Вы тут

Каханне святое і грэшнае


У метро вагоны прасторныя. Праўда, днём гэтага амаль не заўважаеш — народу шмат, а вось позна ўвечары...

На лаўках ля процілеглай «сцяны» сядзіць (падлічылі) васямнаццаць чалавек (пустыя месцы таксама ёсць), шаснаццаць з іх — уткнуліся ў мабільнікі, адзін — у нейкі канспект.

На тое, што робіцца навокал, глядзець, як быццам, няма каму?


Пошук

Горад. Вуліца. На праезнай частцы — паток машын, на тратуары — людзей. Адна «спіна» дык нават знаёмая? Лена ці што? Але ж не, відаць, бо яна — маладая, незамужняя, заўжды на абцасах, а гэта жанчына — з палачкай...

Смела абганяем і ўслед сабе чуем:

— Э-э, пастойце!

Выходзіць, Лена?

У яе — расказвае — праблемы з нагамі: костачкі «павылазілі». Надоечы «паўаперацыі» перанесла, бо «паправілі» толькі левую нагу. Але ж досыць удала: яна і не кульгае, можна сказаць. А што з палачкай, дык гэта на ўсякі выпадак: з ёю па снезе зручней і нават... выгадней, бо месца саступаюць. І ў чэргах стаяць не даводзіцца — прапускаюць наперад. «А неяк адзін мужчына (прычым цвярозы!) дык нават сумку маю паднёс, — па сакрэце расказвае Лена. — Аж да самага дома! Жанаты, на жаль, таму ў госці не зайшоў. Але я праз пару месяцаў зноў да хірурга пайду — з другой нагою. Можа, яшчэ хто дамоў правядзе?»

І застанецца.

Ёсць прапанова...

Праспект. Скрыжаванне. Падземны пераход. На заснежаных прыступках мужчына-пабірака — з голай галавой, бо шапка ў яго каля ног, побач з кардонкай, на якой напісана кароткае: «На еду. Спасибо».

— Ну, хоць бы не падманваў! — праходзячы міма, абураецца нейкая цётка. — На выпіўку ж просіць — на твары напісана!

...Адзін з мастакоў-гумарыстаў нібы падслухаў яе: намаляваў акурат такога жабрака — з кардонкай: «Вып'ю за ваша здароўе».

Ёсць прапанова, значыць, будзе і попыт?

З ім і без яго

Нядзелька. Дом. Званок у дзверы. На парозе — суседка. Гэтым разам — з вялікім качаном капусты.

— Во, з рынка ледзь «прыкаціла», — хваліцца яна, кіруючы ў кухню і ўжо там цяжка апускаючы ношу на стол.

— Палавіну галоўкі, — расказвае, — хацела сабе пакрышыць, а палавіну — маме занесці. Нож — во гляньце — загнала па самае дзяржанне і не выцягну, хоць ты плач! Можа, Мікалаевіч паспрабуе?

— А што тут спрабаваць, — не разумее муж, — узяў ды выцягнуў. (Заадно разрэзаўшы качан.) Прычым ён — «гуляючы», адной левай...

Тое, што суседка не зрабіла дзвюма.

...Цяжка ёй без мужчыны. Але ж гэта — сама прызналася — разумееш потым, калі пажывеш. Бо спачатку, пішучы заяву на развод, менш за ўсё думаеш пра тое, як прывалачэш з рынку гародніну, як паправіш кран альбо памяняеш лямпачку...

Ці дастанеш нож — з вялікага качана капусты.

Мама выйшла замуж

Дом, вечар, тэлевізар — навіна з крымінальнай хронікі: у распусных дзеяннях у дачыненні да дзіцяці падазраецца айчым.

Гэта — што называецца — у кадры. За кадрам...

Маці гэтай дзяўчынкі, ну напэўна ж, разышлася некалі з яе родным бацькам (бо ён, відаць, дрэнны быў)...

Знайшла лепшага?

Мялі, васпане...

Юбілей, паводле слоўніка, — гадавіна, якая вылічваецца дзесяцігоддзямі. Іншыя даты, на тую ж «пяцёрку», больш правільна было б называць круглымі, прыгожымі, ганаровымі.

...Якраз такую, здаецца, святкуе вядомая артыстка тэатра і кіно — у прысутнасці гасцей, на тэлебачанні. Яна — як заўсёды — прыгожая, у прыгожым адзенні і ў кветках. А што да слоў, дык тут сам Бог загадаў: таленавітая (нават геніяльная), мудрая, самаахвярная... «Яна дапамагла...», «Яна прытуліла...», «Вывела ў людзі...».

