Вы тут

Паштоўка. Люстэрка часу


За некалькі дзён да самага любімага з дзяцінства свята трэба гаварыць пра святочнае. Пра такое, ад чаго толькі прыемныя думкі, без ніякіх там «але» і «калі б». Вось, напрыклад, чым, па-вашаму, пахне Новы год? Хвояй, мандарынамі і нарэзанымі несезоннымі для гэтага часу свежымі агуркамі? Дапушчальна. Але мне асабіста ён пахне зусім іншым сваім атрыбутам — паштоўкамі. Так-так, паштоўкамі. Свежымі друкарскімі фарбамі, якія на шчыльным кардоне набывалі нейкае асаблівае, менавіта навагодняе адценне водару. І яшчэ — гэтым самым кардонам, засівералым, набрынялым ад вільгаці — так пахлі паштоўкі, якія ў завіруху даставалі з жалезнай скрыні, што вісела на плоце каля вуліцы.


Паштовак спачатку было шмат, нават занадта. Каштавалі яны ў апошнія гады застою літаральна капейкі — пяць або шэсць за штуку, на іх ужо адразу была намаляваная марка, што дазваляла пасылаць іх без канверта ў любы куточак вялізнай краіны, там жа было месца для адраса атрымальніка і адпраўніка, для зручнага напісання індэкса быў выбіты «трафарэт» чорнымі кропачкамі. Па іх не трэба было нават ісці на пошту: дачка паштальёнкі цёткі Надзі Марынка вучылася ў суседнім класе, і ўжо з дваццатых чыслаў снежня яна дапамагала маці рэалізоўваць святочную прадукцыю, прычым вельмі ўдала — на перапынках ля яе парты збіралася ці не ўся школа. Мы таксама куплялі цэлы стос яркіх картак з намаляванымі Дзядамі Марозамі, Снягуркамі, тройкамі, гадзіннікамі, яловымі галінкамі, і некалькі вечароў мама карпатліва іх падпісвала, хвалюючыся, каб нікога не забыцца. Стос партыямі па штук дзесяць запіхвалі ў паштовую скрыню, што вісела каля хаты паштальёнкі.

А потым, перад самым Новым годам і некалькі дзён пасля пачынаўся адваротны працэс — на наш адрас паштоўкі ішлі пачкамі. Вялікая радня, далёкая і блізкая, знаёмыя і сябры з суседніх вёсак (а то і са сваёй), маміны былыя вучні — усе віншавалі нас са святам. Паштоўкі лічыліся дзясяткамі. У адзін год, помню, іх колькасць пераваліла за сотню. Цётка Надзя прыносіла іх у цяжкай сумцы разам са шматлікімі газетамі і часопісамі. Цікава было іх разбіраць і разглядаць — асабліва тыя, што прыходзілі з Украіны, з Прыбалтыкі, з Урала. Нямала было і аднолькавых — яны ўрэшце клаліся адна на адну, каб не займалі шмат месца. Для паштовак у зале была выдзелена цэлая канапа, на якую ў гэтыя дні нават ніхто не садзіўся — яна была ўся пакрытая стракатай навагодняй «капай»: паштоўкі стаялі на спінцы, ляжалі на більчынах і на ўласна «спальным месцы». Прыгажосць была неймаверная (прынамсі, так здавалася той, хто іх па-мастацку там раскладаў і расстаўляў), і нават шкада было пасля яе прымаць. Але на наступнае свята ўсё паўтаралася зноў.

Прыйшла перабудова — і праз пару гадоў дэфіцытам сталі нават паштоўкі. Калі ж удавалася дастаць — каштавалі яны нашмат даражэй, чым раней, усё часцей іх трэба было класці ў канверт, на які яшчэ патрэбна была дадатковая марка. Паштоўкі зрабіліся знакам асаблівых адносін — цяпер іх не пасылалі ўсім запар, а толькі самым родным людзям і самым блізкім сябрам. Іх значна паменшала, але яны сталі больш багатымі — і ў памерах, і ў афармленні. Праўда, месца, каб пісаць, на іх стала значна больш, і некаторым было вельмі складана запоўніць пустую прастору з непрывычкі, пасля невялікіх картак, на якіх палову месца займаў адрас атрымальніка і адпраўніка. Таму ў паштоўках таго часу часта сустракаюцца сняжынкі і іншыя навагоднія візарункі, намаляваныя ад рукі.

