Вы тут

«Калі мужчыны даюць волю пачуццям, гэта прыгожа»


«Неяк сяброўка папрасіла аформіць радзільню. Частку фатаграфій мы развесілі ў аддзяленні паталогіі цяжарнасці. І мамы пачалі пісаць лісты, што, калі б не гэтыя здымкі, то з'явілася б жаданне накласці на сябе рукі. Тады ўнутры нешта ўздрыганулася. І я зразумела, што фатаграфія можа больш, чым проста быць прыгожай карцінкай», — успамінае Наталля МІРАНЧУК, кіраўнік сацыяльна-дабрачыннай установы «Бэйбі Сторы». Яна арганізуе здымкі немаўлят і выстаўкі, якія лепш за любую сацыяльную рэкламу паказваюць, якое гэта шчасце — мець сям. А таксама дапамагае неданошаным дзецям і збірае жанчын на майстар-класы для будучых мам. Чаму нованароджаных фатаграфуюць спячымі, навошта падчас здымкі ўключаюць «гул самалёта», за што варта дзякаваць мужчынам і што дае мацярынства, Наталля расказала ў інтэрв'ю «Сямейнай газеце».


«Ніколі не паеду на здымку раздражнёнай»

Разам з сынам Оскарам.

— Як вы захапіліся фатаграфіяй?

— Сама я не здымаю: працую ў пары як кіраўнік працэсу. Калі была замужам за вядомым фатографам, ездзіла ў Амерыку на вучобу і зразумела, што ньюбарн-фатаграфія (англійскае «nеwbоrn» — нованароджаны. — Аўт.) там актыўна развіваецца, а ў нас пра яе ніхто не ведае. Гэта быў 2007 год. У нашых сяброў тады якраз сталі нараджацца дзеці, і мы спрабавалі іх здымаць. Я скончыла ледзь не ўсе курсы для цяжарных, па дынамічнай гімнастыцы, бэбі-ёзе, каб навучыцца працаваць з немаўлятамі.

Такая фатаграфія — як першая памяць аб малым. У яго яшчэ пушок на плечыках і вушках, маршчынкі на пятках, вялікая ў параўнанні з астатнім целам галава. Звычайна першы час пасля нараджэння малога бацькі знаходзяцца ў добрым шоку, пад аксітацынамі, і не паспяваюць гэта ўсё заўважыць. Задача ньюбарн-фатографа ў тым, каб схапіць гэты момант, бо праз тры тыдні дзіця ўжо будзе абсалютна іншае.

Тэхнічны бок у такой здымцы займае другое месца. Самае важнае — умець працаваць з немаўлём: бяспечна, гігіенічна, акуратна. Бо гэта самае дарагое, што можа быць у цябе ў руках. Трэба таксама ўмець працаваць з бацькамі, бо мама, калі гэта першае дзіця, вельмі хвалюецца, а тата, як каршун, ахоўвае сваю прастору (і гэта здорава).

90 працэнтаў кадраў робіцца, калі малы спіць. Чаму? Бо ў астатні час нованароджаныя не вельмі сімпатычныя (усміхаецца). Заўсёды грымаснічаюць, махаюць ручкамі.

— Як праходзіць здымка?

— Уваходзячы ў дом, ты павінен за 10 секундаў адсканаваць сітуацыю, якая там адбываецца, зразумець, хто галоўны, і з ім пачынаць весці перамовы. Калі я бачу, што мама нервуецца, не чапаю дзіця — спачатку іду з ёй на кухню піць гарбату. Мы размаўляем пра цяжарнасць, урачоў... І праз хвілін 15, калі мама стане давяраць, можна пачынаць. У мяне дастаткова кампетэнцый адносна дзіцяці: ведаю, калі яно галоднае, як правільна яго прыкласці да грудзей, як зрабіць масаж, каб не балеў жывоцік. Некаторыя пасля кажуць: «Усё, вы самае галоўнае ўжо зрабілі: яно не крычыць».