І пры ўсім пры тым, як сама яна прызнаецца, быў перыяд, калі цяжка хварэла, калі, зусім не могучы, з сынам-падлеткам ішла выступаць, бо інакш ім проста не было б чаго есці...

Дзе тады былі гэтыя «прамоўцы» — калегі, вучні, сябры?

Ці язык без касцей. І гаварыць можна ўсё?

Есці не ехаць?

...Ну, ніякай логікі: і хлебапечка свая, і хлеб купляем, бо як жа ўстрымацца, калі ў крамах ён (гатовенькі, свежы) то з вельмі карысным, як пішуць, вотруб'ем, то з кменам-каляндрай, то з морквай, то з лёнам-часнаком (не кажучы ўжо пра арэхі, чарнасліў і курагу...), калі часам сама назва яго кажа, што вось гэты — «Ранак» — сама тое на снеданне, гэты — на абед (бо «Абедзенны»), а той — «Для стройнай фігуры» — відаць, на вячэру?

Не абы што — як трэба разумець — прадаюць і пад кідкай назваю «Гонар»? Тым больш што зверху, над назвай, яшчэ і шматабяцальнае «Знатны Пачастунак» (або-
два словы з вялікай літары).

А вось знізу ўжо — «Хлеб пшеничный зерновой нарезанный»...

Бо калі б «Пшанічны зерневы нарэзаны», то людзі не зразумелі б, ці што? Адмовіліся б купляць?

Аднак у тое ж метро, дзе ўсе абвесткі гучаць па-беларуску, яны чамусьці спускаюцца — ездзяць...

Дык, можа, і хлеб з'елі б?

Ёсць пытанне, як той казаў. Няма адказу.

Не ўсё тое сонца...

Некалі гарталі, перабіралі старонкі кніг, цяпер куды часцей — тэлеканалы.

На адным з расійскіх — блізкая тэма — будаўніцтва каркасных дамоў.

Пачыналі іх, трэба разумець, з падмуркаў, з вытворчасці тых самых каркасаў. Але гэта мы прапусцілі. Цяпер на экране — сам працэс зборкі і самі «зборшчыкі». Прыгожа працуюць! «Але ж бывае і брак?» — у аднаго з майстроў (і, вядома ж, па-руску) пытае вядучы. — «Не без яго», — прызнаецца будаўнік. — «І што тады?»

Адказ амаль даслоўны:

— Да известное дело: где-то клин, где-то мох... А иначе плотник ничего не заработал бы!

Адказ, па ўсім выглядае, разумны, шчыры, але ж мог быць яшчэ і прыгожы. Калі б гэты «плотнік» не абцяжарваў сябе перакладам, калі б сказаў: (як у сук уляпіў!) наша спаконвечнае — тое што, пэўна ж, чуў ад бацькі, ад дзеда ці ад тых, хто вучыў яго справе: «Каб не клін і не мох, цесля б з голаду здох».

Хай бы ўсміхнуліся і вядучы, і гледачы, хай бы даведаліся, што будаўнік гэты — родам з Беларусі. І славіцца яна не толькі біятланістамі ды прыгажунямі, але і мудрымі гумарыстамі, майстрамі, якіх зусім не выпадае называць простымі.

Часу — мала...

«Распродаж», «Акцыя», «Ліквідацыя калекцыі», «Зніжкі», «Дзве ўпакоўкі па цане адной»...

Іншымі словамі (і з усіх бакоў): «Калі ласка, зайдзіце! Калі ласка, купіце!»

Прычым зазывалы падпільноўваюць не толькі на вуліцы, за парогам дома, яны ўжо ўнутры, бо гэта раней тэлевізар ды інтэрнэт забіралі ў нас толькі час. Цяпер яны паціху «выцягваюць» грошы.

Каханне святое і грэшнае

Блытае людзей сусветная павуціна! Ці самі яны ў ёй блытаюцца? Была, казалі, жанчына, як жанчына: мела мужа, дзяцей, добрую работу, нават пасаду...

З-за яе — як думаў муж — і «дома не стыкаецца»: позна прыходзіць, усё нейкія паперы піша, за камп'ютарам сядзіць.

