Вы тут

Дзмiтры Ровенскi, сын салдата


Музыка-самавук прыйшоў у музыку дзякуючы трафейнаму гармоніку ды бацьку-салдату з Кубані, які вызваляў Беларусь, дайшоў да Берліна і вярнуўся з перамогай на Капыльшчыну — да дзяўчыны, якую ў вайну пакахаў


Прыгожа, з музыкай ідзе па жыцці Дзмітры Ровенскі

Абараняць Айчыну можна, як кажуць, з розных флангаў — і ў ваенны, і ў мірны час. Як там у класіка нямецкай літаратуры: “І варты толькі той жыцця ды волі,/ Хто кожны дзень за іх ідзе на бой…” Памяць пра падзеі Другой сусветнай вайны ўслед за бацькамі-ветэранамі, партызанамі ў Беларусі зберагаюць іх сыны, дочкі. А гэта — велізарная сіла! Неацэнны досвед змагання за жыццё, навуку перамагаць, не адступаць перад цяжкасцямі ды радавацца кожнаму новаму дню многія з нашчадкаў салдатаў Перамогі самі засвоілі ад старэйшых — і далей перадаюць па жыццёвай эстафеце.

З ліку такіх і Дзмітры Ровенскі — знакаміты музыка-самавук з Капыльшчыны, сын салдата.

Наша газета пісала пра яго раней. Нагадаем: Дзмітры Дзмітравіч у 1970 годзе стварыў (хутка паўвека!) гурт “Дударыкі”. Яго артысты разам з мастацкім кіраўніком пабывалі амаль у 40 краінах замежжа, далі звыш 500 канцэртаў, атрымалі 10 Гран-пры на міжнародных фестывалях. Заслужаны аматарскі дзіцячы фальклорны калектыў цяпер смела можна лічыць адной з нацыянальных каштоўнасцяў Беларусі. Дзясяткі тры таленавітых дзяцей розных узростаў, непрафесійных артыстаў ствараюць на сцэне дзівоснае шоу: віртуозна граюць на гармоніках, дудках, дудах, скрыпках, акарынах, цымбалах, барабанах і бубнах, а то й на чыгунках ці пілах, пральных дошках, звычайных чарацінках ці саломінках. І спяваюць, і танцуюць. Выступаюць па ўсім свеце, нават у Парыжы, у штаб-кватэры ЮНЕСКА давалі канцэрт у маі 2014 года: там у вялікай канцэртнай зале прайшоў канцэрт “Дударыкаў” сумесна з Нацыянальным акадэмічным рускім народным хорам імя Пятніцкага. Канцэрт ладзіўся з нагоды 60‑годдзя ўступлення Беларусі ды Расіі ў ЮНЕСКА.

Музыка-самавук — таксама й “бацька” гурта “Мінскія музыкі”, якому ўжо больш за 20 гадоў і галоўны ў “Сямейным ансамблі Ровенскіх” (створаны ў 1980‑м). Не ўсе ведаюць, але ж Ровенскі з аднадумцамі стварылі ў 14‑й мінскай гімназіі, дзе ад нараджэння жывуць “Дударыкі”, яшчэ й Музей беларускай культуры й побыту: існуе з 1985 года. А Музей музычных інструментаў заснаваны там жа ў 2003‑м. Так што шырокім фронтам сын салдата Перамогі змагаецца за духоўную моц Бацькаўшчыны, узяўшы за аснову народную беларускую культуру, “мабілізаваўшы” ў свае шэрагі, у глабальныя творчыя праекты юныя таленты з Мінска, сваіх сямейнікаў. Апошніх варта й пералічыць: гэта жонка Лідзія Яўгенаўна, трое іх дзяцей (Марыя, Віталь і Васіль), а таксама ўнукі Ліна і Лаліта, Дзіма, Мікіта, Ілона, Сафія і Цімоха. Сам жа Дзмітры Дзмітравіч з 12 гадоў іграў на 12 традыцыйных інструментах, засвоіў багаты рэпертуар полек і найгрышаў песеннай Капыльшчыны, цяпер ён увогуле, як кажуць, на ўсе рукі майстар.

