Вы тут

Бліжэй да Паднябеснай


Сёння Кітай — прывабная для моладзі краіна. Да яе пралажылі сцежкі-шляхі студэнты амаль з усіх кантынентаў. Якім чынам лепш трапіць у Паднябесную з Беларусі, каб пераняць досвед у сферы міжнародных камунікацый — пра тое ведаюць у Інстытуце Канфуцыя ў Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце.


Усё пачынаецца з мовы 

Дырэктар Інстытута Канфуцыя ў МДЛУ Таццяна Дзям’яненка

Нашы адносіны з Кітаем сталі настолькі трывалымі ды цеснымі, што ствараецца ілюзія, быццам ён знаходзіцца побач, а кітайская мова — ненамнога складанейшая за беларускую. Гавораць жа на ёй больш за мільярд чалавек! І не ўсе — карэнныя носьбіты. Каб даведацца, як канкрэтна беларусы далучаюцца да кітайскай культуры, я адправілася ў Інстытут Канфуцыя ў Мінскім дзяржаўным Лінгвістычным універсітэце. З яго дырэктарам Таццянай Дзям’яненкай мы пра тое гаварылі, а таксама высветлілі, ці лёгка беларусам даюцца іерогліфы.

— Таццяна Андрэеўна, Інстытуты Канфуцыя — глабальная сетка культурна-адукацыйных цэнтраў у многіх краінах. Прычым, у адным горадзе можа быць некалькі філіялаў: кабінетаў, класаў, інстытутаў… Раскажыце, колькі іх у нас у Мінску ды ў цэлым па краіне?

— Усяго ў сталіцы — чатыры цэнтры. Самы першы — Рэспубліканскі інстытут кітаязнаўства імя Канфуцыя — паўстаў на базе Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 2006 годзе. Затым у верасні 2011?га адкрыліся мы. Праз тры гады Інстытут Канфуцыя з’явіўся ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце, а ў 2015?м — незалежны Клас Канфуцыя пры Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры. Акрамя Мінску ў снежні 2017 года адчыніў дзверы Інстытут Канфуцыя ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце. І філіялаў па краіне нямала. У школах, гімназіях і вышэйшых навучальных установах Беларусі ёсць свае інстытуты, класы, кабінеты…

— А чым яны адрозніваюцца паміж сабой і, дарэчы, хто ініцыюе адкрыццё новых культуралагічных цэнтраў, хто іх спансуе?

— Усе Інстытуты, незалежна ад іх назвы, маюць адзіную мэту — папулярызаваць кітайскую мову ды культуру. Гэта абавязкова. Аднак аб’ём фінансаў розны: у інстытутах ён, натуральна, большы, у класах — меншы. Але мы ўсе спансуемся кітайскім бокам. Сродкі на развіццё вылучае Дзяржаўная канцылярыя па распаўсюджванні кітайскай культуры Ханьбань, іх штаб-кватэра ў Пекіне. Яна кіруе ўсімі цэнтрамі ў свеце. Дарэчы, усяго іх больш за 1600. Ініцыятарам стварэння кітайскага кутка на базе МДЛУ, які, як вы бачыце, перарос у самастойны інстытут, выступіла наш паважаны рэктар і Старшыня праўлення Інстытута Канфуцыя Наталля Пятроўна Баранава. Яна прыклала максімум намаганняў для таго, каб паўстаў такі цэнтр. На яго адкрыццё ў 2011 годзе прыязджалі першыя госці з Паднябеснай. А класы ды кабінеты, як правіла, ствараюцца на базе школ, гімназій і працуюць у цеснай сувязі з вну. Мы, напрыклад, шэфствуем над класамі Канфуцыя ў Маладзечне, Смалявічах, Валожыне, Гродне, Магілёве, Барысаве.

Дэлегацыя прадстаўнікоў вышэйшай адукацыі з правінцыі Цзянсу ў Мінску

— Наколькі мне вядома, у беларускіх Інстытутах Канфуцыя розная скіраванасць. У БДУ, напрыклад, больш праводзяць навуковыя канферэнцыі, семінары. У БНТУ вывучаюць пытанні навукі ды тэхнікі. Чым займаецеся вы?