А потым з'явіліся прыгожыя і незвычайныя паштоўкі «З Раством Хрыстовым!» — веянне новага часу. На іх былі намаляваныя сцэны з вялікай хрысціянскай падзеі — з яслямі, Хрыстом-немаўляткам, валхвамі, або пазалочаныя купалы на фоне ўпрыгожаных ялінак. Гэта было так дзівосна і непрывычна, што некалькі гадоў запар падобныя паштоўкі пасылаліся замест уласна навагодніх усім — незалежна ад таго, калі і якое Раство хто святкуе і ці святкуе ўвогуле.

У канцы 90-х прыйшла новая мода — на паштоўкі з гатовым тэкстам. Купляеш такую — і пісаць ужо нічога не трэба, толькі дадаў да гатовага навагодняга вершыка «Дарагі» ці «Дарагая» з іменем, а ўнізе свой подпіс — і гатова. Праўда, вершыкі ў большасці сваёй былі так сабе, у іх «новы год» у лепшым выпадку рыфмаваўся з «карагод». Былі, праўда, рэдкія выключэнні: у мяне з тых часоў захавалася стракатая паштоўка з калядоўшчыкамі і з радкамі Рыгора Барадуліна: «Забудзем звады і разлады, // Падымем чаркі за Каляды! // Няхай з багатай Калядою // Прыходзіць шчасце маладое!» Але гэта, паўтаруся, было вялікай рэдкасцю, таму, калі хацелася напісаць нешта сваё, адмысловае, даводзілася ўціскаць літары ў пустое месца каля папсовых чужых радкоў або шукаць «чыстыя» паштоўкі, што было задачай даволі складанай. Можа, менавіта таму колькасць падпісаных знаёмай рукой віншаванняў і пажаданняў з таго часу змяншалася і змяншалася.

Пасля з'явіліся пэйджары, за імі — мабільнікі і даступны інтэрнэт, за імі прыйшлі сацыяльныя сеткі і разумнейшыя за людзей смартфоны. Усё, што хочаш пажадаць і сказаць, можна за лічаныя секунды перадаць у любое месца планеты, а віртуальную паштоўку — намаляваць, агучыць, тут жа адправіць — нарыхтовак у сеціве колькі заўгодна... Але — дзіва — паштоўкі папяровыя не адышлі ў нябыт, нават рэдкасцю не сталі. Іх цяпер — якіх заўгодна: і з храмамі, і з ёлкамі, і з Дзядамі Марозамі, з вершамі і без. І людзі з ахвотай купляюць, падпісваюць і адпраўляюць — любы паштовы работнік гэта пацвердзіць. Не лянуюцца ісці на пошту, стаяць у чарзе, пісаць ручкай. Загадка, дый годзе.

Хоць якая тут загадка. Я вось учора сэрвісам скарысталася — зрабіла ў сеціве паштоўку на беларускай мове з загадзя падрыхтаванымі малюнкамі і фразамі. Выбірала, здавалася, самае лепшае, а атрымалася вось што: «Даражэнькая сястра! Цяпла і святла, радасці і кахання, усмешак і выдатнага настрою ў надыходзячым Новым годзе!» Паслала ёй гэты твор у месенджары, а сама пайшла ўвечары адстаяла чаргу і купіла «чыстую» паштоўку. Пад Новы год блізкім людзям трэба казаць і пісаць свае, а не казённыя словы. Толькі тады — здалёк або зблізку — яны абавязкова дойдуць да тых, каму адрасаваныя.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Культура

Як у Чавускім раёне праводзіліся святыя вечары

Як у Чавускім раёне праводзіліся святыя вечары

Традыцыя варажыць на нарачонага прыйшла з язычніцкіх часоў.

Грамадства

Мастацкі кіраўнік «Песняроў» пра радасці і складанасці сямейнага жыцця

Мастацкі кіраўнік «Песняроў» пра радасці і складанасці сямейнага жыцця

«Я лічу, што мужчына можа заводзіць сям'ю, калі ў яго ўжо ёсць сваё жыллё або выразная перспектыва, калі яно з'явіцца».

Грамадства

Небяспечныя гульні. На што трэба звярнуць увагу бацькам падлеткаў

Небяспечныя гульні. На што трэба звярнуць увагу бацькам падлеткаў

Днямі суд Першамайскага раёна Мінска абвясціў прысуд удзельнікам вечарынкі, падчас якой 19-гадовая дзяўчына загінула ад ужывання псіхатропу

Эканоміка

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Так званая «зялёная» энергетыка ў апошнія гады развіваецца ў нашай краіне хуткімі тэмпамі.