І тут да месца будзе сказаць: ёсць у Музеі музычных інструментаў і трафейны гармонік-“венка”, з якога пачынаўся калісьці музычны лёс гэтага “Заслужанага дзеяча культуры”, а таксама й “Выдатніка адукацыі” Беларусі.

У сына салдата — “мірныя” ўзнагароды

Сам жа Дзмітры Ровенскі — сын кавалерыста, казака з Кубані, які вызваляў Беларусь, Мінск у складзе арміі генерала Бялова. Ён дайшоў да Берліна і — бывае ж такое не толькі ў кіно! — вярнуўся пасля Перамогі з шашкаю, з трафейным гармонікам на беларускую Капыльшчыну да дзяўчыны з вёскі Ржаўкі Ліны Нагорнай, якую пакахаў у вайну. З ёю і ажаніўся.

Пэўна ж, і той гармонік-“венка” маркі Hohner — не выпадковая дэталь у жыцці салдата Ровенскага. Ёсць у родзе паданне: ягоны бацька-дваранін Фёдар Аляксандравіч пасля рэвалюцыі ўсю маёмасць аддаў бальшавікам добраахвотна, — толькі скрыпку пакінуў у сабе.

“Дзед адукаваны быў, і ўсе тры дачкі яго мелі вышэйшую адукацыю, — расказаў мне музыка. — Ён добра граў на скрыпцы, любоў да музыкі й дапамагла сям’і, скажам так, непралетарскага паходжання выжыць за савецкім часам. Зарабляў на жыццё, працуючы ў школе настаўнікам музыкі й спеваў. Потым — вайна, дочкі пайшлі на фронт. Ацалела ў агні вайны толькі мая цётка Аксана, другая згарэла ў самалёце, трэцяя — у танку. А бацьку майму будучаму й 18‑ці не было, дык ён год сабе дадаў і таксама пайшоў ваяваць. І вось жа лёс павёў яго да Перамогі праз Беларусь, якая й стала Радзімаю для мяне (нарадзіўся ў канцы 1947‑га, у пашпарце запісаны 1948‑ы), маіх дзяцей і ўнукаў”.

Кубанскі казак, бравы старшына эскадрона, калі здабыў з сябрамі Вялікую Перамогу, здаўся ў салодкі палон прыгажуні-беларусцы Ліне. Бацька Амброжый якой, дарэчы, цудоўна граў на барабане, сам і рабіў іх, а ў вайну загінуў на фронце. У Каўнасе казак закончыў міліцэйскую школу, вярнуўся ў Капыльскі раён: участковым працаваў, потым следчым. Яго не стала ў 1968‑м, калі сын Дзмітры ў арміі служыў. Дарэчы, у Маскве, у элітных войсках: стаяў на ганаровай варце ў Маўзалеі.

Той самы гармонік-“венка”

Але вернемся ў вяскова-капыльскае дзяцінства музыкі. “Якраз трафейны гармонік-“венка” й абудзіў, напэўна, мой спадчынны музычны талент, — разважае Дзмітры Дзмітравіч. — Складаны гармонік нямецкага строю (на жым і разжым мяхоў там — розныя гукі), а я на ім вучыўся граць. Ён жа, можна лічыць, і самы першы экспанат у Музеі музінструментаў, а іх ужо за 350. Мой тата, як і дзед, вельмі любіў музыку, і гармонік часам браў у рукі. Ну і я туды ж… А як споўнілася мне пяць гадоў, то бацька яго падарыў мне. Я ўжо мелодыі падбіраў. Дапамагала й мама: спявала хораша, а я спрабаваў падыгрываць. У дзяцінстве ж найлепш, пераконваўся ў тым не раз, музыцы вучыцца. Не паверыце: першае вяселле я сыграў з сябрам Сашкам, калі мы яшчэ ў школу не хадзілі! З таго й пачалося: запрашалі на вечарынкі, гулянкі. Жыў я да школы ў вёсцы Ржаўцы ў бабулі Серафімы. Там на вяселлях, фэстах гралі музыкі, ды й сама яна цудоўна спявала, танцавала, мяне да музыкі падахвочвала — род і па мамінай лініі ў нас музычны вельмі, спеўны быў”.