Нельга ставіцца да гэтай фатаграфіі выключна як да камерцыйнага праекта. Трэба падыходзіць з любоўю. Калі я нядобра сябе адчуваю, раздражнёная, то ніколі не паеду на здымку.

Мы прывозім з сабой два чамаданы рэчаў: пледы, бодзікі, падушачкі... Ёсць яшчэ машына белага шуму. Яна робіць роўны гук, як гул у самалёце, каб шчаўчок затвора быў не такі рэзкі. Дзеці не рэагуюць на манатонны шум і спакойна спяць. Цяпер такі гук можна спампаваць на тэлефон, а раней я прапаноўвала бацькам уключыць фен ці пыласос, каб малы перастаў капрызіць.

— Бачыла, што вы заўсёды ў масцы.

— Гэта ўжо звычка. Я працую блізка з дзіцем, прыціскаю яго да сябе. Для мяне гэта сродак гігіены. І так псіхалагічна камфортней бацькам.

У пакоі, дзе мы здымаем, заўсёды працуе абагравальнік, бо калі немаўля пераадзяваеш, яно не павінна адчуваць розніцу ў тэмпературы, інакш прачнецца.

— У вашай камандзе сярод фатографаў ёсць мужчыны. Мамы як да іх ставяцца?

— Класна. Мужчыны, з якімі я працую, вельмі тактоўныя: яны самі бацькі.

Наогул для мяне важна ўключыць татаў у працэс. Бо іх часта не пускаюць даглядаць дзіця, толькі крытыкуюць: няправільна адзеў, няправільна трымаеш. І праз два-тры тыдні мужчыну становіцца нецікава, ён больш не спрабуе. Мы дапамагаем пераадолець бар'ер. Просім тату ўзяць плед, быццам незнарок перадаём у рукі дзіця. Першы час ён баіцца, затое калі з'язджаем, ужо ўпэўнена трымае малога.

— Цяпер многія выкладваюць фота дзяцей у сацыяльных сетках. Вы як да гэтага ставіцеся?

— Я не выкладваю фота без дазволу бацькоў і пакуль немаўляці не споўніцца хоць бы тры месяцы. Свайго сына ў зусім маленькім узросце таксама ў сацыяльных сетках не паказвала. Але ў цэлым не бачу ў дзіцячых здымках нічога дрэннага. Як чалавек, які верыць у светлае, спадзяюся, што гэтыя фота выклікаюць пазітыў — яны не могуць не кранаць.

«У нашай культуры мала падзякі мужчынам»

— Пра што можна размаўляць праз фатаграфію?

— Калі я рабіла першую выстаўку да Дня маці каля мінскай ратушы, казала пра тое, што дзіця не перашкаджае маці быць бізнес-лэдзі і рэалізоўваць творчыя праекты, — наадварот раскрывае яе. Падчас другой выстаўкі «Я побач» мы прасілі жанчын напісаць лісты падзякі сваім мужчынам за простыя рэчы — памяняў уночы падгузак малому і даў паспаць, пасля работы застаўся адзін з трыма дзецьмі і адпусціў з сяброўкай папіць кавы. Так атрымалася, што свайго сына я расціла адна, і, прыязджаючы ў сем'і, часта назірала, што жанчыны ўспрымаюць як належнае, што мужчына іх забяспечвае, клапоціцца. Мне хацелася зрабіць мам крыху больш шчаслівымі і паказаць, як шмат у іх ёсць. Прыемна было глядзець на мужчын, якія стаялі на выстаўцы з шырока распраўленымі плячыма. Бо ў нашай культуры мала падзякі мужчынам. У мяне ёсць некалькі здагадак, чаму так.

— Падзяліцеся...

— Мне здаецца, жанчыне страшна, што калі яна будзе хваліць мужчыну, то ў нейкі момант яе слабасці ён можа сысці. Таму мы любім заядаць (смяецца). Замест таго, каб старацца самой быць класнай, прыніжаем мужчыну: маўляў, куды ж ты без мяне. Гэта раз.

Другое — гэта нейкі прынцып: калі я прыгожая, ты мне вінен. Я падтрымліваю лад сям'і, дзе мужчына здабытчык, але ў жанчыны таксама ёсць абавязкі.

