Вы тут

Заканадаўства ў сферы адукацыі і навукі патрабуе ўдасканалення


«Выходзячы за трыбуну, падаруй ідэю», — з такім заклікам старшыня верхняй палаты парламента Міхаіл МЯСНІКОВІЧ звярнуўся да ўдзельнікаў пасяджэння навукова-кансультатыўнага савета па пытаннях сацыяльна-эканамічнага развіцця пры Прэзідыуме Савета Рэспублікі, які адбыўся на мінулым тыдні. Тэма сустрэчы — «Шляхі ўдасканалення навуковай, навукова-тэхнічнай і інавацыйнай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь».


Фота Ганны ЗАНКАВІЧ

У хуткім часе ў Савеце Міністраў будзе разглядацца Кодэкс аб адукацыі, працуюць нарматворцы і над законапраектам аб інавацыйнай дзейнасці. Гэтыя дакументы прапануюць сучасныя метады рэгулявання ў навуцы.

— Мэтазгодна забяспечыць канцэнтрацыю фінансавых і інтэлектуальных магчымасцяў на ключавых кірунках развіцця, чаго, на жаль, не стае ў практычнай дзейнасці. Давядзецца значна, сур'ёзна правесці рэвізію нарматыўна-прававой базы, якая рэгулюе адукацыйную, навуковую, інавацыйную дзейнасць. А навуковым арганізацыям і ўстановам адукацыі трэба строга кіравацца ўказаннямі кіраўніка дзяржавы і нацыянальным заканадаўствам у гэтым пытанні. Мэтавая ўстаноўка для вертыкалі ўлады — дасягненне да канца наступнай пяцігодкі валавога ўнутранага прадукту ў аб'ёме 100 мільярдаў долараў. Гаворка ідзе пра амаль падваенне гэтага паказчыка за восем гадоў. Гэта стратэгічная і комплексная задача, — звярнуўся да прысутных Міхаіл Мясніковіч.

Дасягнуць высокіх тэмпаў росту эканомікі можна за кошт інвестыцый і інавацый. Па словах спікера Савета Рэспублікі, для паскоранага абнаўлення прамысловасці трэба запазычыць найлепшыя тэхналогіі і не толькі адаптаваць іх да нашых умоў, але і ўдасканальваць.

— Калі быць аб'ектыўнымі, то гэтая задача, пастаўленая кіраўніком дзяржавы, вырашаецца дрэнна. І вучоныя-рэгулятары недапрацоўваюць. Апошнія гады значна знізілася інвестыцыйная актыўнасць рэальнага сектара эканомікі. Доля інвестыцый у асноўны капітал ВУП скарацілася з 32,1 працэнта ў 2011 годзе да 20 працэнтаў у 2018-м. Разам з тым для забеспячэння ўстойлівага развіцця краіны з высокай удзельнай вагой апрацоўчай прамысловасці ў структуры эканомікі (а Беларусь з'яўляецца менавіта такой) неабходна, каб доля інвестыцый у асноўны капітал ВУП была не ніжэйшая за 25 працэнтаў, — паведаміў Міхаіл Мясніковіч.

Сярод прапаноў старшыні Савета Рэспублікі па вырашэнні праблем комплексу — стварэнне інстытута біржы патэнтаў на аб'екты інтэлектуальнай маёмасці. Гэта дапаможа папярэдзіць «уцечку мазгоў» і дазволіць вырашаць праблему камерцыялізацыі ідэй.

Цікавая прапанова — стварэнне фонду ЕАЭС для фінансавання прарыўных сумесных праектаў. Прыкладам такой структуры могуць служыць напрацоўкі Саюзнай дзяржавы ў гэтым кірунку.

Хімпрамысловасць, машынабудаванне, біялогія — перспектыўныя сферы для распрацоўкі прарыўных нацыянальных праектаў. Кіраваць імі можа структура на чале з генеральным канструктарам, які валодае выключным вопытам і кампетэнцыямі. Мэтазгодна падключыць Банк развіцця, які пры падтрымцы Нацыянальнага банка стварыў бы інструментарый фабрыкі праектнага фінансавання.

