Вы тут

Праз танцы бачыцца душа


Вячаслаў Ушакоў, які авалодаў многімі народнымі танцамі, упэўнены: іх асаблівасці ў немалой ступені залежаць ад геаграфічнага становішча


У яго рэпертуары былі танцы многіх народаў: малдаўскія, румынскія, венгерскія, балгарскія, цыганскія, яўрэйскія, амерыканскія. А таксама рускія, беларускія ды ўкраінскія. Пазней ён асвоіў экзатычны стэп. Cам танцаваў, іншых навучаў: студэнтаў і не толькі ў Беларускім дзяржуніверсітэце культуры й мастацтваў. Дарэчы, і ў Беларусь Вячаслаў Клаўдзьевіч прыехаў па запрашэнні кафедры харэаграфіі тады яшчэ Мінскага інстытута культуры. Артыст і танцор, ён і ў педагогіцы шмат гадоў, бо, прызнаецца, не мог і без сцэны жыць, і ўласным досведам імкнуўся дзяліцца.

Танцавальна­-метадычны падыход

Сёння Вячаслаў Ушакоў, нягледзячы на праблемы з пазваночнікам, любімую справу прадаўжае ў складзе танцавальнай групы “Няўрымслівая Клаўдзія”, ім жа створанай. Заўважым: назва сугучная з яго іменем па бацьку… Клаўдзьевіч з танцоркамі летась у верасні перамаглі ў гарадскім фестывалі творчасці людзей з абмежаванымі магчымасцямі “Мастацтва жыць, тварыць мастацтва”. “Няўрымслівай Клаўдзіі” добра жывецца пры аддзяленні дзённага знаходжання пажылых людзей Тэрытарыяльнага цэнтра сацабслугоўвання насельніцтва Кастрычніцкага раёна Мінска. Танцоркам далёка за 60, і ўсіх Ушакоў змог захапіць танцамі. Нават тыя, хто раней пра тое й не марыў, апынуліся ў віры новага жыцця: рэпетыцыі, канцэрты, апладысменты-кампліменты, кветкі. Карацей — не засумуеш!

Ведаю: каб нечага дасягнуць у харэаграфіі, лепш асвойвацца ў ёй з малых гадоў — адпрацоўваць рухі, каардынацыю, пластыку. Дзіўлюся, як гэта Клаўдзьевічу ўдалося “прыўзняць” жанчын шаноўнага ўзросту ў катэгорыю артыстак? А танцуюць жа й няпростыя кампазіцыі! “Цярпенне ды яшчэ раз цярпенне. А галоўнае — правільны метадычны падыход, — з хітрынкай у вачах усміхаецца Ушакоў. — Спачатку мы пачалі займацца аэробікай. Патрохі прывучваў будучых танцорак да разумення музыкі, яе адчування, ускладняў заданні. Цяпер яны ўмеюць рытмічна рухацца, робяць драбушкі, хлапкі… Асвоілі такія нескладаныя й прыгожыя бальныя танцы, як па-дэ-катр, падэграс, блюз, падэспань. Далей бачу: хочуць танцаваць і больш сур’ёзна. Прыдумаў кампазіцыю “Пряліцы” па словах рускай народнай песні: спяваюць ды наігрываюць лыжкамі. Нумар адточвалі больш за год. Потым і ўкраінскую народную песню “Розпрягайте, хлопци, коней” мае артысткі не толькі станчылі, але й спелі. Нядаўна з чацвярых спявачак утварыліся “Весялушкі”: спяваюць частушкі. Нават сам я з імі заспяваў!”.

“Няўрымслівая Клаўдзія” ўжо тры гады выступае на пляцоўках цэнтра сацабслугоўвання, раённых і гарадскіх святах. Так што методыкі майстра спрацоўваюць не толькі ў дачыненні да студэнтаў.

Танцаваў — як служыў

Досвед свой танцавальны Вячаслаў Ушакоў збіраў у розных землях і заўсёды гатоў ім дзяліцца. Нарадзіўся ў расійскім горадзе Амутнінску Кіраўскай вобласці ў 1947 годзе. У хуткім часе яго сям’я пераехала жыць у Крым. Якраз пад час пераезду Славік убачыў на вакзале цыганскага хлопчыка: ён так прыгожа танцаваў цыганачку, выкідваў каленцы й вярцеўся, што сабраў цэлую шапку манетак. Тая мімалётная сустрэча стала лёсавызначальнай. Сям’я жыла ў Еўпаторыі, там Славік з пятага класа наведваў танцавальны гурток пры Доме піянераў. А пасля сямі паступіў у Кішынёўскае харэаграфічнае вучылішча, каб стаць артыстам балета. Асвойваць танцавальную навуку давялося з 8 раніцы да 18 вечара. Заняткі былі ў асноўным такія: класічны танец, народны, народна-сцэнічны, фехтаванне, акцёрскае майстэрства, дуэтны танец… У маладыя гады ў яго, прыгадвае, было столькі энергіі, што вечарам з сябрамі хадзіў і на бальныя танцы ў студыю кішынёўскага Дома моладзі, потым — у знакаміты тады Дзяржаўны ансамбль народнага танца Малдаўскай ССР “Жок”.

