Вы тут

Пра карысць маўчання


– Святы айцец, вы ж ведаеце,
як гэта працуе? 
– Тэарэтычна...

(Фільм «Пяты элемент».)

Колькі разоў вам даводзілася чуць (а мо, і самім выказваць?) нараканні: урачы дрэнна лечаць, выпісваюць накіраванні на непатрэбныя аналізы і прызначаюць «фуфламіцыны», школа дрэнна вучыць, бо ў настаўнікі ідуць адно тыя, хто больш нікуды не паступіў, новае жыллё дрэнна будуюць, бо ўсё навокал крадуць і робяць цяп-ляп, па тэлевізары абы-што паказваюць, бо што яны там умеюць, гэтыя страшна далёкія ад народа «гаворачыя галовы», а ўжо як жахліва выхоўваюць новае інфантыльнае пакаленне сучасныя бацькі — ні злосці, не слоў на іх не хапае.


Зрэшты, слоў якраз хапае, а таму з усіх бакоў людзі даюць адно аднаму няпрошаныя парады, робяць бестактоўныя заўвагі, вучаць жыццю, крытыкуюць і скардзяцца, патрабуюць прыцягнуць да адказнасці, змешваючы ў адзін вінегрэт свае і чужыя правы і абавязкі. Прычым часта самыя гучныя і безапеляцыйныя заўвагі робяць тыя, хто ў прадмеце разбіраецца, мякка кажучы, зусім па вярхах, тэарэтычна. Мы — грамадства тэарэтыкаў і экспертаў з канапы, якія лепш за прафесіяналаў у той ці іншай справе ведаюць, як правільна трэба вучыць, лячыць, жаніцца, разводзіцца, выхоўваць дзяцей, вадзіць машыну. Так-так, і пісаць артыкулы можам не горш за іншых. Ат, што тут цяжкага, некалькі слоў у сказ скласці, усе пісьменныя, у школе сачыненні здавалі — а якія там былі ацэнкі за змест і арфаграфію, не мае ніякага значэння, бо... (гл. пункт пра настаўнікаў). Словам, мы з вамі, прыклаўшы элементарныя высілкі і ўключыўшы напоўніцу свае разумовыя здольнасці і шматлікія таленты, ужо заўтра змаглі б служыць у разведцы, здымацца ў кіно, атрымаць Вялікі хрустальны глобус на чэмпіянаце свету па біятлоне і выйграць «Еўрабачанне». Тэарэтычна. А на практыцы да ікоты часта згаданыя ўрачы самых розных спецыяльнасцяў рэгулярна змагаюцца з наступствамі самалячэння асабліва разумных пацыентаў, якія «па інтэрнэце» сабе і дыягназ паставілі, і лекавыя сродкі прапісалі, а педагогі разводзяць рукамі: якіх поспехаў у вучобе патрабаваць ад дзіцяці, калі яго мама пастаянна пытаецца ў класным чаце: «Что зодовали назавтра?»

Альбо вось узяць новы стары прадмет «Асновы сямейнага жыцця», які ў выглядзе факультатыву вяртаецца ў беларускія школы. З аднаго боку, бацькі абедзвюма рукамі «за», бо інстытут сям'і, як ніколі, мае патрэбу ў падтрымцы, а то і ў паратунку. А з другога — у інтэрнэт-суполках горача спрачаюцца: хто, уласна, будзе выкладаць старшакласнікам такі важны прадмет — школьны псіхолаг Мар'я Іванаўна, у якой сваёй сям'і няма ці ёсць негатыўны вопыт? Чаму ўсе так прычапіліся да гэтай міфічнай Мар'і Іванаўны і вырашылі, што яна абавязкова няўдачніца, я не ведаю. Затое бачу з боку тэарэтыкаў шмат крытыкі і сумневаў і пры тым нежаданне падзяліцца ўласным практычным досведам — маўляў, а чаго я, няхай вунь псіхолагі і сацыёлагі, і медыкі, і хто там яшчэ — карацей, хто-небудзь іншы прыйдзе і выхавае ідэальнага будучага сем'яніна. Хоць справа якраз не ў ідэале, а ў тым, каб падлеткі зразумелі, што тэорыя нішто без практыкі, без штодзённай працы, у тым ліку над сабой...

Зноў жа, на практыцы назіраецца дзіўная рэч. Мала хто з нас ведае і разумее механізмы ўласнай псіхікі, але практычна кожны дарослы чалавек збольшага ўяўляе сабе, як уладкаваны, прабачце, зліўны бачок ва ўнітазе. І прытым чамусьці ніхто не лезе з каштоўнымі парадамі пад руку сантэхніку, які прыйшоў ратаваць вашага «белага сябра». Затое тэарэтыкі дружным хорам скажуць вам, што найлепшы сродак ад дэпрэсіі — гэта перастаць ныць (а пасляродавай дэпрэсіі наогул не існуе, яе лянівыя мамкі выдумалі, каб дома з дзецьмі не сядзець, ага). Атрымліваецца — чалавечая душа больш простая рэч, чым унітаз? Альбо проста ад сантэхніка з вялікай доляй верагоднасці прыляціць у адказ парада, куды б вам пайсці са сваімі парадамі?

Напэўна, тут важна ўсвядоміць і прыняць: калі ты можаш дапамагчы і зрабіць лепш, то проста зрабі і ідзі далей. А калі не можаш і парады не просяць, то збяры ўсе сілы і прайдзі моўчкі, без маралі і павучэнняў. Гэта якраз той выпадак, калі маўчанне — золата. І плюсік у карму.

Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

«Звязда» звярнулася па каментарыі аб рэалізацыі Дэкрэта Прэзідэнта № 18 да старшынь профільных камісій абедзвюх палат Нацыянальнага сходу Беларусі.

Грамадства

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Жанчыну, якая здолела не толькі вярнуць дзіця з прытулку, але і далей выхоўвае яго, знайсці аказалася не проста. 

Грамадства

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Люты больш нагадвае пазачарговы вясновы месяц.

Грамадства

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Калі звычайныя кнігарні працуюць па формуле «кніга — чалавек», то букіністычныя трымаюцца на прынцыпе «людзі — кнігі — людзі».