Вы тут

Беларускае Палессе — іх родны дом


Аб тым, як міжнародны экалагічны праект, які рэалізуецца ў Беларусі, дапаможа захаваць адну з рэдкіх птушак Еўропы


Гаворка ідзе пра тое, каб аднавіць у беларускіх заказніках «Спораўскі» ды «Званец» месцы, дзе жыве вяртлявая чаротаўка — адзін з рэдкіх відаў птушак, якая знаходзяцца пад пагрозай поўнага знікнення. А дапаможа ў гэтай высакароднай справе праект «Ветландс», які фінансуецца Глабальным экалагічным фондам і рэалізуецца Праграмай развіцця ААН у партнёрстве з Міністэрствам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі.
Вяртлявая чаротаўка — сёння адна з самых рэдкіх ў Еўропе пеўчых птушак. Раней жа яна жыла ў больш чым 20 еўрапейскіх краінах. Аднак толькі за мінулае стагоддзе сусветная папуляцыя гэтай птушкі скарацілася на 95 % у выніку асушэння амаль усіх нізінных балот. Месцы гнездавання вяртлявай чаротаўкі захаваліся толькі ў Беларусі, Украіне, Польшчы, Літве ды Германіі. Пры тым у нашай краіне — амаль палова яе сусветнай папуляцыі.

Значныя ў міжнародным сэнсе беларускія заказнікі «Спораўскі» ды «Званец» выбраны праектнымі тэрыторыямі «Ветландс» не выпадкова. Бо яны адносяцца да ключавых месцаў гнездавання для найбуйнейшай папуляцыі вяртлявай чаротаўкі ў Еўропе.

Большую частку заказніка «Спораўскі», што ў Брэсцкай вобласці, займаюць нізінныя балоты. Па сутнасці, балота Спораўскае — адно з найбуйнейшых у Еўропе пойменных нізінных балот, якія захаваліся ў стане, блізкім да натуральнага. На тэрыторыі заказніка зарэгістраваныя 52 віды жывёлаў і 22 віды раслінаў з Чырвонай кнігі Беларусі, у іх ліку — віды, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення: вялікі арлец, вяртлявая чаротаўка, дупель, вялікі вераценнік, кроншнеп, еўрапейская выдра, еўрапейская чарапаха, карлікавая страказа. Папуляцыя вяртлявай чаротаўкі там складала ад 500 да 700 самцоў у розныя гады.

Асноўнай пагрозай для глабальна значнай біяразнастайнасці апошнім часам стала зарастанне адкрытых нізінных балот дрэвамі, хмызнякамі й трыснягом з-за спынення традыцыйнага іх выкарыстання — для скошвання й выпасу жывёлы. У выніку плошча адкрытых балот скарацілася на чвэрць толькі з-за распаўсюджвання хмызнякоў. Адным жа са спосабаў захавання відаў балотных экасістэм, дзе жыве тая ж вяртлявая чаротаўка ды іншыя віды, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення, з’яўляецца выдаленне й наступнае выкарыстанне біямасы балотнай расліннасці: трыснягу, дрэваў, кустоў і травы.

У рамках праекта «Ветландс» ужо запланаванае набыццё тэхнікі для арганізацыі поўнага тэхналагічнага ланцужка па ўборцы й далейшым выкарыстанні расліннай біямасы балот. Будуць выдалены дрэвы й хмызнякі з плошчы не менш 1200 га, прычым атрыманая біямаса стане прымяняцца ў выглядзе паліўнай дранкі, сена, подсцілу, біяасновы для ўгнаенняў. Акрамя ўсяго, у выніку рэалізацыі праекта ў заказніку «Спораўскі» будуць створаны новыя працоўныя месцы. Гэта, так бы мовіць, сацыяльны складнік праекта.

Там жа плануецца пакос травы на тэрыторыі плошчай амаль у дзве тысячы гектараў з наступным выкарыстаннем нарыхтаванай масы ў сельскай гаспадарцы й мясцовых кацельнях. Біямасу, атрыманую ад скошвання, і насенне балотнай травы будуць таксама скарыстоўваць для паскоранага аднаўлення нізінных балот на асвоеных раней тарфяніках на іншым эксперыментальным участку — балоце Дакудаўскае.

А цяпер перанясемся ў заказнік «Званец». Там — не толькі найбуйнейшае ў Еўропе нізіннае асокавае балота, але й найбуйнейшае ў свеце месца гнездавання вяртлявай чаротаўкі. Усяго на тамтэйшай тэрыторыі гняздуецца больш за чвэрць глабальнай колькасці гэтага знікаючага віду. Зрэшты, там ёсць таксама іншыя рэдкія птушкі — вялікі арлец, дупель, вялікі краншнеп. Растуць і рэдкія віды раслін, такія, напрыклад, як плавунец найшырэйшы.

Але стан тамтэйшага месцапражывання імкліва пагоршваецца з-за зарастання адкрытых асокавых балот трыснягом і хмызняком, што звязана ў першую чаргу з парушэннем гідралагічнага рэжыму, а таксама з поўным спыненнем выкарыстання забалочанай мясцовасці для касьбы. Гэта негатыўна адбіваецца не толькі на мясцовай папуляцыі вяртлявай чаротаўкі, але й на стане віду ў цэлым у глабальным аспекце.

Ужо вядома, што ў рамках праекта «Ветландс» будзе арганізаваны тэхналагічны ланцужок па скошванні й выкарыстанні расліннай біямасы ў заказніку «Званец». Трыснёг і хмызнякі выдаляць з плошчы амаль у пяць тысяч гектараў і, як і ў «Спораўскім», атрыманая біямаса знойдзе ўжыванне ў выглядзе паліўнай дранкі, сена, подсцілу й пры вытворчасці біяўгнаенняў. Але галоўнае, што ў выніку прынятых мер, як чакаецца, да канца праекта павялічацца папуляцыі рэдкіх відаў птушак, якія знаходзяцца пад пагрозай іх глабальнага знікнення.

Уладзімір Міхайлаў

Выбар рэдакцыі

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.

Грамадства

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Настаўнікі ўпэўнены: ці будуць вучні чытаць, у многім залежыць ад іх саміх. 

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.