Вы тут

Сакрэты працы найлепшых вадалазаў краіны


Напярэдадні Дня ратавальніка, які адзначаўся 19 студзеня, былі вызначаны найлепшыя барацьбіты са стыхіямі ў Беларусі. Сярод іх — і два супрацоўнікі Цэнтра вадалазна-выратавальнай службы Рэспубліканскага атрада спецыяльнага прызначэння Алег Сцяпук і Дзяніс Кучко. Працы ім хапае ў любую пару года — і зімой, калі на лёд адпраўляюцца аматары рыбалкі, і ўлетку, калі распачынаецца масавы купальны сезон. Карэспандэнты «Звязды» адправіліся да вадалазаў і даведаліся пра іх службу.


«Першага тапельца я дастаў пад гукі салюту»

Вадалазны спецыяліст старшы лейтэнант унутранай службы Алег Сцяпук працуе ратавальнікам ужо 13 гадоў. З іх «вадалазны» стаж складае восем. Афіцэр скончыў Камандна-інжынерны інстытут па спецыяльнасці «інжынер па папярэджанні і ліквідацыі надзвычайных сітуацый». Да таго за плячыма ў яго былі шэсць гадоў Сувораўскага вучылішча. А сёлета яго прызналі найлепшым вадалазам.

— Пачынаў я ў Мінскім раёне камандзірам аддзялення. Пасля перайшоў на пасаду начальніка аддзялення ў часць у Ждановічах. Гэта на беразе Мінскага мора. Адпаведна, адным з патрабаванняў была кваліфікацыя вадалаза. Таму мяне адправілі вучыцца. У Цэнтры я паглядзеў на асабовы склад, тое, як жывуць байцы, і захацелася ўжо перавесціся сюды, балазе была вакансія.

— Як часта даводзіцца адпраўляцца на выезды?

— Напрыклад, у мінулы панядзелак відавочца паведаміў, што дзеці катаюцца на льдзіне каля гатэля на праспекце Пераможцаў. Выбраліся мы туды, але пацярпелых мы там не ўбачылі. Ды і той, хто званіў, некуды сышоў. У тым і краевугольная складанасць нашай працы: калі мы прыязджаем на месца, з якога нам паведамілі аб надзвычайнай сітуацыі, і няма сведкі, які нас выклікаў, то застаецца толькі здагадвацца, адбылося тут нешта ці не. А гэта азначае тое, што пачнуцца пошукавыя работы без прывязкі да мясцовасці, якія зацягваюцца на даволі працяглы час.

Калі паступае інфармацыя аб тым, што чалавек патануў, і да воднага аб'екта трэба ехаць даўжэй за паўгадзіны, то з верагоднасцю 99 % мы едзем, на жаль, даставаць тапельца. Я чуў пра выпадак, калі чалавек нібыта правёў больш за 20 хвілін пад вадой і якога пасля ўдалося рэанімаваць. Але калі нават такое і было, то выпадак гэта адзінкавы. Як правіла, пасля пяці хвілін пад вадой без доступу кіслароду ў мозгу чалавека пачынаюцца незваротныя змяненні.

Даводзіцца нам шукаць і рэчавыя доказы для супрацоўнікаў Міністэрства ўнутраных спраў па адпаведных запытах. Як правіла, гэта прылады, якія праходзяць па разнастайных крымінальных справах, — нажы, пісталеты... Даставалі са дна нават ноўтбукі з інфармацыяй.

— Ці нагадвае дно нашых вадаёмаў сметнік?

— Там, дзе адпачывае шмат людзей, — безумоўна. Напрыклад, адзін раз я працаваў на дне Чыжоўскага вадасховішча ў Мінску. Калі паглядзець на карту, то яно размешчана каля трох даволі буйных мікрараёнаў. Дык вось, з прафесійнага пункту гледжання гэты вадаём — самы дрэнны. Ходзіш па дне літаральна навобмацак, таму што ён яшчэ і цёмны. А чаго толькі няма на дне! Нашы хлопцы бачылі там батарэі бутэлек, бухты калючага дроту, затопленыя старыя лодкі. А аднойчы там і ўвогуле адбыўся паказальны выпадак. Наш вадалаз неяк на дне вадасховішча ўпёрся ў... сцяну. І вось куды не тыцнецца навобмацак — паўсюль сцяна! Паспрабаваў усплыць на паверхню — і там перашкода. Урэшце, ён выйшаў назад па сігнальным канцы. Мяркуючы па яго апісанні, на дне таго вадасховішча ляжыць пакой або блок ад панэльнага дома...

А дзе складаней працаваць — у стаячым возеры ці на рацэ?

— Адразу нельга адказаць адназначна. На ўмовы работы ўплываюць празрыстасць, хуткасць цячэння, засмечанасць дна, шчыльнасць водарасцяў. Добра працаваць на возеры з бачнасцю ў метраў пяць з чыстым пясчаным дном. Але ў нас такіх — адзінкі.

— Што самае складанае для вас?

— Бачыць блізкіх на беразе. Ведаеце, за столькі гадоў я ўжо прывык не баяцца мёртвых. Але калі бачыш бацькоў дзяцей, сяброў, якія апанаваны горам, але яшчэ міжволі спадзяюцца на шчаслівы зыход... А ты разумееш, што прайшло шмат часу і ніякай надзеі ўжо няма. І назад не перайграеш сітуацыю, як у камп'ютарнай гульні. Мне вось запомніўся мой стартавы пошук. Першага патанулага я дастаў 9 мая 2012 года. Выйшаў з ім на бераг Свіслачы за камвольным камбінатам акурат пад гукі святочнага салюту. А пасля аказалася, што гэты небарака быў сваяком маёй цешчы.

