Вы тут

Прайшоў фінал Рэспубліканскага маладзёжнага конкурсу інавацыйных ідэй


Цёплыя кнігі, аграробат, самаробны 3D-прынтар, мабільны навігатар для людзей з інваліднасцю... Вось толькі некаторыя з незвычайных распрацовак, што былі прадстаўлены ў фінале конкурсу па прасоўванні маладзёжных ініцыятыў «100 ідэй для Беларусі», які ладзіцца Саюзам моладзі ўжо восьмы раз. На ім не проста выяўляюць пераможцаў, а стараюцца матываваць вынаходцаў і развіваць найлепшыя інавацыйныя ідэі ў энергетыцы, прамысловасці, медыцыне, сельскай гаспадарцы, эканамічнай, сацыяльнай і іншых сферах.

Сёлета маладыя інаватары (школьнікі, студэнты, курсанты, рабочая моладзь) падалі каля дзвюх тысяч заявак. Толькі 107 з іх дайшлі да фіналу. Эксперты — навукоўцы, бізнесмены, пераможцы мінулых гадоў — ацэньвалі актуальнасць і навізну ідэй, іх практычную значнасць, а таксама рэальнасць рэалізацыі ідэі, вызначылі 20 пераможцаў, якія прымуць удзел у Рэспубліканскім конкурсе інавацыйных праектаў і маюць шанц атрымаць гранты на іх далейшае развіццё.


...На выстаўцы — ажыўленне: прысутныя з цікавасцю разглядаюць арыгінальныя вынаходствы ўдзельнікаў, а тыя ў сваю чаргу расказваюць пра карысць сваіх распрацовак. Тут табе і робаты, і лекі, і прысмакі розныя — цяжка вызначыць, куды падысці ў першую чаргу.

Каля аднаго стэнда — мадэль чалавечай печані, а побач з ёй — медыцынскія прылады. Як расказалі аўтары праекта, студэнты Гродзенскага медыцынскага ўніверсітэта Уладзіслаў Катовіч і Андрэй Валкавыцкі, яго сутнасць заключаецца ў тым, што з дапамогай нізкаінтэнсіўнага лазернага выпраменьвання можна паменшыць пухліну печані ў тры-чатыры разы. Пакуль што гэта адкрыццё эксперыментальнае, доследы праводзіліся на пацуках у лабараторных умовах. Але, як дадалі студэнты, праект ужо пачынае рэалізоўвацца як у вучэбнай, так і ў лячэбнай практыцы.

Далей — стэнд з прысмакамі. «Гэта згушчоны прадукт на аснове сыроваткі», — гаворыць супрацоўнік лабараторыі малочных кансерваў Інстытута мяса-малочнай прамысловасці НАН Людміла Сакалоўская. Ад звычайнай згушчонкі адрозніваецца тым, што цукру там у два разы менш, а лактозы ўвогуле — у сем разоў. Гэта будзе карысна тым, у каго ёсць частковая непераноснасць малочнага цукру. Ці адрозніваецца тэхналогія прыгатавання? «Яна практычна супадае з традыцыйнай за выключэннем таго, што неабходна папярэдне падрыхтаваць сыроватку, — тлумачыць суразмоўніца. — Гэта паўнавартасная малочная сыравіна, з якой можна і нават трэба рабіць смачны прадукт. Сыроватка на 15 працэнтаў больш карысная за малако, бо ў ёй утрымліваюцца незаменныя амінакіслоты».

Як тлумачыць Людміла Сакалоўская, у звычайнай згушчонцы — больш за 14 працэнтаў лактозы. Чалавек, у якога ёсць яе непераноснасць, пасля трох-чатырох лыжак можа адчуць сябе дрэнна. Удасканалены варыянт, які прадстаўлены сёння, мае менш за 2 працэнты лактозы. Пры гэтым на смак прадукт такі ж. Прадукцыю з павышанай біялагічнай каштоўнасцю ўжо можна знайсці ў прадуктовых крамах, у перспектыве плануецца зрабіць цалкам безлактознае згушчонае малако.