— У асноўным, гэта розныя адукацыйныя й культурныя праекты. Акрамя таго, нам цікавая медыцынская тэматыка, а таму ладзім спецфорумы. Вядома ж, навучаем беларусаў кітайскай мове. У гэтым семестры ў Інстытуце Канфуцыя — больш за 200 слухачоў. Сярод іх ёсць бухгалтары, працаўнікі чыгункі, прыходзяць і з тэлебачання, і цэлыя прыватныя кампаніі… Самаму ж малодшаму слухачу сёлета споўнілася 8 год. Быў яшчэ ў нас адзін «малады кліент»: дзяўчынка 5–6 гадоў. Яна прыйшла ў МДЛУ з мамай здаваць міжнародны экзамен HSK, які кожны год арганізоўвае Інстытут Канфуцыя (далей: ІК — Аўт.). Пацешна было назіраць, як абедзве сядзелі, нешта пісалі… І паспяхова здалі першы ўзровень! Усяго іх шэсць.

Услед за Маркам Пола 

— Штогод ІК адпраўляе студэнтаў на стажыроўку ў Кітай, — працягвае мая суразмоўца. — Уключэнне ў культуру краіны, мову якой хочаш засвоіць, — і карысна, і займальна. Вучыцца наша моладзь у мясцовых універсітэтах амаль да года. Вядома, студэнты хацелі б там застацца і на даўжэй. Але правінцыя Цзянсу, у якой знаходзіцца наш кітайскі партнёр — Паўднёва-Усходні ўніверсітэт — ён і прымае нашых студэнтаў — славіцца якаснай адукацыяй, і туды імкнецца трапіць моладзь з усяго свету. Тым болей што стажыроўка, а гэта — харчаванне, страхоўка, пражыванне ды навучанне — цалкам аплачваецца кітайскім бокам. Але спачатку студэнту трэба прайсці адбор у нас, падаць заяўку на атрыманне стыпендыі, здаць вусны ды пісьмовы экзамены HSK, HSKK...

Вядома, беларусы вяртаюцца з Паднябеснай іншымі. Яны ўлюбляюцца ў Кітай. Па сабе ведаю: паедзеш туды на дзесяць дзён — і адчуваеш, як быццам змяняешся. Нацыянальная культура зачароўвае! Захапляешся шмат чым: нацыянальнай музыкай, многавяковымі традыцыямі, аўтэнтычным круглым сталом, які верціцца, палачкамі для ежы… Усё тое не можа не ўлюбіць у сябе. Студэнты прывозяць адтуль не толькі выдатнае веданне мовы, але таксама рэдкія сувеніры: сукенкі цыпао ды нацыянальныя касцюмы, чырвоныя ліхтары, парасоны, вееры… Дзіўна, што не найноўшыя гаджэты! Як прыедуць, ладзяць дома чайныя цырымоніі па-кітайску, поўныя ідэй і жадання ўвасабляць у жыццё сумесныя беларуска-кітайскія праекты. Ёсць студэнты, якія хацелі б выкладаць кітайцам нашу мову. Тым больш, што попыт на лінгвістаў у Беларусі толькі расце. Да нас звяртаюцца з «Вялікага каменя» ды іншых кітайскіх кампаній, з розных адукацыйных арганізацый: вельмі шмат школ, гімназій, якія хочуць увесці ў сябе навучанне кітайскай мове, а выкладчыкаў не хапае.

— Вось вы сказалі: некаторыя хацелі б выкладаць кітайцам нашу мову. А наколькі яна ім цікавая?

Кітайскі дырэктар Інстытута Канфуцыя Шы Лін (злева)

— Нядаўна мы былі на прыёме ў Надзвычайнага і Паўнамоцнага Амбасадара КНР у Беларусі з нагоды святкавання Дня ўтварэння Кітайскай Народнай Рэспублікі. Дык вось спадар Цуй Цімін звяртаўся з прывітальнай прамовай да гасцей на беларускай мове. Гэта было так выдатна, так прыемна! Я чула: ён на розных сустрэчах імкнецца гаварыць па-беларуску. Прычым вымаўленне ў Амбасадара вельмі чыстае! Далёка не ўсе беларусы так гавораць. Мая калега — дырэктар Інстытута Канфуцыя з кітайскага боку Шы Лін — таксама патроху вывучае беларускую мову. А кітайскія студэнты часта пытаюцца, як тое слова па-беларуску гучыць, а як гэтае…