Здавалася: што ў тым дрэннага, пакуль, напісаўшы заяву на звальненне, яна не стала пакаваць чамадан ды казаць, што каханне знайшла — сапраўднае, незямное, узаемнае, а таму — пытанне жыцця і смерці — павінна ляцець...

З месяц яе дома не было (муж чорны хадзіў), а потым — вярнулася: нешта не зраслося з каханнем тым...

Дзеці, вядома ж, рады былі, муж — прыняў, работа знайшлася (хоць ужо і з меншым заробкам). Калегі, як народ інтэлігентны, у роспыты не кідаліся — соль на раны не сыпалі.

Але ж праўду кажуць, што волас сівее, галава шалее: зноў «аб'явіўся» той самы каханы, закідаў лістамі — ды з такімі пяшчотнымі словамі, з такімі абяцанкамі-цацанкамі...

Жанчына яшчэ раз звольнілася і яшчэ раз, як той матылёк, паляцела на агонь, да чорта на рогі.

Гэтым разам крылцы абгарэлі хутчэй: дамоў (бо куды ж яшчэ, калі дзеці...) праз два тыдні вярнулася.

Муж яшчэ раз прамаўчаў. Хіба на работу не пусціў (ды яна і не хацела, бо сорамна...).

Удваіх цяпер жывуць (дзеці вучыцца паступілі). Яна больш гаспадаркай займаецца — у інтэрнэце ўжо не сядзіць. Іншае захапленне мае: хустачку на галаву і за пяць вёрст у царкву — можа, каяцца, можа, маліцца — за дзяцей сваіх і... мужа, чые пачуцці зразумела толькі цяпер, «пасля ўсяго», на 20-м годзе сумеснага жыцця.

Пяць капеек

«Купіць зямлю, прыдбаць свой кут...» — гэта цяпер не праблема, калі грошы ёсць.

У прыяцелькі іх было мала, а лецішча набыць хацелася, побач... з Мінскам.

З яе тады многія смяяліся: маўляў, нічога ў цябе не выйдзе. А яна працягвала шукаць і такі знайшла! Праўда, цяпер — увесь час «будуецца»...

З драбязы пачынала: з прыбіральні, з ганка, з агароджы. А пад восень, можа, і лазню ўжо згарусцілі б, аднак тут, як на ліха, веранда ад хаты «ад'ехала». Гаспадар з сынам сталі падмурак мацаваць, гаспадыня — бульбу збіраць (дажджом на гародзе вымыла).

...Што цікава — не толькі яе. Пад нагамі ў жанчыны штось бліснула, яна падняла: манета — старая.

— Э, хлопцы, можа, мы не там капаем? — спытала ў сваіх мужчын. — Можа, трэба вось тут?

Сышліся, усе разам разгледзелі знаходку — пятак... На жаль, не залаты, але ж мінулае стагоддзе, трыццаць пяты год!

— Можа, прададзім? — загарэлася гаспадыня.

Мужчыны тут жа зазірнулі ў інтэрнэт, высветлілі, што ўтаргуюць зусім няшмат — аўчынка вычынкі не варта.

— Ну, тады я на памяць яе пакіну, — вырашыла жанчына. — З сабой буду насіць: ледзь што — у мяне пяць капеек.

Валянціна ДОЎНАР

...Вось і ў мяне яны «з сабою» — з нейкай нагоды пяць, з нейкай мо тры...

Часам яны збіраюцца разам — у падборкі «Простай мовы» (і нават у дзве аб'ёмныя кніжкі!), часам — незваротна губляюцца. І думаеш: не, каб запісаць! Адразу... І надрукаваць — пад той жа рубрыкай — «Пяць капеек»? Раптам яны некаму спатрэбяцца — на ўсмешку, на роздум... Ці проста так?

Спроба не хвароба, як той казаў: дагнаў не дагнаў, а прабегчы можна.

Цікава, што на гэта скажа чытач.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

28 лістапада 2020 года спаўняецца 105 гадоў з дня нараджэння вядомага рускага пісьменніка, ваеннага карэспандэнта і журналіста Канстанціна Сіманава. 

Грамадства

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

І аднавяскоўцаў людзей, якія ў час вайны ратавалі сям'ю яе бабулі, жонкі афіцэра Чырвонай Арміі.

Спорт

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

Гродна — горад з багатай не толькі культурнай, але і баскетбольнай гісторыяй. 

Грамадства

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

Такога кшталту справа ў судзе Кастрычнiцкага раёна Гродна разглядаецца ўпершыню.