Я сабе наўпрост у напаміналцы запісваю: «дзякаваць». Бо ты сама ад гэтага становішся багацейшай.

Вязаныя цуда-васьміножкі для неданошаных дзетак.

— Некалькі гадоў вы займаецеся дапамогай неданошаным дзецям. Што падштурхнула да гэтага праекта?

— Калі мы былі на здымках ў Літве, мясцовы фонд неданошаных дзяцей папрасіў прыехаць у аддзяленне і зняць дзяўчынку для буклета. Яна важыла паўтара кілаграма. Я вельмі прасякнулася, колькі ў тым дзіцяці было прагі да жыцця.

Наша арганізацыя займаецца больш інфармацыйна-прафілактычнай дапамогай. Напрыклад, падтрымліваем праект па вязанні цуда-васьміножак. Такія цацкі добра ўплываюць на развіццё нервовай сістэмы і дапамагаюць дзецям супакоіцца: шчупальцы васьмінога нагадваюць немаўлятам пупавіну. Мы збіраем і перадаём медустановам ваўняныя шкарпэткі для нованароджаных — яны не толькі саграваюць, але і стымулююць кровазварот.

Праводзілі таксама конкурс ньюбарн-фатографаў, а за грошы, якія сабралі як узносы за ўдзел, купілі гнёзды для неданошаных дзетак і развезлі па радзільнях.

— Вы з'яўляецеся адным з каардынатараў праекта «MаmаРrо». Летась кангрэс сабраў больш за тысячу наведвальнікаў. Чаму семінары для будучых бацькоў сталі запатрабаванымі? Здавалася б, у інтэрнэце можна прачытаць усё.

— У сеціве няма адчування даверу. Таму, калі перад бацькамі выступае эксперт, да якога трапіць на прыём можна, толькі запісаўшыся за некалькі месяцаў, яны больш упэўнены, што інфармацыя надзейная.

Сам праект — гэта вялікая ідэя акушэра-гінеколага Дзіяны Мардас. Я далучылася, каб дапамагаць з арганізацыяй. За мінулы год мы праехалі ўсе рэгіёны.

У студзені ўручалі мамам у радзільнях падарункавыя каробкі з рэчамі, неабходнымі ў першыя дні жыцця дзіцяці. Гэта пілотны праект, запусцілі яго ў Мінску. Хоць сама ініцыятыва з боксамі ёсць больш чым у 80 краінах свету. У Фінляндыі, напрыклад, дораць вялікую каробку, якую можна выкарыстоўваць як ложачак.

Мы праводзілі таксама майстар-класы для татаў. Іх адметнасць была ў тым, што медыйныя бацькі выходзілі на сцэну і гаварылі пра свае страхі. Паказвалі, што гэта нармальна — чагосьці не ведаць.

Падчас здымачнага працэсу.

— Не саромеліся таты ўдзельнічаць у сустрэчах? Усё ж такі абмяркоўваць сямейныя пытанні «не па-мужчынску».

— Ведаеце, нават на кангрэсах для мам чвэрць наведвальнікаў былі таты. Гэта кажа пра тое, што яны ўсё больш уключаюцца ў падрыхтоўку да родаў, выхаванне дзяцей. Ім не ўсё роўна, якія ўмовы ў радзільні, які ўрач будзе глядзець жонку. Мужчыны задаюць шмат пытанняў.

«Няма ідэальнай сям'і, як на білбордзе»

— Неяк у інтэрв'ю вы казалі, што не зусім правільна, калі фота заўсёды трансліруе ідэальную сям'ю. Чаму?

— Мне падабаецца, калі фатаграфія жывая, шчырая. Хочацца паказаць сям'ю такой, якая яна насамрэч. Класна, калі дзеці злуюцца або ўсміхаюцца на здымку. Больш за ўсё чапляюць эмоцыі, а не правільная кампазіцыя.

