Вы тут

Францішак Жылка: Усе шыльды і аб'явы робім па-беларуску


Францішак Жылка — адзін з тых людзей, хто, пэўна, душой адчувае жыццядайную энергію роднай зямлі, месцаў, дзе нарадзіўся, ды вялікую карысць ад іх. Таму і ўзяўся аднавіць вадзяны млын у аграгарадку Жодзішкі, што на Смаргоншчыне. Млынам, дарэчы, валодаў дзед Францішка Баляслававіча па маці ў першай палове мінулага стагоддзя. А ўзведзены ён у 1781 годзе. Дзякуючы намаганням і сродкам спадара Францішка на базе вадзянога млына цяпер створаны культурна-вытворчы асяродак. У «Жылкаў млын» едуць тыя, хто жадае адкрыць для сябе неспазнаную Беларусь з яе даўнімі традыцыямі, майстэрствам і вынаходкамі сучасных майстроў, якія не могуць жыць без творчага выяўлення на карысць малой радзімы, наогул Бацькаўшчыны.


Фран­ці­шак  Жыл­ка.

Хто наведвае Музей вадзянога млына ХVІІІ стагоддзя — той вялікую асалоду мае ад судакранання з прыгожай мінуўшчынай беларусаў, працавітых, ахайных, для якіх эстэтыка ў побыце была стылем жыцця. Так жылі бацькі Францішка Жылкі, яго дзяды і прадзеды. У памяць пра іх, пэўна, і ўзяўся мінскі прадпрымальнік ствараць музей пры адноўленым вадзяным млыне. Там пакажуць і раскажуць, як млын дзейнічае, пазнаёмяць з экспазіцыяй збожжа і хлеба. Яшчэ ў Жодзішках можна сваімі рукамі змалоць збожжа на муку, вырабіць гаршчок з гліны, саткаць на кроснах палатно...

Нам было цікава пачуць версію пра другое жыццё млына ад самога Францішка Жылкі. І ўвогуле: што падштурхнула яго скіраваць увагу на родны кут?

— Увесь час, — расказаў ён, — бываў і бываю ў родных мясцінах, на радзіме. Там і бацькі мае заўсёды жылі: мама толькі ў 2015 годзе памерла. Я да яе пастаянна ездзіў у Стаўбуцева. У Жодзішках раз на год у ліпені праходзіць вялікі парафіяльны фэст святой Ганны. Неяк сабраліся браты маміны і нас з мамаю, з жонкаю маёй запрасілі. Тады за святочным сталом браты гаворку пра млын пачалі: што развальваецца, прападае — шкада, бо гэта ж нашаму роду належаў калісьці... Тады я і паабяцаў, што ўсё зраблю. На наступны дзень перажываў крыху: і навошта ж я так сказаў?.. Гэта ж такая адказнасць... Але зрабіў. Нават брукаванку каля млына... А ў Стаўбуцеве капліцу паставілі пры скрыжаванні дарог, якраз на тым месцы, дзе раней, перад вайной, мой дзядзька Францішак, у гонар якога я і названы, ставіў дубовы крыж.

І цяпер новы гаспадар старога млына працягвае даўнія млынарскія традыцыі, а ў пару новага ўраджаю свежым духмяным хлебам частуе гасцей у Жодзішках.

Стрыманы, сціплы, няспешны і нават крыху асцярожны... Адразу не раскрываецца спадар Францішак... І не спяшаецца нешта паабяцаць. Як кажуць псіхолагі: тыповы беларускі характар. Такім ён падаўся на першы погляд. Сустракаліся мы двойчы ў яго невялічкім, з густам абсталяваным пакоі кіраўніка фірмы «Фра-Міл», дзе на пачэсным месцы пажоўклыя ад часу фотаздымкі родных яму людзей, якія даўно ў іншым свеце. А калі наш візаві адчуў давер да нас, размова пацякла, забруіла, як чысты ручай. Чамусьці менавіта з ціхаю, нязвонкаю вадою хочацца параўнаць яго манеру весці гаворку. Ці з тою вадой, што ліецца з возера на кола адноўленага млына. У ёй няшмат экспрэсіі, так званай экстравертнасці, як і ў гэтым чалавеку ні кроплі — напаказ. А моц і сіла ўнутры яго жывуць. І яны, сапраўды, ад каранёў малой радзімы. Урэшце мы яе адчулі. Спадзяёмся, і чытач, якому прапануем асобныя моманты нашай размовы, убачыць у Жылку патрыёта Радзімы, чалавека, для якога гонар — не словы, а справы.

