Вы тут

Зацярушаная памяць


На чужых падворках шукаем страчанае на сваім

Сёння з раніцы тынькае рэдзенькі сняжок. Здаецца, і непрыкметны зусім, і няшмат тых лёгкіх сняжынак, што круцяцца каля шыбы, а прайшла гадзіна-другая — і зацярушаныя ўсе сцежкі, і шчыруюць ужо дворнікі з лапатамі, награбаючы на клумбах каля пад'езда добрыя гурбы. У вёсцы, пэўна, увогуле ўсё суцэльна-белае, хіба што аўталаўка па вуліцы праедзе, дзве каляіны пакіне. Каля большасці хат — зімовы цальнёг, яны цяпер — дачы, зімой хіба што заечыя сляды ў дварах убачыш. Так, у нас па амаль пустой вёсцы скачуць зайцы — чаму б ім не паласавацца карой маладых яблынек, якія бесталковыя наваспечаныя дачнікі не паклапаціліся абвязаць калі не яловымі лапкамі, дык хоць бы разрэзанымі ўдоўж пластыкавымі бутэлькамі. Баяцца вушастым няма каго — толькі ў другім канцы вёскі ў мясцовага прадпрымальніка жывуць лайкі ў вальеры ды ў яго цешчы, што зімуе ў новым дыхтоўным доме, маленькі ёрк, а так па ўсёй доўгай вуліцы ніводзін сабака не звягне. Бо старыя звяліся, а заводзіць новых шчанюкоў састарэлыя жыхары не спяшаюцца: калі раптам што здарыцца — хто ж тую скацінку дагледзіць? Вось і з'яўляюцца ўзімку на падворку не тое што зайцы — казулі, казалі, пад самыя вокны часам прыходзяць...


Шчыруе, пэўна, на сваім падворку дзядзька Башлык. У яго заўсёды ідэальны парадак, усё дагледжана. Яму ўжо за восемдзесят, і аперацыя няпростая нядаўна была, але яшчэ жвава бегае. Вось і цяпер ужо, пэўна, расчышчае роўненькія дарожкі да хлева, да склепа, да павеці... І тут раптам стукае ў галаву — няма ўжо дзядзькі Башлыка, майго спрытнага аднавяскоўца. Памёр год ці два (а можа, і тры) назад. Доўга капалася ў памяці, спрабуючы згадаць, ці нашмат перажыла яго жонка, цётка Вандзя, ці наадварот — ён пайшоў за ёй услед. Не ўспомніла, каюся. Яны ўвогуле дагэтуль, пакуль не задумалася, былі ў маім уяўленні жывыя...

Пачала прыгадваць астатніх жыхароў доўгай, у адну вуліцу, але ж невялікай вёскі, у якой яшчэ гадоў трыццаць назад усё пра ўсіх было вядома: не толькі дзе вяселле, дзе пахаванне, у каго ўнук нарадзіўся, але і ў каго карова ацялілася і хто свінню закалоў. Прыкра і сорамна прызнавацца, але яно так: пра некаторых сваіх землякоў я так і не ўспомніла, ці жывыя яны (калі не ў вёсцы, дык, можа, дзеці забралі), ці ўжо пайшлі ў нябыт. Калі і даходзілі нейкія сумныя навіны — дык не адкладваліся ў памяці, толькі пасля нешта невыразна прыпамінаеш, як пра таго дзядзьку, ці, убачыўшы на могілках помнік са знаёмым прозвішчам і іменем, прыгаломшана дзівішся, бо, здаецца, яшчэ зусім нядаўна бачыў гэтага чалавека жывым.

Вось чым помсціць нам малая радзіма за тое, што мы ад яе адракліся, пакінуўшы хаты зімаваць пустымі, — разам з падворкамі, на якія ступаем толькі ў «дачны сезон», яна зацярушвае снегам забыцця нашу памяць. Не маючы за што зачапіцца сёння — родныя сцены, канешне, апора важная, але ў пакінутай хаце не вельмі надзейная, — мы чапляемся за зусім недалёкае мінулае. У якім было ўсё так хораша і ўтульна, і з кожнага коміна ў ранніх прыцемках ішоў дым, і рыпеў снег пад капытамі і санкамі, і спявалі ў хлеўчыках пеўні. З кожным годам усё менш і менш верыцца, што было менавіта так, і ты падсвядома шукаеш сведак гэтага свайго простага шчасця, думаючы, хочучы думаць, што яны жывыя, што дзесьці там усё як раней, што варта толькі праехаць тыя колькі кіламетраў ад горада... А вясной ці ўлетку, нарэшце дабраўшыся туды (агарод жа пасадзіць трэба, як жа без яго!) нясешся па вуліцы на веласіпедзе, як у дзяцінстве, заглядаеш у двары, рыхтуючыся павітацца з гаспадарамі, а там на дзвярах — замок або новыя гаспадары, гэткія, як і ты, дачнікі, што прыехалі ў родную хату «наскокам», і твары ў іх — заклапочаныя і разгубленыя, бы таксама шукаюць і не могуць знайсці нешта вельмі важнае...

Нашы памерлыя бацькі і бабулі з дзядулямі мрояцца іншым маладзейшым аднавяскоўцам жывымі, бо ніхто не заняў іхняе гаспадарскае месца, ніхто не грэе халодныя сцены. І гэта так масава і незваротна здарылася ўпершыню за ўсю гісторыю, да нас з гэтым не сутыкалася ні адно пакаленне. Нашым дзецям, а тым больш унукам, пэўна, будзе лягчэй, бо нельга страціць тое, чаго ніколі не меў.

Нам жа лёсіла ўсё гэта перажыць. Углядацца ў чужыя падворкі, шукаючы тое, што згубілі на сваім.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.