Яшчэ адзін фактар — няма ідэальнай сям'і. А калі на білбордзе заўсёды «мама, тата, двое дзяцей і сабака», астатнія, параўноўваючы рэальнасць з гэтай карцінкай, адчуваюць сябе няўдачнікамі. Але ў іншых сем'ях не менш прыгажосці і любові.

Ведаеце, калі мужчыны дазваляюць сабе адчуваць, гэта вельмі прыгожа. Мне здаецца, нашы праекты падсвечваюць прыгажосць узаемаадносін. Для таго каб людзі змаглі паглыбіцца ў пачуцці, іх трэба здымаць не менш, чым дзве гадзіны, бо спачатку яны саромеюцца, заціскаюцца. Я сама працавала мадэллю і ведаю, як гэта — быць па той бок аб'ектыва.

— Якая вы мама? Як выхоўваеце сына?

— Я старалася не змешваць адносіны з мужчынам і з дзіцем. Гэта вельмі балюча, калі ў жанчыны ёсць нявыказаныя прэтэнзіі да мужчыны, з якім яна не жыве, і яна пачынае выказваць негатыў малому: твой тата дрэнны, мне не дапамагае.

Для мяне дзеці, якія выхоўваюцца адным з бацькоў, як птушкі з адным крылом. Таму на пару тыдняў, на месяц сын ездзіць да таты, каб праводзіць час разам. Тлумачу Оскару, што мы проста не жывём з яго бацькам, але ён заўсёды будзе яго любіць. І мне здаецца, я спраўляюся. У сына няма траўмы.

Мне было важна не падстройваць сваё жыццё пад дзіця. Я бачу шмат гісторый, калі мама выгарае за паўтара-два гады, бо цалкам пераключаецца на малога. У мяне крыху іншы падыход. Мы шмат ляталі з сынам з самага маленства. У два гады, калі адпраўляліся ў Маямі, я ўжо не трымала яго за руку. Казала: «Сын, я нясу чамаданы, каляску, заплечнік, і твая задача — не згубіцца». Оскар — самастойны хлопец.

— Сёння ад жанчын многага патрабуюць: выхоўваць вундэркіндаў, весці паспяховы бізнес, бездакорна выглядаць. Вы адчуваеце гэты ціск?

— Так. І гэта няпроста. Стаць добрай мамай можна, толькі калі адчуваеш патрэбы свае і дзіцяці, а для гэтага трэба быць у стане спакою. А тут суцэльны стрэс: жанчына мусіць рэзка пахудзець пасля родаў, падцягнуць грудзі пасля кармлення, усё паспяваць... Вельмі часта бізнес у дэкрэце пачынаюць не таму, што так хочацца, а таму, што вельмі страшна засядзецца, ператварыцца ў квактуху. Насамрэч, лепш першы час занырнуць у радасці мацярынства. Потым ты адчуеш той адпраўны пункт, калі гатовы выходзіць у грамадства, рабіць праекты. У мяне гэта было праз год пасля родаў.

Крута, што ў нас дэкрэт тры гады. Ёсць магчымасць намацаць, чым ты хочаш займацца. Хапае ж гісторый, калі жанчына пасля нараджэння дзіцяці выходзіць у іншую сферу. Чаму яна не магла зрабіць так дагэтуль? Бо мы як у гонцы: школа, універсітэт, замужжа, кар'ера. А мацярынства дае глыбокае адчуванне сябе.

Наталля ЛУБНЕЎСКАЯ

Фота з архіва гераіні

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Жанчыну, якая здолела не толькі вярнуць дзіця з прытулку, але і далей выхоўвае яго, знайсці аказалася не проста. 

Грамадства

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Люты больш нагадвае пазачарговы вясновы месяц.

Грамадства

Капыльскі раён. Мінулы год можна назваць стабільным

Капыльскі раён. Мінулы год можна назваць стабільным

Чым Капыльскі раён жыве сёння і якія планы на перспектыву?

Грамадства

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Калі звычайныя кнігарні працуюць па формуле «кніга — чалавек», то букіністычныя трымаюцца на прынцыпе «людзі — кнігі — людзі».