І канешне, калі гаворка ідзе пра інавацыі, нельга забывацца пра маладыя кадры.

— Прапаную рэалізаваць мэтавыя задачы па выяўленні і падтрымцы найбольш таленавітых маладых даследчыкаў, якія прынцыпова здольныя кіраваць навуковымі школамі сусветнага ўзроўню, свайго роду стаць алімпійскімі чэмпіёнамі, — прывёў параўнанне Міхаіл Мясніковіч. — Навукоўцаў і даследчыкаў для работы ў найноўшых галінах навукі і эканомікі трэба рыхтаваць, магчыма, мець для гэтага асаблівы ўніверсітэт. Найбольш таленавітым студэнтам іншых ВНУ трэба было б даваць права пераходу для вучобы ў гэты элітны калектыў. А тым, у каго не атрымліваецца вучыцца ў ім, пераводзіцца ў звычайныя ўстановы вышэйшай школы.

Начальнік упраўлення эканомікі інавацыйнай дзейнасці Міністэрства эканомікі Дзмітрый КРУПСКІ ў сваім дакладзе вызначыў ключавыя фактары сацыяльна-эканамічнага развіцця нашай краіны. Сярод іх — абмежаваны рэсурсны патэнцыял, нарастанне глабальнай нестабільнасці і «турбулентнасці» ў ваеннай сферы, неабходнасць пераадолець наступствы аварыі на ЧАЭС, развіваць лічбавыя тэхналогіі, забяспечыць эканамічную незалежнасць. Гэтыя палажэнні сфарміравалі прыярытэты інавацыйнага развіцця ў будучыні. Так, запатрабаваны новыя медыцынскія, біялагічныя, інфармацыйна-камунікацыйныя тэхналогіі, распрацоўкі новай зброі.

Ідэю «Універсітэта 3.0», або «Прадпрымальніцкага ўніверсітэта», прадставіў Сяргей КАСПЯРОВІЧ, начальнік галоўнага ўпраўлення прафесійнай адукацыі Міністэрства адукацыі. У гэты эксперыментальны праект ужо ўключаны сем вядучых ВНУ. Навучэнцы такой найноўшай формы адукацыі будуць адначасова фарміраваць вынаходніцкія і прадпрымальніцкія кампетэнцыі. Сярод прапанаваных метадаў дзейнасці «Універсітэта 3.0»: адкрыццё новых спецыяльнасцяў і распрацоўка інавацыйных методык навучання (напрыклад, стварэнне стартап-праектаў).

Яшчэ адна ідэя Мінадукацыі — нацыянальны дзіцячы тэхнапарк. Адораныя і таленавітыя хлопчыкі і дзяўчаткі, займаючыся ў ім, будуць ствараць эканоміку будучыні.

Па выніку пасяджэння былі прынятыя рэкамендацыі, сярод якіх прыярытэтамі вызначаны інвестыцыі, занятасць, моладзь, інфарматызацыя, экспарт. Мэтазгодна, лічаць удзельнікі савета, зацвердзіць адзіныя першарадныя кірункі навуковай і інавацыйнай дзейнасці, працягнуць стымуляванне маладзёжнага прадпрымальніцтва.

Марыя ДАДАЛКА

Загаловак у газеце: Падараваць ідэю

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Яна добра памятае той летні дзень. За акном сталі чутныя роў матацыклаў і нямецкая гаворка.

Грамадства

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Як з дапамогай кода стварыць уласную анімацыю і «ажывіць» касмічны карабель? 

Грамадства

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Наш карэспандэнт пастараўся згадаць самыя цікавыя прыклады сумеснай рэалізацыі праектаў.

Спорт

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

У спорце ёй двойчы прыходзілася пачынаць усё спачатку.