— А ці даводзіцца вам працаваць на кар'ерах?

— Вельмі непрыемны вадаём у Мінску на вуліцы Гарэцкага. Летась там патанулі ажно тры чалавекі, прычым двух з іх даставала мая змена. Калі ў натуральным вадаёме вада збольшага адпаліравала дно за тысячагоддзі, то ў кар'еры дно там, дзе калісьці яго праараў коўш экскаватара, які здабываў там карысныя выкапні. Распрацоўка скончылася,
і тэхніка адтуль сышла. Таму рэльеф дна там проста непрадказальны. Ды і сценкі вадаёма няўстойлівыя, паколькі яны не складваліся на працягу доўгага часу. Плюс там назіраецца істотны перапад тэмператур, што можа прывесці да спынення сэрца. Таму не лезьце купацца ў тэхнічныя вадаёмы.

— Падзяліцеся вопытам, як вы разгружаецеся псіхалагічна?

— Я заўжды размяжоўваю жыццё на працы і ў сям'і. Тое, што адбываецца тут, я пакідаю на месцы, дадому перажыванні і роздумы не цягну. Акрамя таго, я даўно зай-
маюся падводным паляваннем. І вось гэта — поўная супрацьлегласць нашай рабоце, калі ты застаешся сам-насам з прыродай. Увогуле, падводны свет — гэта як іншая планета. Усё там адбываецца ў поўнай цішыні. І нават дробная рыбка, якая праплывае побач, калі ты займаешся любой работай, прымушае звярнуць на яе ўвагу. Былі выпадкі, калі на падводна-тэхнічным абследаванні вадаскідаў наступалі на самоў вагой кілаграмаў па 50—70. І гэта даволі жорстка, калі з-пад цябе раптам выплывае апора...

Жыццё за пачак цыгарэт

Як вядома, цяжка ў вучэнні — лёгка ў баі. Старшы ратавальнік-вадалаз прапаршчык Дзяніс Кучко, які быў прызнаны найлепшым ратавальнікам-плыўцом, працуе тут ужо дзевяць гадоў. Ён скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры і колькі часу працаваў звычайным ратавальнікам-пажарным. Але ўжо быў майстарам спорту па плаванні. Таму і перайшоў на работу ў вадзе, калі з'явілася такая магчымасць. Хоць плаванне і вадалазная справа — гэта два розныя бакі аднаго медаля.

Пытаюся пра тое, чым займаюцца падводныя ратавальнікі ў час, калі не трэба адпраўляцца на баявы выезд.

— Да дзевяці гадзін раніцы ў нас праводзіцца развод дзвюх змен. Мы знаёмімся з аператыўнай абстаноўкай за мінулыя суткі. Затым прымаем тэхніку і адпраўляемся на практычныя заняткі. Мы адпрацоўваем усё, з чым можам сутыкнуцца на выездзе, пачынаючы ад элементарных практыкаванняў накшталт адпрацоўкі рытмічнага дыхання, устойлівасці вадалаза пад вадой і заканчваючы падводна-тэхнічнымі работамі, да якіх адносіцца, напрыклад, рэзка і зварка металу, дрэва. Гадзіна адведзена і на спартыўныя заняткі. Вадалаз павінен знаходзіцца заўжды ў выдатнай фізічнай форме і быць гатовым да таго, што пад вадой давядзецца хадзіць даволі доўга. Справа ў тым, што бачнасць на дне ўлетку ў лепшым выпадку дасягае адлегласці выцягнутай рукі. А наша амуніцыя важыць даволі шмат. Напрыклад, «цяжкае» абсталяванне са шлемам, вядомае з кінафільмаў, пацягне на 72 кілаграмы. Мы часцей карыстаемся аблегчаным варыянтам. Але ўсё роўна, два дзясяткі кілаграмаў там набярэцца дакладна. Натуральна, у вадзе ўсё гэта важыць менш. Але і правесці там давядзецца не пару хвілін. Напрыклад, 15-літровага балона з кіслародам можа хапіць амаль на гадзіну.

— Які выезд вам запомніўся больш за астатнія?

— Некалькі гадоў таму мы ездзілі на невялікае возера пад Мінскам шукаць патанулага падлетка. Са слоў аднаго з рыбакоў, хлопец з кімсьці паспрачаўся, што здолее праплыць пад вадой нейкую адлегласць. І паспрачаўся на пачак цыгарэт. Цела хлопца мы знайшлі хутка. Яму было 14—15 гадоў...

 

У тэму

— Найлепшыя вадалазы і ратавальнікі-плыўцы вызначаюцца штогод, — кажа начальнік Цэнтра вадалазна-выратавальнай службы Дзяніс Сасноўскі. — У нас ёсць як каманднае, так і асабістае першынство. Тэарэтычныя веды правяраюцца тэсціраваннем. Як паказвае практыка, найлепшымі па прафесіі становяцца супрацоўнікі, якія маюць вялікі досвед баявой работы і ўдзелу ў ранейшых спаборніцтвах і маюць выдатную фізічную і псіхалагічную падрыхтоўку.

Валяр'ян ШКЛЕННІК

Фота Андрэя САЗОНАВА

Загаловак у газеце: Справа для вадалаза

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.

Калейдаскоп

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Трэніроўкі і здымкі ўдзельнікаў пачнуцца ў красавіку.

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна.