Вы тут

Для бізнесу на вёсцы створаны спрыяльныя ўмовы


Лі­чыць кі­раў­нік ся­лян­ска-фер­мер­скай гас­па­дар­кі Дзміт­рый Кры­лоў

Чар­го­вая пуб­лі­ка­цыя на­шай руб­ры­кі пры­све­ча­на да­ку­мен­там, пры­ня­тым кі­раў­ні­ком дзяр­жа­вы, якія спры­я­лі раз­віц­цю і лі­бе­ра­лі­за­цыі прад­пры­маль­ніц­тва ў кра­і­не, — Ды­рэк­ты­ве № 4 і Дэ­крэ­ту № 7. Як прык­лад — гіс­то­рыя па­спя­хо­ва­га фер­ме­ра, які за­ня­ўся спе­цы­фіч­най вы­твор­час­цю і не пра­га­даў.

Сён­ня ся­лян­ска-фер­мер­ская гас­па­дар­ка «ДАК» (у наз­ве вы­ка­ры­ста­ны іні­цы­я­лы яе за­сна­валь­ні­ка і гас­па­да­ра Дзміт­рыя Ана­то­ле­ві­ча Кры­ло­ва) доб­ра вя­до­мая не толь­кі ў Дзяр­жын­скім ра­ё­не і Мін­скай воб­лас­ці, але і ў Бе­ла­ру­сі. І, ві­даць, у перс­пек­ты­ве за­явіць пра ся­бе і па-за ме­жа­мі на­шай кра­і­ны.


Шля­хам спроб і па­мы­лак

А па­чы­на­ла­ся ўсё ў да­лё­кім 1992 го­дзе, ка­лі ста­ліч­ныя жы­ха­ры Дзміт­рый Ана­то­ле­віч і яго жон­ка Га­лі­на Эду­ар­даў­на ўзя­лі зям­лю ка­ля вёс­кі Цяў­ла­ва Дзяр­жын­ска­га ра­ё­на, каб зай­мац­ца фер­мер­ствам. Перш чым гас­па­дар­ка ста­ла па­спя­хо­вай, са­ма­да­стат­ко­вай, па­чат­коў­цам да­вя­ло­ся ад­чуць цяж­кас­ці ста­наў­лен­ня, шу­каць пра­віль­нае ра­шэн­не шля­хам спроб і па­мы­лак.

У 1998 го­дзе Дзміт­рый Кры­лоў па­чаў зай­мац­ца сві­на­га­доў­ляй. Па­бу­да­ваў сві­нар­нік, за­ку­піў 200 па­ра­сят. Але кан­ку­ра­ваць з гі­ган­та­мі сві­на­га­доў­лі бы­ло цяж­ка — са­бе­кошт пра­дук­цыі атрым­лі­ваў­ся да­ра­жэй­шы. Фер­мер вы­ра­шыў пе­ра­ары­ен­та­вац­ца на вы­рошч­ван­не коз, па­коль­кі гэ­тая ні­ша не бы­ла за­ня­тая ні дзяр­жаў­ны­мі прад­пры­ем­ства­мі, ні пры­ват­ным біз­не­сам. Так, ры­нак быў сва­бод­ны, але ра­зам з тым вуз­кі і спе­цы­фіч­ны. Бе­ла­ру­сы не пры­вык­лі да ка­зі­на­га ма­ла­ка і не га­то­вы бы­лі га­ла­са­ваць за яго руб­лём. Не­аб­ход­на бы­ло знай­сці свай­го па­куп­ні­ка, упэў­ніць яго, што гэ­та ка­рыс­ны і не­за­мен­ны пра­дукт. Асаб­лі­ва ён па­ды­хо­дзіць дзе­цям, лю­дзям з аслаб­ле­ным пас­ля хва­ро­бы іму­ні­тэ­там, тым, хто не пе­ра­но­сіць ма­ла­ко ад ка­ро­вы. Асво­іць яго без дзяр­жаў­най пад­трым­кі ў вы­гля­дзе льгот і прэ­фе­рэн­цый бы­ло б вель­мі скла­да­на.

У 2012 го­дзе за кошт крэ­ды­ту Дзміт­рый Ана­то­ле­віч рэ­кан­стру­я­ваў прад­пры­ем­ства. Ця­пер у фер­мер­скай гас­па­дар­цы ёсць су­час­ная да­іль­ная за­ла з ха­ла­дзіль­ні­кам, пе­ра­пра­цоў­чы цэх, дзе вы­раб­ля­юц­ца ма­лоч­ныя пра­дук­ты, ёгур­ты, сы­ры. Але гэ­та свя­тая свя­тых, ку­ды нас не пус­ці­лі на­ват у ба­хі­лах. Ма­ла­ко раз­лі­ва­ец­ца ў паў­літ­ро­выя і літ­ро­выя бу­тэль­кі, сыр двух ві­даў. Адзін — у спе­цы­яль­най пер­га­мент­най па­пе­ры, ін­шы на­рэ­за­ны пад ва­ку­у­мам і ўпа­ка­ва­ны ў ка­роб­кі. А яшчэ вы­дат­ны сыр у вост­рай мас­ля­най за­ліў­цы.

— У нас ство­ра­на служ­ба да­стаў­кі, — рас­ка­заў па­моч­нік кі­раў­ні­ка фер­мер­скай гас­па­дар­кі аг­ра­ном Іван На­лё­таў. — Лю­бы ах­вот­ны мо­жа зай­сці на наш сайт, па­кі­нуць за­яў­ку, і кур'­ер пры­вя­зе па мес­цы пры­зна­чэн­ня све­жую пра­дук­цыю.

Без хі­мі­ка­таў і пес­ты­цы­даў

Сён­ня ў гас­па­дар­цы ўтрым­лі­ва­ец­ца ты­ся­ча коз заа­не­нскай па­ро­ды і СФК «ДАК» з'яў­ля­ец­ца най­буй­ней­шым пле­мян­ным прад­пры­ем­ствам па іх раз­вя­дзен­ні. Лі­чыц­ца, што ме­на­ві­та гэ­тыя жы­вё­лі­ны да­юць ма­ла­ко без спе­цы­фіч­на­га па­ху. Акра­мя та­го, гас­па­дар­ка вы­пус­кае толь­кі на­ту­раль­ную пра­дук­цыю, без роз­ных да­ба­вак і фар­ба­валь­ні­каў, якая мак­сі­маль­на на­блі­жа­на да гру­пы ар­га­ніч­ных пра­дук­таў. Ця­пер у «ДАК» на­ліч­ва­ец­ца больш за 100 гек­та­раў зям­лі, у тым лі­ку 87 гек­та­раў вы­ка­рыс­тоў­ва­ец­ца для па­се­ву сель­гас­куль­тур, у асноў­ным шмат­га­до­вых зла­ка­вых траў, ёсць і ку­ку­ру­за. Фер­мер­ская гас­па­дар­ка ва­ло­дае адзі­ным ар­га­ніч­ным сер­ты­фі­ка­там на рас­лі­на­вод­ства. Зям­ля апра­цоў­ва­ец­ца без вы­ка­ры­стан­ня хі­мі­ка­таў і мі­не­раль­ных угна­ен­няў, што да­зва­ляе за­бяс­печ­ваць жы­вё­лу ар­га­ніч­ны­мі кар­ма­мі. Але па­куль част­ко­ва. Ас­тат­нія кар­мы за­куп­ля­юц­ца. Ця­гам ча­су Дзміт­рый Кры­лоў пла­нуе сер­ты­фі­ка­ваць ста­так і вы­твор­часць пра­дук­цыі.

Зрэш­ты, да ар­га­ніч­на­га зем­ля­роб­ства ў фер­мер­скай гас­па­дар­цы іш­лі вель­мі доў­га. З 2004-га, ка­лі па­ча­лі зай­мац­ца раз­вя­дзен­нем коз. Пад­рых­тоў­чы пе­ры­яд за­цяг­нуў­ся на не­каль­кі га­доў, па­куль атры­ма­лі атэс­тат Еў­ра­пей­ска­га са­ю­за. Што­год гас­па­дар­ку на­вед­вае ін­спек­тар, які бя­рэ ана­лі­зы проб зям­лі, не­па­срэд­на агля­дае рас­лі­ны. Усё кар­пат­лі­ва пра­вя­ра­ец­ца на рэшт­кі пес­ты­цы­даў, ана­лі­зу­юц­ца так­са­ма се­ва­зва­ро­ты, якія вы­ка­рыс­тоў­ва­юц­ца, уня­сен­не ар­га­ніч­ных угна­ен­няў у вы­гля­дзе гною, та­му што га­лоў­ная мэ­та кант­ро­лю — не да­пус­ціць вы­ка­ры­стан­ня хі­міч­ных прэ­па­ра­таў і па­вы­ша­ных доз гною, які ўтрым­лі­вае азот. Азот мо­жа раз­бу­рац­ца да ма­ча­ві­ны і ін­шых эле­мен­таў, як ніт­ра­ты і ніт­ры­ты. Усё гэ­та на­за­па­шва­ец­ца зям­лёй і пе­рад­аец­ца ў пра­дук­цыю. У та­кім вы­пад­ку яе нель­га лі­чыць эка­ла­гіч­най.

Цэнтр іна­ва­цый­на­га раз­віц­ця ко­за­га­доў­лі

На маё пы­тан­не ці не цяг­не на­зад у го­рад, Дзміт­рый Ана­то­ле­віч толь­кі ад­мах­нуў­ся, маў­ляў, за­будзь­це, я ўжо двац­цаць пяць га­доў як сель­скі жы­хар. «На пры­ро­дзе доб­ра жыць і пра­ца­ваць. А пры не­аб­ход­нас­ці ў ста­лі­цу мож­на да­брац­ца на ма­шы­не за паў­га­дзі­ны», — ка­жа мой су­раз­моў­нік.

— І ўсё ж, як ад­па­чы­ва­е­це з сям'­ёй, ві­даць, і на за­меж­ныя ку­рор­ты хо­чац­ца вы­брац­ца хоць зрэд­ку, — ці­каў­лю­ся ў яго.

— Ця­пер не да гэ­та­га, — кан­ста­туе мой су­раз­моў­нік. — Па­ча­лі гран­ды­ёз­нае бу­даў­ніц­тва но­ва­га комп­лек­су на дзве ты­ся­чы коз. На яго ба­зе бу­дзе ство­ра­ны цэнтр іна­ва­цый­на­га раз­віц­ця ко­за­га­доў­лі, што да­зво­ліць ад­крыць да­дат­ко­ва двац­цаць два вы­со­ка­тэх­на­ла­гіч­ныя ра­бо­чыя мес­цы. Тут пра­ду­гле­джа­на так­са­ма ба­за штуч­на­га асе­мя­нен­ня і транс­план­та­цыі эмб­ры­ё­наў дроб­най ра­га­тай жы­вё­лы. Акра­мя та­го, у цэнт­ры бу­дуць апра­боў­вац­ца су­час­ныя тэх­на­ло­гіі, якія іс­ну­юць сён­ня за мя­жой. Пла­ну­ем ука­ра­няць усё но­вае, каб бы­ло што па­ка­заць і на чым трэ­ні­ра­вац­ца. Гэ­та бу­дзе ба­за для прак­ты­кі, на­ву­чан­ня сту­дэн­таў, ас­пі­ран­таў. У ме­жах пра­ек­та бу­ду­ем яшчэ і экс­пе­ры­мен­таль­ны за­вод для вы­твор­час­ці пра­дук­таў з ка­зі­на­га ма­ла­ка, якія ў кра­і­не па­куль не вы­пус­ка­юц­ца.

— Грэх скар­дзіц­ца, дзяр­жа­ва да­па­ма­гае, пад­трым­лі­вае фі­нан­са­ва, — ка­жа Дзміт­рый Кры­лоў. — Дзя­ку­ю­чы гэ­та­му мы ста­лі флаг­ма­нам у кра­і­не, са­май буй­ной пле­мян­ной гас­па­дар­кай, якая не толь­кі вы­рошч­вае коз, але і зай­ма­ец­ца пе­ра­пра­цоў­чай вы­твор­час­цю. Банк раз­віц­ця вы­дзе­ліў нам іль­гот­ны крэ­дыт на бу­даў­ніц­тва цэнт­ра, нас уклю­чы­лі так­са­ма ў пра­гра­му іна­ва­цый­на­га раз­віц­ця.

Па сло­вах Дзміт­рыя Ана­то­ле­ві­ча, у сель­скай гас­па­дар­цы ду­жа не раз­ба­га­це­еш, але сям'ю за­бяс­пе­чыць змо­жаш.

— Па­гля­дзі­це, коль­кі за апош­нія га­ды фер­ме­ры ку­пі­лі тэх­ні­кі за кошт крэ­ды­таў, узя­лі яе па лі­зін­гу. А тыя пад­атко­выя па­слаб­лен­ні, прэ­фе­рэн­цыі ў сель­скай мяс­цо­вас­ці для вя­дзен­ня біз­не­су, якія да­ла дзяр­жа­ва — усё гэ­та пад­штурх­ну­ла да раз­віц­ця. Так, сель­ская гас­па­дар­ка не вель­мі пры­быт­ко­вая спра­ва, ды яшчэ і ры­зы­коў­ная. Тут шмат пра­цы і ма­руд­ны аба­рот ка­пі­та­лу. Та­му і пад­трым­ка з бо­ку дзяр­жа­вы важ­кая. У прын­цы­пе, на вёс­цы мож­на ад­кры­ваць спра­ву — умо­вы тут спры­яль­ныя, — упэў­не­ны фермер. — Адзі­ная праб­ле­ма для нас — не вель­мі доб­рыя да­ро­гі. Але і тут спра­бу­ем са­ма­стой­на спра­віц­ца — зі­мой чыс­цім ад сне­гу, вяс­ной пад­сы­па­ем.

«Ку­ку­по­ліс» і ку­ку­руз­ны ла­бі­рынт

Гас­па­да­ры фер­мы заў­сё­ды ра­ды на­вед­валь­ні­кам, пра­вя­дуць эк­скур­сію, ар­га­ні­зу­юць ад­па­чы­нак. Да па­слуг гас­цей і ту­рыс­таў — за­баў­ляль­ны парк «Ку­ку­по­ліс» з кан­такт­ным заа­пар­кам, дзе мож­на па­ка­тац­ца на ка­ні і на­ват па­да­іць ка­зу. Асаб­лі­ва лю­бяць кан­так­та­ваць з гэ­ты­мі мі­лы­мі і ра­зум­ны­мі іс­то­та­мі дзе­ці. Ле­там на ху­тар Лі­за­ве­цін­скі пры­яз­джа­юць цэ­лы­мі сем'­я­мі, кам­па­ні­я­мі, ла­дзяць кар­па­ра­ты­вы, ад­зна­ча­юць свя­ты. Асаб­лі­ва да­спа­до­бы бе­ла­ру­сам і за­меж­ным гас­цям квэст у ку­ку­руз­ным ла­бі­рын­це, які сё­ле­та прой­дзе трэ­ці раз. З кож­ным го­дам удзель­ні­каў ста­но­віц­ца ўсё больш.

Да­ро­гу асі­ліць той, хто ідзе. Са­мая не­аспрэч­ная ў наш час іс­ці­на.

Тац­ця­на ЛА­ЗОЎ­СКАЯ

Фо­та Анд­рэя СА­ЗО­НА­ВА

Выбар рэдакцыі

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.

Грамадства

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Настаўнікі ўпэўнены: ці будуць вучні чытаць, у многім залежыць ад іх саміх. 

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.