Форумы, сустрэчы, канферэнцыі…

Жыццё ІК у МДЛУ бурліць. Таму Таццяна Андрэеўна з вялікім задавальненнем расказвае пра шматлікія праекты. Да прыкладу, кожнае лета слухачы ІК з’язджаюць на два тыдні ў лагер — у горад Нанкін, сталіцу правінцыі Цзянсу. Там яны актыўна практыкуюць кітайскую мову, наведваюць майстар-класы па выразанні з паперы, пляценні дэкаратыўных вузлоў, каліграфіі, дэгустуюць стравы нацыянальнай кухні, знаёмяцца з Нанкінам ды яго наваколлем, ездзяць у Шанхай. Працаўнікі адукацыі — дырэктары ды іх намеснікі, педагогі — таксама бываюць у Кітаі. Яны слухаюць лекцыі пра Паднябесную, наведваюць экскурсіі. Калі вяртаюцца — запальваюцца, як і студэнты, жаданнем зрабіць нешта новае ў сферы прасоўвання культуры дружалюбнага народа ў нашай краіне. У МДЛУ часта прыязджаюць дэлегацыі з кітайскіх універсітэтаў. Яны зацікаўленыя ў тым, каб у іх адкрываліся цэнтры беларускай мовы й культуры. Некалькі такіх цэнтраў ужо працуе там.

Маштабны нацыянальны конкурс «Мост» арганізоўвае Амбасада КНР. Гэта шматступеньчатае спаборніцтва па кітайскай мове існуе ўжо 17 гадоў і праходзіць на базе МДЛУ. Конкурс складаны: спачатку трэба прайсці адборачны тур, у якім удзельнічаюць і школьнікі, і студэнты. Затым 10–13 паўфіналістаў на працягу 3–4 гадзін спаборнічаюць за права прадстаўляць сваю краіну ў Пекіне, дзе праходзіць фінал міжнароднага конкурсу.

Традыцыйна кожны год лепшыя з хлопцаў з усёй Беларусі атрымліваюць стыпендыю Амбасадара КНР — 1000 долараў — за высокія дасягненні ў вывучэнні кітайскай мовы.
У верасні ІК адзначае дзве важныя даты: Дзень нараджэння Інстытута — 18 верасня, ды ў канцы месяца — Дзень усіх Інстытутаў Канфуцыя. Сёлета святкаванне доўжылася ажно тыдзень. Традыцыйныя майстар-класы й сустрэчы са студэнтамі ў Студэнцкай вёсцы ў Цэнтры кітайскай мовы й культуры плаўна перацяклі ў грандыёзнае свята ў мінскай Ратушы. Яго сумесна арганізавалі ўсе Інстытуты й Класы Канфуцыя Беларусі. МДЛУ прадставіў студэнцкі тэатр «Мэйхуа», чые цудоўныя песні ды танцы пазнаёмілі гледачоў з мастацтвам Паднябеснай.

І, як вядома, ІК святкуе кітайскі Новы год.

Паколькі наступны год будзе абвешчаны Годам адукацыі як у Беларусі, так і ў Кітаі, падзей, прысвечаных беларуска-кітайскай дружбе, будзе яшчэ больш.

Калі праца па душы

— Таццяна Андрэеўна, раскажыце пра традыцыйную Сусветную канферэнцыю Інстытутаў Канфуцыя.

У памяшканні Інстытута Канфуцыя — адметны кітайскі каларыт

— Яна праходзіць у снежні ў адным з кітайскіх гарадоў. Я вельмі люблю гэтыя сустрэчы й заўсёды чакаю іх. Нягледзячы на тое, што на форум з’язджаецца велізарная колькасць людзей, мы ўсе — як сям’я: добра ведаем адзін аднаго, тужым і з радасцю сустракаемся. Спачатку кожны дзеліцца сваімі дасягненнямі, затым сумесна абмяркоўваем праблемы, пераймаем досвед адзін у аднаго. А яшчэ ў маі праводзіцца рэгіянальная канферэнцыя. У 2017 годзе яна праходзіла ў Афінах. У той раз пытанне аўдыторыі да мяне ўзнікла адносна якасці выкладання кітайскай мовы. І гэта прыемна здзівіла. Бо раней важным было хоць неяк навучыць гаварыць і разумець па-кітайску. Цяпер ужо ідзе гаворка пра павышэнне ўзроўню выкладання. Агалілася яшчэ адна праблема: у кітайцаў не хапае рускамоўных выкладчыкаў. У асноўным, усе гавораць па-англійску.

— На гэтай канферэнцыі, наколькі я ведаю, не толькі абмяркоўваюцца надзённыя справы інстытутаў, але й прысвойваюцца званні, статусы?

— Сапраўды, ў 2013 годзе наш маленькі кітайскі «востраў» стаў лепшым Інстытутам Канфуцыя года. А ў 2014–2015 гадах мая папярэдніца Ларыса Аркадзеўна Трыгубава атрымала званне чалавека, які ўнёс вялікі ўклад у развіццё Інстытута Канфуцыя ў МДЛУ. Такіх званняў па ўсім свеце даецца штогод толькі дзесяць.

— А вы калі сталі дырэктарам? Ці складана кіраваць міжнародным праектам разам з напарніцай Шы Лін?

— Паўтары гады займаю гэтую пасаду. Калі была намесніцай дэкана факультэта англійскай мовы па выхаваўчай працы, то шмат супрацоўнічала з Інстытутам. Урэшце адміністрацыйную падрыхтоўку прайшла добрую! І цяпер яшчэ выкладаю англійскую мову. Так што мой стаж працы ў сценах МДЛУ — амаль 25 гадоў. Летась ездзіла на васьмідзённую стажыроўку дырэктараў ІК у Пекін. Акрамя навучання непасрэдна рабоце ў ІК, акцэнт рабіўся на тым, каб правільна будаваць адносіны з кітайскім дырэктарам. Аказваецца, у свеце складваюцца самыя розныя сітуацыі на памежжы розных культур. На шчасце, у нашым тандэме з Шы Лін усё выдатна. Думаю, калі любіш свою працу, калі яна табе ў радасць, то любыя цяжкасці лёгка пераадольваюцца. Сам Канфуцый казаў: выберы сабе працу па душы, і табе не прыйдзецца працаваць ніводнага дня ў сваім жыцці.

— Кітайскую мову абавязкова ведаць беларускаму дырэктару Інстытута Канфуцыя?

— Абавязковая ўмова працы тут — веданне англійскай мовы. Кітайскі дырэктар па-руску ды па-беларуску не гаворыць. Я кітайскую мову цэлы год вывучала, але цяпер зрабіла паўзу, займаюся самастойна. Гэтая мова складаная, патрабуе вельмі шмат часу й высілкаў. У кітайскіх словах яшчэ й розныя тоны ёсць: можна адно й тое ж напісанне вымавіць з розным тонам — і мяняецца сэнс.

— Што скажаце пра сучасную моладзь? Ці адрозніваюцца замежныя студэнты ад беларускіх?

— Усе маладыя людзі выглядаюць аднолькава: носяць сучасную вопратку, джынсы з моднымі разрэзамі, слухаюць поп-музыку. Адрозніваюцца яны ад папярэдніх пакаленняў хіба што матывацыяй сваіх учынкаў. Калі мы ішлі за поклічам сэрца: хачу — буду, не хачу — значыць, не буду, то сучасная моладзь добра разумее, што выгадна, перспектыўна. Туды яна і курс трымае. Таму, па-мойму, у нас і папулярнае вывучэнне кітайскай мовы сярод студэнтаў. Яны разумеюць: авалодаўшы ёю, можна добра ўладкаваць сваё жыццё.

Аліса Красоўская

Фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Культура

Як у Чавускім раёне праводзіліся святыя вечары

Як у Чавускім раёне праводзіліся святыя вечары

Традыцыя варажыць на нарачонага прыйшла з язычніцкіх часоў.

Грамадства

Мастацкі кіраўнік «Песняроў» пра радасці і складанасці сямейнага жыцця

Мастацкі кіраўнік «Песняроў» пра радасці і складанасці сямейнага жыцця

«Я лічу, што мужчына можа заводзіць сям'ю, калі ў яго ўжо ёсць сваё жыллё або выразная перспектыва, калі яно з'явіцца».

Грамадства

Небяспечныя гульні. На што трэба звярнуць увагу бацькам падлеткаў

Небяспечныя гульні. На што трэба звярнуць увагу бацькам падлеткаў

Днямі суд Першамайскага раёна Мінска абвясціў прысуд удзельнікам вечарынкі, падчас якой 19-гадовая дзяўчына загінула ад ужывання псіхатропу

Эканоміка

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Так званая «зялёная» энергетыка ў апошнія гады развіваецца ў нашай краіне хуткімі тэмпамі.