Летась у адным з тэкстаў, прысвечаных 70‑годдзю Дзмітрыя Ровенскага, я прачытаў: тое першае было вяселле яго суседа Леаніда Вілейкі. А маленькі музыка так запомніўся маладым, што жаніх і нявеста потым запрасілі Ровенскага сыграць і на іх залатым вяселлі.

Дзмітры згадвае, што амаль усе Нагорныя гралі на розных інструментах, хоць не мелі музычнай адукацыі. З радні склаўся цэлы аркестр! Тых музыкаў з вёскі Казакоўкі на Капыльшчыне звалі “Сляпыя”: бо іх кіраўнік Уладзімір Міхайлавіч Давідовіч быў зусім сляпы. І амаль што без пальцаў: у яго ў руках разарваўся снарад. А як іграў на баяне! Вялікую школу з тымі музыкамі прайшоў і стваральнік “Дударыкаў”: “Са “Сляпымі” я й пазней шмат адыграў. З 66‑га ўжо ў Мінску жыў, а прыязджаў з імі на Капыльшчыну граць, і вельмі многаму ў іх навучыўся”. У 60‑я гады той самадзейны гурт прадстаўляў Капыльшчыну й на І Усесаюзным фестывалі мастацкай творчасці.

Была й такая навука: у 12 гадоў пры Палацы культуры ў Капылі ён закончыў духавую школу па класе барытона. Пазней іграў вяселлі ўжо і ў складзе духавога аркестра, з “макароннікамі” — так звалі музыкантаў, што прайшлі службу ў ваенных аркестрах. А з 1961‑га яны з бацькам і сястрою Людмілай ігралі таксама ў “Капыльскіх дударах”. То быў вядомы гурт. Нават фільмы пра яго здымалі, па радыё часта яго музыка гучала. І калі ў Мінску ўжо Дзмітры Ровенскі ствараў дзіцячы гурт, то назваў яго “Дударыкі” — і ў памяць пра людзей, з якімі пачынаў выходзіць на вялікія сцэны Беларусі.

Здымак на памяць у Штаб-кватэры ЮНЕСКА. Парыж, май 2014 г.

Вялікая ўдзячнасць бацьку-салдату за жыццёвую навуку, за прывітую з ранняга дзяцінства любоў да парадку, да працы, а таксама й да музыкі жыве ў яго сэрцы й цяпер. Дзмітры Дзмітравіч расказаў мне нядаўна, што 50 гадоў шукаў фільм 1963 года “Беларускія напевы” пра “Капыльскіх дудароў”— і знайшоў-такі яго ў архіве ў Дзяржынску. Там ёсць на кадрах, расказвае, і яго настаўнік Аляксей Фядотавіч Клякін, і яны з бацькам.

У працяг вось гэтых нататкаў я рыхтую тэкст пад рубрыкай “Музыка Перамогі”. Каб падрабязней расказаць пра ўнікальныя музінструменты з багатай калекцыі Дзмітрыя Ровенскага, так ці інакш звязаныя з яго бацькам-салдатам ды іншымі ветэранамі Вялікай Айчыннай.

Пра тое, якім вялікім аўтарытэтам для дзяцей былі іх бацькі-франтавікі, партызаны, мы згадвалі, калі Дзмітры Ровенскі наведаўся ў рэдакцыю. Яму з Чылі перадаў у калекцыю два экзатычныя музінструменты наш сябар, былы капітан дальняга плавання Пётр Рабко. Гэта ўкраінец з Чарнігаўшчыны, бацька яго загінуў у 1944‑м, вызваляючы Беларусь — і таму сябе лічыць беларусам. Раней гэты нястомны вандроўнік бываў у гасцях у “Дударыкаў”, слухаў іх музыку, спевы. Ровенскі з Рабко — абодва сыны франтавікоў! — вельмі хутка пасябравалі. Цяпер Пётр Дзям’янавіч па ўсім свеце праз інтэрнэт расказвае, што за цуд ёсць у Беларусі, дзеліцца спасылкамі на іх відэа. І вырашыў зрабіць заакіянскі падарунак сябрам. Дзмітры Дзмітравіч з цікавасцю аглядваў як чылійскую акарыну (паспрабаваў іграць), так і рэч з рознаўзроўневымі драўлянымі цыліндрыкамі ў два рады (таксама духавы інструмент). Папрасіў перадаць вялікі дзякуй сябру-дабрадзею.