Праектам з незвычайнай назвай «Хутар Мёбіуса», які стварыў аспірант Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны Аляксей Зайцаў, зацікавіліся не толькі работнікі аграпрамысловасці, але і людзі з уласнай гаспадаркай. «Будзь фермерам, не выходзячы з дому» — такая ідэя гэтага праекта. З дапамогай прылады дыстанцыйнага кантролю «SMF — 02», поўнасцю замкнутай і аўтаматычнай, вы можаце літаральна кіраваць сваім зямельным участкам з любога пункта свету! На спецыяльнай мабільнай праграме, якая і кіруе сістэмай, некалькі опцый: збор метыаданых, адсочванне вільготнасці глебы (і, пры неабходнасці, паліў), устаноўка аптымальных умоў для вырошчвання культур, выбар альтэрнатыўнай крыніцы энергіі (дажджавая вада, сонечная энергія), і нават стварэнне бяспекі фермы.

— Ідэя ўзнікла, калі я захацеў заняцца фермерскай гаспадаркай і задаў сабе пытанне: як стаць фермерам, не выходзячы з дому? — расказвае аўтар ідэі Аляксей Зайцаў. — І злучыў ІТ-тэхналогіі з фермерствам. Назву прыдумаў, зыходзячы з падабенства з ідэяй вядомай «Пятлі Мёбіуса» — міжнародным сімвалам рэцыркуляцыі... У нас, як і ў астатніх краінах СНД, няма аналагаў такой прылады. Толькі ў ЗША і Японіі. Аднак там — праекты, якія трэба купляць за некалькі сотняў долараў, а змяніць іх і дадаць нешта сваё ты не зможаш. Мой жа — адкрыты для дапаўненняў, а сама прылада каштуе ад 50 рублёў.

Ганна Палешка, старшы навуковы супрацоўнік Інстытута біяфізікі і клетачнай інжынерыі НАН прадставіла праект, які дазволіць людзям з рэдкімі генетычнымі захворваннямі пазбавіцца ад «дрэнных» клетак. «Нетыповыя хваробы сустракаюцца ў людзей у суадносінах 1 да 2000. За апошнія гады якасць дыягностыкі значна палепшылася, таму важна займацца распрацоўкай «добрай» клетачнай мадэлі для вывучэння патагенезу цяпер».

Суразмоўніца сказала, што пераўтварэнне дарослых перапраграмаваных клетак у эмбрыянальны стан дапамагае стварыць індуцыраваныя клеткі (ствалавыя, створаныя ў лабараторных умовах). А яны дапамагаюць навукоўцам змяніць генетычны складнік чалавека. Адметна, што аналагічных распрацовак у іншых краінах няма, таму гэты праект унікальны.

Пераносны і аўтаномны лазерны гравёр Аляксандра Шыдлоўскага і Дзіяны Біруковай з Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта таксама не застаўся без увагі. З дапамогай гэтай прылады для гравіроўкі па дрэве можна ствараць арыгінальныя і непаўторныя сувеніры: фота і паштоўкі на фанеры, «драўляныя» блакноты, настольныя гульні. Сярод асаблівасцяў гравёра — аўтаномнасць, наяўнасць экрана кіравання, назіранне праз камеру і ціхі рэжым работы. Аляксандр і Дзіяна лічаць, што іх прылада можа спатрэбіцца школам, дамам дзіцячай творчасці, рамеснікам і капіцэнтрам.

Адным з самых людных сярод прадстаўленых быў стэнд з распрацоўкай мабільнай праграмы «Мабільны навігатар для людзей з інваліднасцю «ІNVО». Прадстаўнікі аўтарскага калектыву навучэнцаў Мінскага радыётэхнічнага каледжа Юлія Стэфняк і Наталля Сусько ўпэўнены, што гэтая праграма прынясе карысць многім людзям: «Мы стараемся зрабіць усё, каб палепшыць безбар'ернае асяроддзе ў нашым горадзе. Сутнасць ідэі заключаецца ў тым, што на электроннай карце змяшчаюцца маршруты, якія маюць адзнакі-колеры: зялёны паказвае той маршрут, дзе можна рухацца, чырвоны — непераадольныя аб'екты і перашкоды, жоўты — тыя, што часткова можна аб'ехаць. Пакуль што гэтая праграма даступная толькі на аndrоіd, але ў хуткім часе плануецца зрабіць яе і для карыстальнікаў ІОS».