Той са­мы млын.

Ад каранёў тых — сіла

Нарадзіўся я ў вёсцы Стаўбуцева 2 снежня 1951 года. Мой прадзед з чатырма сынамі туды прыехалі ў 1900 годзе, выкупілі ўвесь засценак панскі — там і пасяліліся. Паводле маіх даных, роду нашаму 200 гадоў. З некаторымі перапынкамі жыў я то ў Стаўбуцеве, то ў Жодзішках — там бацькі мае, Баляслаў і Соф'я іх звалі, усё жыццё і працавалі.

Колькі сябе памятаю — я не з сарамлівых. Але ў школе, напрыклад, як мама згадвала, у лужыну залезці не мог. Чысценькі быў, і мама заўсёды мяне апранала так акуратна. Пасля школы паступіў у Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (цяпер Беларускі аграрна-тэхнічны ўніверсітэт. — Аўт.). Вывучыўся на інжынера-механіка па арганізацыі і тэхналогіі рамонту машын. Дыпломны праект рабіў на Дзяржынскім аўтарамонтным заводзе. Увогуле хацеў вывучыцца на штурмана — вялікія караблі, мора... Але тата не даў «дабро»... Пасля інстытута два гады ў арміі служыў — у Пружанскім раёне, станцыяй па рамонце тэхнікі кіраваў. І пасля ў Мінску пайшоў працаваць у аўтапарк № 7, дзе вырас да начальніка майстэрні. Потым прапанавалі мне пасаду галоўнага інжынера ў аўтапарку ў Смаргоні. Там тры гады адпрацаваў, з будаўнікамі нямала рабілі — таму я добра ведаю і гэтую справу.

Кожны жыццёвы досвед — не лішні...

Жонку сваю ў Смаргоні на балоце знайшоў! (Смяецца.) У журавіны разам ездзілі. Прычым на вялікім такім балоце пазнаёміліся, помніцца: як ідзеш, то ўсё пад табой хістаецца. Алёна Мікалаеўна мая, у дзявоцтве Мельнік, тады была студэнткай медінстытута, у яе бацькі з Залесся — таго самага, дзе аднавілі сядзібу Міхала Клеафаса Агінскага. Там і пажаніліся мы... А калі мне прапанавалі працу ў Міністэрстве аўтамабільнага транспарту, начальнікам аддзела ў тэхнічнае ўпраўленне, — пераехалі ў 1980-м у сталіцу.

Не надта падабалася мне працаваць з паперамі. Але ў мяне сіла волі ёсць. Вывучаў загады, пастановы — усю нарматыўную базу. Бо разумеў, што як кіраўнік аддзела павінен гэта ведаць. І ўсё ж, працуючы ў міністэрстве, марыў перайсці куды бліжэй да машын і людзей. Калі ў 93-м усё парушылася, з міністэрства вырашыў сысці: арганізаваць нешта сваё. З таго часу і бярэ пачатак кампанія «Фра-Міл».

Кожны жыццёвы досвед — не лішні... Ужо 25 гадоў мы забяспечваем абуткам конныя спартыўныя школы... Калі браць па пяцібальнай сістэме, то працуем недзе на чацвёрку: гэта калі па заходнееўрапейскіх стандартах ацэньваць. З 2002 года ўдзельнічаем пастаянна ў міжнародных конных выстаўках у Маскве і Санкт-Пецярбургу. З Масквою таксама супрацоўнічаем, вырабляем боты для кавалерыстаў, для ганаровай варты.

І ў Беларусі цяпер рота ганаровай варты — у нашых ботах. Матацыклетны эскорт — таксама. Прычым ва ўсіх гэтых падраздзяленнях розныя мадэлі абутку. Для матацыклістаў, напрыклад, я асабіста дапамагаў мадэль распрацоўваць — бо і сам езджу на матацыкле: як аматар, байкер так званы. Мне прыемна, што і прэзідэнту Туркменістана, калі ён у нас быў, спадабаліся боты беларускага мотаэскорту. Вельмі хутка пасля яго візіту — праз некалькі дзён — іх у Ашхабад заказалі 50 пар. І для ганаровай варты туды — таксама рабілі. З Казахстанам яшчэ супрацоўнічалі. Так што слава пра нас добрая па свеце ідзе.

