Вы тут

Максім Замшаў: Мне падабаецца Купалава свабода ў думках


Дасье

Максім Замшаў — паэт, празаік і крытык, сябра Саюза пісьменнікаў і Саюза журналістаў Расіі, уладальнік пяці літаратурных прэмій, аўтар 10 зборнікаў паэзіі і чатырох кніг прозы. Яго кнігі друкаваліся ў Расіі, Балгарыі, Сербіі, Македоніі, Румыніі, Азербайджане, Грэцыі, а творы перакладаліся на 15 моў свету. З 2017 года рэдагуе «Литературную газету», а таксама ўваходзіць у савет літаратурнай прэміі «Ліцэй» для маладых аўтараў.

Як ужо згадвала «Звязда», знакаміты цыкл Янкі Купалы «Санеты» атрымае новае дыханне — у перакладах на больш як 20 моў свету, якія складуць другое перавыданне паэтычнага зборніка. Кніга рыхтуецца да друку ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» і выйдзе гэтай восенню, але з некаторымі варыянтамі перакладаў можна пазнаёміцца ўжо сёння. Прыкладам, «Санеты» на рускай мове ў канцы студзеня былі апублікаваны ў расійскай «Литературной газете», а зусім нядаўна гучалі на пляцоўках Мінскай міжнароднай кніжнай выстаўкі-кірмашу. Пра асаблівасці лірыкі і тонкасці мастацкага перакладу «Звязда» распытала яго аўтара, галоўнага рэдактара «Литературной газеты» Максіма Замшава.


— Чаму менавіта Купала? Перадусім таму, што гэта адна з ключавых, знакавых постацей у беларускай літаратуры і культуры — гэта, так бы мовіць, эстэтычная прычына. Ну і больш прыземленая — рэалізацыя сумеснага праекта «Санеты» на мовах свету», арганізатары якога прапанавалі мне ажыццявіць рускі пераклад.

— Вы займаліся паэтычным перакладам і з іншых моў...

— Так, з румынскай, балгарскай, македонскай — славянскія мовы, дастаткова блізкія па гучанні, формаўтварэнні, і нават не ведаючы мовы, ты разумееш, як у ёй усё ўладкавана.

— У вас за плячыма не толькі літаратурная адукацыя (Літінстытут імя М. Горкага), але таксама чырвоны дыплом, атрыманы ў музычным вучылішчы імя Гнесіных. Музычная адукацыя і досвед дапамагаюць злавіць, зразумець мелодыку іншых моў?

— Не магу адказваць за ўсіх паэтаў і перакладчыкаў, але асабіста мне сапраўды гэта дапамагло. І справа нават не ў тым, што ты чуеш і адчуваеш, а ў тым, што музычная адукацыя дазваляе зразумець форму і рытм, суадносіны частак у цэлым творы... Словам, так, для мяне гэта адназначна плюс.

— У літаратурных колах даводзілася чуць меркаванне, што адэкватна перакласці паэтычныя радкі на іншыя мовы, захаваўшы і сэнс, і рыфму, і метафары, можа не перакладчык, а толькі іншы паэт...

— На мой погляд, гэта даволі складаны момант, бо ў гісторыі літаратуры былі перакладчыкі, як, напрыклад, Вільгельм Левік, які не быў такім ужо знакамітым паэтам, але рабіў насамрэч выдатныя пераклады, адметныя высокай культурай і дакладнасцю ў перадачы арыгінала. І хоць паэту насамрэч лягчэй адчуць нейкія ўнутраныя рэчы, чым чалавеку, які проста добра ведае замежную мову, але трэба быць вельмі асцярожным, каб паэта не занесла ўдалячынь і не атрымалася яго ўласная версія твора, падобных прыкладаў мы таксама ведаем нямала.

— Ці з'явіўся ў вас падчас працы любімы купалаўскі санет?

— Усе санеты вельмі падабаюцца, не магу вылучыць і назваць нейкі адзін. А вось тое, што мне спадабалася наогул у творчасці Купалы, — гэта спалучэнне, з аднаго боку, класічнасці вершаванага строю, а з другога, вялізная свабода ў думках, часам нават дзёрзкасць.

Магчыма, мне складана назваць адметныя рысы Купалы менавіта як беларускага паэта — усё ж, хоць ён пісаў на беларускай мове, але знаходзіўся ў агульнай сістэме духоўных каштоўнасцяў. Таму ў гэтым цыкле відавочна сімвалічнае адчуванне свету, я сказаў бы, рамантычны сімвалізм, які быў на той час сусветнай паэтычнай тэндэнцыяй. Але разам з тым у купалаўскіх вершах вельмі многа канкрэтных указанняў на жыццё менавіта беларускага народа, і гэта датычыцца не толькі ўмелага апісання прыгажосці беларускай прыроды, але і жыццёвых гісторый, перадачы цяжкай сялянскай долі, прыгнечанасці... На мой погляд, усё гэта вельмі цікава з пункту гледжання не толькі літаратуры, але і гісторыі.

Калі праект атрымае працяг, безумоўна, было б вельмі цікава ўзяцца за вершы Максіма Багдановіча, але гэта надта аддаленыя перспектывы, каб іх зараз усур'ёз абмяркоўваць. Пакуль жа варта не забывацца і на ўласную літаратурную работу: нядаўна скончыў раман, цяпер яго дапрацоўваю і рэдагую, потым спадзяюся год ад вялікай прозы адпачыць. Зразумела, хочацца працягваць пісаць вершы, і хоць тут цяжка гаварыць пра нейкія планы, але ў мяне ёсць пэўныя абавязацельствы перад выдаўцамі Казахстана, дзе рыхтуюць зборнік рускай паэзіі, і, вядома, адна з галоўных задач — каб жыла і развівалася «Литературная газета», каб павялічваўся яе тыраж і на старонках з'яўлялася як мага больш цікавых матэрыялаў.

Прачытаць «Санеты» Янкі Купалы ў перакладзе Максіма Замшава можна па спасылцы.

Гутарыла Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Фота Андрэя САЗОНАВА

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Трэніроўкі і здымкі ўдзельнікаў пачнуцца ў красавіку.

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна. 

Культура

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Балканскія краіны паўсталі перад гледачом з іх надзённым.