Вы тут

Як выратаваць прадукты ад выкідвання на сметніцу


Па статыстыцы, беларусы выкідаюць 30 працэнтаў ежы, якую купляюць. Колькі харчовых адходаў утвараюць крамы і вытворцы, дакладна невядома. Часта на сметніцу яны адпраўляюць не толькі пратэрмінаванае, але і проста прадукты нетаварнага выгляду: памятыя кансервы ў бляшанках, падгарэлыя булачкі. Хоць іх, магчыма, пагадзіліся б забраць небагатыя сем'і. Для гэтага ў краіне ствараюць харчовы банк: арганізацыя будзе атрымліваць ад гандлёвых сетак «непрыгожыя», але якасныя прадукты (ці тыя, у якіх хутка скончыцца тэрмін прыдатнасці) і перадаваць іх людзям, што маюць патрэбу.


Падобныя банкі ўжо працуюць за мяжой. Напрыклад, летась у Літве ўдалося пераразмеркаваць восем тысяч тон прадуктаў на суму 20 мільёнаў еўра. А Берлінскі харчовы банк атрымлівае з крам каля тысячы тон ежы ў месяц, з якіх 660 раздае гараджанам. Алена ПІШЧУК, адна з ініцыятараў мінскага праекта, натхнілася гэтым вопытам і вырашыла прывезці яго ў нашу краіну.

— Сяброўка расказвала, як працавала ў дастаўцы прадуктаў. Там, каб пазбегнуць канфліктных сітуацый з пакупнікамі, перастрахоўваюцца і выкідаюць усё, што хоць мінімальна не адпавядае нормам, — звяртае дзяўчына ўвагу на праблемы. — А ў крамах, калі нешта адбракоўваецца, гэта не размяркоўваюць сярод сваіх па адной простай прычыне: каб не было карупцыі і крыўдаў, чаму аднаму супрацоўніку далі, а другому — не.

Мінскі харчовы банк планаваў супрацоўнічаць у асноўным з гандлёвымі сеткамі. Але аказалася, мэтавая аўдыторыя не толькі яны. Калі ў Еўропе крамы самі нясуць адказнасць за ўтылізацыю непрададзеных прадуктаў, то ў нас яны падпісваюць дагаворы з пастаўшчыкамі і вяртаюць ім усё, што заляжалася на прылаўках. Таму лепш рабіць стаўку менавіта на вытворцаў — так дзейнічае, напрыклад, расійскі харчовы банк.

Пакуль праект працуе толькі з адной гандлёвай сеткай. Плюс далучыўся харчовы холдынг: у хуткім часе ён павінен перадаць вялікую і разнастайную партыю прадуктаў. Яшчэ з трыма гандлёвымі сеткамі ёсць дамоўленасць аб перагаворах.

Варта таксама наладзіць кантакты са сховішчамі агародніны і фруктаў.

— З намі звязвалася адно, яно дастаткова буйное, знаходзіцца пад Полацкам. У іх утвараецца каля 40 тон адходаў у месяц. Яны самі званілі ў Цэнтр экалагічных рашэнняў з просьбай дапамагчы. Відавочна, што хоць бы 10 працэнтаў з тых фруктаў і агародніны, што выкідаюцца, можна выратаваць.

Алена заўважае: кожная крама сама для сябе вызначае паняцце нормы. Адны выкідаюць бананы з некалькімі чорнымі плямамі, а іншыя прадаюць напалову гнілыя на зніжках. Трэба знайсці тых, у каго завышаныя стандарты якасці, і пераразмяркоўваць ежу, якая ў іх застаецца.

Што аддаюць крамы? Напрыклад, прадукты, якія ім пастаўляюцца як узоры і потым не прадаюцца. Асартымент розны — ад вяленых таматаў да чырвонай рыбы.

Сем'і, які маюць патрэбу, знаходзяць праз дабрачынны праект KаlіLаskа. Сярод іх — пенсіянеры, людзі з інваліднасцю, шматдзетныя сем'і.

— Мы супрацоўнічалі таксама з тэрытарыяльным цэнтрам сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва Маскоўскага раёна. Атрымалася нядрэнна: цэнтр павесіў аб'яву ў сябе на паверсе, і ў дзень раздачы ежы прыйшло чалавек 17. За 15 хвілін мы размеркавалі паміж імі практычна ўвесь багажнік прадуктаў, — дзеліцца Алена.

І называе яшчэ адзін важны момант, чаму харчовы банк актуальны.

— У нас ёсць нацыянальная стратэгія ўстойлівага развіцця да 2020 года. Там якраз ідзе размова і пра тое, што трэба пераразмяркоўваць рэсурсы, каб скарачаць колькасць адходаў. Таму наш праект адпавядае парадку дня. Можа, гэта падштурхне да змен у законе. Напрыклад, у Францыі крамам забаронена выкідаць прадукты: іх трэба або перапрацоўваць на біягазавых устаноўках, або аддаваць тым, хто мае патрэбу.

У асноўнай камандзе праекта ўсяго тры чалавекі. Харчовы банк яны ствараюць на добраахвотных пачатках. У кожнай з дзяўчат ёсць асноўная работа: Алена працуе менеджарам праекта ў Асацыяцыі дадатковай адукацыі і асветы, Эліна Сапожнікава — галоўным рэдактарам дзіцячага часопіса, Наталля Блышчык — спецыялістам па адходах і хімічнай бяспецы Цэнтра экалагічных рашэнняў.

— Нам ужо пісалі з Гродна, Магілёва, што хацелі б там такі ж праект запусціць. Мы дамовіліся, што, калі будзе наладжана сістэма, зможам правесці навучанне ў іншых рэгіёнах, — кажа Алена. — Спачатку ты будзеш рабіць гэта бясплатна. Але гэта вельмі цікава — будаваць новую сістэму. У Еўропе стварэнне харчовых банкаў у сярэднім займала па дзесяць гадоў. Там таксама ўсё пачыналася з пары чалавек, якія на сваёй машыне заязджалі ў булачную, забіралі хлеб, які там не распрадалі, і адвозілі ў сацыяльную сталовую. Думаю, мы будзем расці хутчэй: грамадства цяпер больш гатовае да такіх змен.

Наталля ЛУБНЕЎСКАЯ

Загаловак у газеце: Ад вяленых таматаў да чырвонай рыбы

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Жанчыну, якая здолела не толькі вярнуць дзіця з прытулку, але і далей выхоўвае яго, знайсці аказалася не проста. 

Грамадства

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Люты больш нагадвае пазачарговы вясновы месяц.

Грамадства

Капыльскі раён. Мінулы год можна назваць стабільным

Капыльскі раён. Мінулы год можна назваць стабільным

Чым Капыльскі раён жыве сёння і якія планы на перспектыву?

Грамадства

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Калі звычайныя кнігарні працуюць па формуле «кніга — чалавек», то букіністычныя трымаюцца на прынцыпе «людзі — кнігі — людзі».