І яшчэ штрых да гісторыі з гармонікам-“венкаю”, з якога пачыналася музычная дарога Майстра. Дарэчы, апошняе вызначэнне ўжо не проста словы: на Міжнародным музычным конкурсе імя Івана Маланіна ў Новасібірску ў 2014‑м ён з Антонам Лукашэвічам атрымаў Гран-пры ў намінацыі “Настаўнік і вучань”. Быў ушанаваны ганаровым званнем “Народны гарманіст Зямлі Рускай”. Дык вось, пра “венку”. Назва, мусіць, такая прыстала — бо карані гармоніка недзе пад напоўненаю музыкай Венаю. І дзіўным чынам туды, у Аўстрыю занесла сіла творчасці сына салдата з яго “Дударыкамі”. У шматфарбным буклеце да 45-х угодкаў гурта ёсць фота-2012 у Аўстрыі: там “Дударыкі” з прэзідэнтам фестывалю фальклорных гуртоў, генералам Х. Эберлам. Ровенскі патлумачыў: і ў 2014-м гурт выступаў там. Генерал Эберл у 2012-м уручыў сыну савецкага салдата медаль за прапаганду народнай культуры ў Еўропе. Запрашэнне на фэст маюць і сёлета. Цікава: ці ведаюць там, што якраз трафейны гармонік-“венка” і павёў хлопчыка з Капыльшчыны, з вёскі Ржаўкі ў вялікі музычны свет?

Iван Ждановiч

Дарэчы. Дзмітры Ровенскі мне сказаў: на гармоніку граў і знакаміты маршал Георгій Жукаў — маршал Перамогі. У расійскім серыяле “Жуков” — яго вобраз стварыў Аляксандр Валуеў — ёсць эпізод, дзе маршал на гармоніку грае. У ліпені 2015‑га гурт “Мінскія музыкі” выступаў у горадзе Жукаў — на радзіме палкаводца, у Калужскай вобласці. Тады кіраўніцтва Фонду імя Г. К. Жукава ўшанавала Дзмітрыя Ровенскага медалём “За мужнасць і любоў да Айчыны”. Сімвалічна! Паколькі ж марыць кіраўнік “Дударыкаў” знайсці спонсараў, каб зладзіць гастролі гурта па гарадах Расіі — то можа да юбілею Вызвалення Беларусі ці Перамогі тое зрабіць? Як падарунак расіянам, братняй краіне, з якой у Дзмітрыя Ровенскага, як і з Беларуссю, ёсць моцная крэўная повязь.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

З баршчэўнікам змагаюцца нават з дапамогай квадракоптара

З баршчэўнікам змагаюцца нават з дапамогай квадракоптара

Вопыт Віцебшчыны ў знішчэнні баршчэўніку цікавы таму, што тут больш за 80 працэнтаў зараснікаў ад агульнага па краіне.

Грамадства

Прэтэндэнты на студэнцкі білет здалі тэст па матэматыцы

Прэтэндэнты на студэнцкі білет здалі тэст па матэматыцы

Пазнаць у гарадскім натоўпе абітурыентаў можна без праблем.

Грамадства

Як жывуць апошнія жыхары вёскі Вясневічы

Як жывуць апошнія жыхары вёскі Вясневічы

Галоўная славутасць Вясневічаў, яе жывая гісторыя — 96-гадовы Аляксей Юркевіч.

Культура

Наталля Батракова: Чытачы пішуць, што мае героі нібыта працуюць у суседнім офісе

Наталля Батракова: Чытачы пішуць, што мае героі нібыта працуюць у суседнім офісе

З Наталляй Батраковай мы сустрэліся на адкрыцці абноўленай кнігарні «Светач», што на сталічным праспекце Пераможцаў, 11.