Вы тут

Навагоднія кнігі для маленькіх чытачоў


Напярэдадні Новага года ў рэдакцыю зазірнуў Дзядуля Мароз, каб распытаць, якія падарункі для маленькіх чытачоў можна пакласці пад калядную ялінку. Супрацоўнікі газеты адшукалі стос сёлетніх выданняў і шмат чаго параілі Дзеду Марозу. Высветлілася, што кнігі нашыя незвычайныя: між старонак кожнай з іх хаваюцца цуды…

Здольнасць фіксаваць на паперы свае думкі, уражанні, пажаданні — вялікі цуд, да якога многія народы ішлі доўга. Кожны далучаецца да такога цуду ў пачатку свядомага жыцця — і важна, каб знаёмства з азбукай, вывучэнне новых літар, першыя словы, прачытаныя па складах, былі для дзетак радасцю і святам. Для тых, хто вучыцца чытаць, сапраўдны падарунак — яркая і вясёлая «Азбука ў вершах і малюнках» Віктара Кажуры («Пачатковая школа»). На кожную літару беларускага алфавіта падабраны вершык, у якім галоўныя словы пачынаюцца на гэтую «галоўную» літару. Героі вершаў добра знаёмыя дзецям: бусел, верабей, жырафа, пеўнік, эльфы… Вынаходлівая мастачка Алена Саковіч ператварае нават простыя гісторыі ў цудоўнае свята!

Яшчэ адна кніга для маленькіх чытачоў — казка Надзеі Ясмінскай «Чаму Меша не мае хаты» («Галіяфы»). Меша — маленькая фантастычная істота, якая жыве за печкай, мае чорную поўсць і калючы нораў. Аднойчы Мешу даводзіцца пакінуць хату — затое ён адкрывае для сябе цуд зычлівасці і спагады. Гэтая добрая казка з ілюстрацыямі Кацярыны Дубовік будзе добрым чытаннем у светлыя калядныя дні.

Цуд радаснага дзяцінства чакае ўсіх у кнізе лепшых дзіцячых вершаў Валянціны Паліканінай — «Ни к чему быть одному» («Мастацкая літаратура»). Тут можна знайсці і вершык на свята, і добрую параду, і напамін пра яскравыя імгненні. Героі вершаў — кацяня, слімак, лужына, мячык, самавар, з якімі здараюцца розныя гісторыі. Дзеці ж займаюцца справамі добрымі і карыснымі: мыюць посуд, збіраюць грыбы, слухаюць, як размаўляюць кнігі ў бібліятэцы, часам разважаюць над няправільнымі ўчынкамі. Такім радасным і мілым дзяцінства бывае толькі ў кнігах — і чаму б усёй сям’ёй не адчуць прывабнасць гэтай бесклапотнай пары…

«Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў» (выдавецтва «Янушкевіч») — выдатны падарунак для дзетак 6—10 гадоў. Аповесць Ганны Янкуты пра таямнічае жыццё начнога Мінска праілюстравала мастачка Лілія Давыдоўская — і стварыла уласны расповед, дзе яшчэ больш герояў, таямніц і цікавых дэталяў. Кот знаёміцца з цырымонным прывідам Жанам-Жахам і мройнай Марай-Кашмарай, з хлопчыкам Алесем і спадарыняй Мышшу і дапамагае раскрыць адну з таямніц, што здараецца ў парку Чалюскінцаў. Прыгоды ката Шрота будуць працягвацца ў новых кнігах серыі. Цуд таямнічых прыгодаў чакае!

Кнігі Ірыны Токаравай «Приключения Анфисы Котиковой в математическом доме», «Дорожка, или чудесные превращения Тима в джунглях», «Часы І или Путешествие “Тима в Древний Египет”» («Народная асвета») адкрываюць цуд добрых ведаў. Здавалася б, што агульнага між матэматыкай і літаратурай? Але няма правілаў без выключэнняў. «Приключения Анфисы Котиковой в математическом доме» — выдатная матэматычная казка, дзе шмат прыкладаў, задач, формул і заданняў на логіку. Дзевяцігадовая Анфіса трапляе ў дзівосны дом, дзе жывуць геаметрычныя фігуры, збіраюцца задачкі і прыклады, трэнеры-дзеянні ладзяць з лічбамі розныя практыкаванні. Усе лічбы вельмі баяцца Нуліка са знакам множання і загадкавых Невядомых. Анфіса прыгадвае правілы, законы, адзінкі вымярэння і дзякуючы гэтаму дапамагае персанажам, адчыняе таямнічыя дзверы і знаходзіць новыя прыгоды. Дарэчы, на беларускай мове матэматычныя казкі для вучняў пачатковых класаў піша Аляксей Якімовіч. Яго кніга «Матэматычныя казкі-падказкі» таксама выйшла з друку сёлета ў выдавецтве «Народная асвета».