Вясковае дзяцінства маё з коньмі праходзіла. І цяпер езджу. Гэта ва Ураджайнай, каля Сеніцы — там працуе мінская абласная конна-спартыўная школа, ёсць конна-спартыўны цэнтр. Па выхадных туды час ад часу на матацыкле прыязджаю — і на каня перасаджваюся. Дарэчы, я ў байкерскіх злётах таксама ўдзельнічаю.

Мары здзяйсняюцца

У мяне ўсё жыццё была мара такая: мець свой матацыкл. Дазвол на кіраванне мапедам маю з 16 гадоў. Тады ж многія каталіся без правоў. Але я чалавек законапаслухмяны: трэба — значыць, атрымаў. У 60-я гады. Але матацыкл набыць не мог: то грошай не было, то заняты быў працай, то ўмоў, дзе трымаць яго. Матацыкл сабе купіў у 60 гадоў.

Дзядуля, татаў бацька, калі жыў з ім у Стаўбуцеве, мне шмат вельмі даў — у сэнсе мужчынскага выхавання. У цэлым вучоба, настаўленні, маральныя прынцыпы — гэта ўсё ад дзядулі. Да 14 гадоў мы з ім кантактавалі. Ён чалавек моцны быў — і землямі ж да калгасаў валодаў. Я шмат часу з ім праводзіў. І ў лес па грыбы, і па гаспадарцы — касіць, араць — усю вясковую працу, усё з ім. Трэба ўсё ўмець — па-іншаму ў вёсцы не пражыць.

Цяга да бізнесу, відаць, у мяне ад нараджэння — па генах перадалася. Я малым, можа які клас чацвёрты-пяты, ужо рабіну на продаж збіраў. Мяшкамі здаваў нарыхтоўшчыкам. Потым трусоў гадаваў... Так што задаткі развіваліся.

У мяне былі раней прапановы па бізнесе, каб вялікія грошы зарабляць. Але вялікія грошы — гэта вялікія праблемы. Найлепей — працаваць спакойна. Для душы. І мне сапраўды цікава боты для коннікаў шыць. Бо я ведаю: у гісторыі савецкай Беларусі ботаў для коннікаў ніхто не шыў. Цэнтралізавана ўсё для спартсменаў з Расіі прывозілася. Дарэчы, і зрабіць боты лепшыя, чым рабілі раней, — таксама прэстыжна. А боты для ганаровай варты шыць — нам гонар.

Слоў на вецер не кідаю

У нас працуе чалавек 40, ёсць і стаматалагічная лякарня, прычым яна — беларускамоўная... Урэшце, імкнёмся працаваць рэнтабельна. Мы за 25 гадоў ніколі не затрымлівалі выплаты падаткаў — у мяне прынцып такі. Падаткі — на першым месцы, на другім — зарплата работнікам. Максімум, што бывала за 25 гадоў, — ну тыдні на два затрымлівалі.

Мова справаводства ў кампаніі — руская, але з 1993 года, з самага пачатку, усе шыльды, аб'явы, прэйскуранты робім па-беларуску. Стаматалагічная лякарня — беларускамоўная. Адміністратары працуюць па-беларуску, часткова і дактары. І нават даём зніжку пацыентам — пяць працэнтаў тым, хто па-беларуску размаўляе. Я лічу, што варта ўсяляк, хай сабе і так, заахвочваць людзей роднаю мовай карыстацца, тым больш што яна ў нас — дзяржаўная.

Я з самага пачатку, ад нараджэння размаўляю па-беларуску. З мамаю ўвесь час дома мы так гаварылі. Экзамены ў інстытут здаваў па-беларуску: матэматыку, фізіку... У мяне дзве дачкі, пяцёра ўнучак. Яны ўжо рускамоўныя, а з жонкай мы па-беларуску гаворым.

Слоў на вецер не кідаю. Паабяцаў — імкнуся выканаць. Альбо не абяцаю. І такіх прынцыпаў стараюся прытрымлівацца.

Гутарылі Валянціна і Іван ЖДАНОВІЧЫ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.