А ці зручна будзе карыстацца гаджэтамі старэйшаму пакаленню? «Акрамя мабільнай версіі ёсць і папяровы варыянт, — расказваюць дзяўчаты. — Мы змяшчаем нашы маршруты ў розных медыцынскіх цэнтрах, каб старыя людзі больш ведалі пра магчымасць рухацца па горадзе без перашкод. Разам з валанцёрамі праводзілі апытанне сярод сем'яў, дзе ёсць інвалід, па якім высветлілі, што такія людзі часцей за ўсё баяцца перамяшчацца на вялікую адлегласць з-за розных перашкод. А наш навігатар якраз-такі «асвятляе» ім гэты шлях».

Юля і Наталля кажуць, што ў хуткім часе яны плануюць інтэграваць расклад маршрутаў нізкападлогавага транспарту ў рэальным часе, але пакуль што распісаныя толькі пешыя маршруты: «Мы плануем пастаянна ўносіць змены ў распрацаваную праграму, бо безбар'ернае асяроддзе пастаянна мяняецца. Атрымліваючы зваротную сувязь з нашымі карыстальнікамі, мы можам гарантаваць якасную работу прылады».

Прыцягнула ўвагу прысутных і вялікая незразумелая фігура са шчупальцамі. Аказалася, яна раздрукаваная на самаробным 3D-прынтары! Яго змайстраваў з падручных матэрыялаў магістрант Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта Сяргей Нікіцін. Асаблівасць вынаходства ў тым, што ў ім ёсць магчымасць замяняць асноўны інструмент на лазерны гравёр ці экструдар (машына для размягчэння) для друку пастай, а таксама хуткасць друку вышэйшая, чым у звычайным прынтары.

— Аднойчы мы задумаліся над тым, што абмяжоўвае хуткасць друку, — сказаў Сяргей. — Зразумелі, што сам вузел, які друкуе. А ўсё таму, што нікому не вядомыя яго аптымальныя параметры — пры закладцы праекта не выдаюць такой інфармацыі. Таму мы зрабілі матэматычную мадэль вузла друку пры дапамозе вылічальнага эксперымента і ўдасканалілі прыладу.

На самаробным прынтары Сяргей Нікіцін ужо выконвае заказы: ад распрацоўкі мадэлі да яе раздрукоўкі, ад самых маленькіх фігур да грувасткіх. Аднак кошт залежыць не ад памеру, а ад складанасці работы і вагі: за адзін грам — адзін рубель.

Сярод пераможцаў конкурсу «100 ідэй для Беларусі» былі адзначаны многія праекціроўшчыкі, сярод якіх Дзяніс Катляроў, навучэнец Слуцкага дзяржаўнага каледжа з аўтарскім праектам «NеurоLіfе», Павел Трыфалаў, навучэнец Гомельскага дзяржаўнага машынабудаўнічага каледжа з праектам «Электронны флікер для веласіпедыстаў», Ксенія Цярэшчанка, навучэнка Беларускай дзяржаўнай акадэміі авіяцыі з праектам «Fuzzу-рэгулятары» ў энергаэфектыўным кіраванні электрапрыводамі пастаяннага току», Аляксей Бакуновіч, малодшы навуковы супрацоўнік НАН Беларусі, аўтар праекта «Электронны атлас «Гаенне поўнаслаёвай скурнай раны: мікраанатомія і гісталогія» і іншыя распрацоўшчыкі інавацыйных праектаў.

Дар'я ШЛАПАКОВА, Юлія АДАМОВІЧ, студэнткі ІV курса факультэта журналістыкі БДУ

Выбар рэдакцыі

Культура

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Свята, якое ўжо традыцыйна ладзіцца ў першую нядзелю верасня, сёлета прымае Слонім.

Грамадства

Як працуюць сядзелкі

Як працуюць сядзелкі

Попыт на сядзелак ці медсясцёр, якія могуць даглядаць цяжка хворых людзей на даму, пастаянна расце.

Культура

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Беларускаму складніку Тахелеса прысвечаны арт-фестываль «Міфалагема тысячагоддзя», што адкрыўся ў прасторы Ок16 15 жніўня.