Аповесць Ірыны Токаравай, дзе апісваюцца прыгоды Ціма ў джунглях, знаёміць з жывёльным светам Тайланда. Хлопчык ператвараецца ў малпу, папугая, слана, дэльфіна, аналізуе, як «у новай скуры» змяняецца ўспрыманне свету ды самаадчуванне. Цім выдатна бавіць час і высвятляе шмат новага пра мясцовыя звычаі ды лад жыцця.

Ператварэнні, разумныя жывёлы, чароўныя краіны з дзівоснымі насельнікамі… Ірына Токарава добра абазнаная ў традыцыях дзіцячай літаратуры, пры гэтым яе мастацкі свет адметны і вельмі ўтульны.

Што да перакладаў, то ў 2018 годзе на беларускай мове з’явіліся тры кнігі Свэна Нурдквіста: «Вандроўка Пэтсана», «Мітусня ў агародзе» і «Час пеўня» («Кнігазбор»). Кожны расповед пра вясёлага ката Фіндуса і яго гаспадара Пэтсана — цуд сустрэчы з яркім і каляровым светам дзіцячай кнігі — у значнай ступені дзякуючы выдатным аўтарскім ілюстрацыям. Кнігі пра Пэтсана і Фіндуса перакладае са шведскай мовы Надзея Кандрусевіч. Сёлета ж на роднай мове можна таксама пазнаёміцца з бестселерамі нямецкай дзіцячай літаратуры.

Цуд добрага настрою дорыць раман «Незвычайныя прыгоды Луізы і Лоты» («Das doppelte Lottchen») — знакаміты твор Эрыха Кэстнэра, адзін з бестселераў нямецкай літаратуры. У Германіі гэты раман вытрымаў больш за 160 перавыданняў. А беларускія дзеткі могуць пачытаць яго на роднай мове дзякуючы творчай працы перакладчыцы Галіны Скакун.

У летніку сустракаюцца дзве абсалютна падобныя дзяўчынкі і хутка выcвятляюць, што яны сястрычкі-блізняткі. Дзяўчынкі аднолькава шчырыя і непасрэдныя, але маюць розныя характары: Лота — мілая і спакойная, Луіза — няўрымслівая, спрытная і вясёлая. Яны задумваюць фантастычны план, бо вельмі пасябравалі і хочуць заўсёды быць разам. А для гэтага павінны прымірыцца бацькі, якія шмат гадоў таму скасавалі шлюб. Аб’яднаць сям’ю — задача складаная, але ў Луізы і Лоты гэта атрымліваецца (хай сабе надта проста, як для дарослага чытача). Прыгоды дзяўчынак абсалютна жыццёвыя, але вясёлых вынаходніцтваў тут хапае.

Раман Эрыха Кэстнэра вельмі пазітыўны: гераіні вераць, што з кожнай складанай сітуацыі можна знайсці выйсце, а замест таго, каб сумаваць, успамінаць ды плакаць, трэба дзейнічаць і часам нават рызыкаваць. Кніга вучыць знаходзіць адметнае і цікавае ў будзённым жыцці, факусавацца на радасных момантах.

Яшчэ адзін пераклад з нямецкай мовы — і зноў выдавецтва «Тэхналогія» — аповесць Вілі Майнка «Прыгоды ката-летуценніка» (перакладчыца Раіса Крывальцэвіч, мастачка Марыля Крывальцэвіч). Галоўны герой — пярэсты каток, які мае справу з чараўнікамі, размаўляе на некалькіх мовах, грае ў рок-клубе, наведвае заапарк, размаўляе з сонцам і нават аднойчы ляціць на месяц. З аднаго боку, у кнізе шмат фантастычных здарэнняў, з іншага — аўтар выдатна, вельмі натуралістычна піша часам пра катка як пра жывую істоту, не адмаўляе яму ў драпежніцкіх інстынктах і пэўнай шкадлівасці. Гэта кніга — цуд шчодрай фантазіі і разам з тым утрымлівае важную ідэю: трэба любіць не толькі сябе, але і тых, хто побач. Як гэта стасуецца з замежнымі мовамі і чараўнікамі, можна высветліць разам з дзеткамі за чытаннем аповесці.

За дужкамі гэтага агляду засталося нямала добрых сёлетніх кніг — але пра іх «ЛіМ» напіша ўжо ў новым 2019 годзе!

Юлія ШПАКОВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне. 

Грамадства

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

«Лічбавыя жулікі», якія здымаюць грошы з чужых банкаўскіх карт, звычайна маскіруюцца пад інтэрнэт-рэсурсы, вартыя даверу.