У ансамблі “Жок” і застаўся — прафесійным артыстам. Маладога танцора ў першы ж год узялі на гастролі: Масква, Фрунзе (цяпер Бішкек), Алма-Ата, Чалябінск, Ташкент, шэраг азіяцкіх гарадоў, Рыга… Далей ансамбль без адпачынку паехаў у Балгарыю, потым танцораў запрасілі на здымкі вядомага цяпер кінафільма “Свадьба в Малиновке”: яны зняліся ў шматлікіх танцах. Ушакоў нават і на кані — як вершнік.

Хоць меў юнак адтэрміноўку ад ваеннай службы, ды сябар папрасіў за кампанію пайсці ў армію. А служыць іх адправілі ў розныя месцы. Ушакоў трапіў у Ансамбль песні й пляскі Адэскай ваеннай акругі. Дні напралёт ён танцаваў ужо салдацкія, матроскія танцы. Пасля арміі ўладкаваўся ў адзін з адэскіх эстрадных калектываў ды ў яго складзе шмат дзе пабываў. Пазней, маючы вялікае жаданне прыдумляць уласныя харэаграфічныя кампазіцыі, Вячаслаў стаў студэнтам Маскоўскага інстытута культуры. Як атрымаў дыплом, хацеў вярнуцца ў “Жок”, у Кішынёў, ды жыццё склалася інакш. Разам з маладой жонкай-танцоркай Валянцінай паехаў на практыку ў Калінінград — там і засталіся. Ушакоў стаў балетмайстрам у філармоніі, маладыя атрымалі кватэру, у іх нарадзіўся сын, і пра пераезды гаворка не вялася. Тым не менш у 1979‑м Ушаковы такі прыехалі ў Беларусь, тут і прыжыліся.

Каларыт беларускага танца

Чаму раптам такое рашэнне? Танцорам прапанавалі выкладаць у Мінскім інстытуце культуры. “Нас запрасіў Віктар Захаравіч Савін, якога я добра ведаў з часу вучобы ў Маскве. Ён атрымаў пасаду загадчыка новай кафедры, шукаў аднадумцаў. Мая Валянціна Пятроўна стала весці заняткі па класічным танцы, я ж выкладаў народна-сцэнічны”, — патлумачыў Вячаслаў Ушакоў.

Вячаслаў Ушакоў з “Няўрымслівай Клаўдзіяй” . Фота minsknews.by

Ён не пакінуў звычкі асвойваць новыя танцы і ўжо, як кажуць, ва ўзросце захапіўся рытмічным стэпам. Тады, праўда, лічылася, што гэта нешта буржуазнае, і танцаваць стэп доўгі час ніхто не адважваўся. А знаўцу малдаўскай харэаграфіі чачотка давалася лёгка. Ушакоў пазнаёміўся з расійскім “каралём чачоткі” Уладзімірам Шубарыным, вядомым па фільме “Небяспечныя гастролі”, дзе той зняўся з Уладзімірам Высоцкім. Знакаміты артыст паказаў, як важна свінгаваць у стэпе, як у тым дапамагаюць спецыяльныя туфлі-“тапсы”, і як самому зрабіць кастаньеты. І ў хуткім часе выкладчык пачаў набіраць групы па авалодванні стэпам. У адну з такіх груп і прыйшла Джэнетта Дзмітрэнка. Іх дуэт “Джэслаў” выступаў з чачоткай ды іншымі танцамі на многіх арт-пляцоўках, быў вядомы ў Беларусі.

А ці прыйшоўся Вячаславу Клаўдзьевічу да душы беларускі народны танец? Так, і ён ім займаўся як прафесіянал: два гады працаваў у навуковай лабараторыі па зборы й апрацоўцы беларускага фальклору пры Інстытуце культуры. Шмат даведаўся пра беларускі нацыянальны касцюм, народныя спевы. А ў адной з вёсачак стары дзед, якому было далёка за 80, паказаў госцю рэдкі танец “Дзяржава”. У ім танцуюць некалькі людзей — і шэсць, і нават восем, — узяўшыся за рукі, не адпускаючы іх. Апісанне гэтага прыгожага й складанага танца зрабіў якраз Вячаслаў Ушакоў.

Сёння ён упэўнены: асаблівасці танцаў кожнай нацыянальнасці залежаць ад геаграфічнага становішча. “Напрыклад, калі Расія шырокая й вялікая, то й танцы яе народа люструюць шырыню душы. А Малдова — невялічкая, народ яе “звыклы да цеснаты”, а танец мае некаторую скаванасць у рухах і дробнасць. Беларусь жа можа пахваліцца й шырынёй рухаў у танцы, і некаторай заціснутасцю. У залежнасці ад свайго тэмпераменту, кожны народ выбірае і тэмп для свайго танца. Скажам, прыбалтыйскія народы любяць танцы сярэдняга тэмпу. Беларусы ж маюць як павольныя кампазіцыі, так і запальныя, завадныя танцы. У Расіі шмат лірычных танцаў, ёсць яны і на Беларусі. У беларускі каларыт свой унёсак зрабілі й народы, якія жывуць па суседстве”, — падзяліўся сваім бачаннем харэограф. Самабытныя, адрозныя ад іншых танцы ў беларусаў — гэта “Лявоніха”, “Полька-Янка”, “Крыжачок”, “Юрачка”, “Лянок”, “Ручнікі” ды іншыя.

Выкладчыцкую дзейнасць Вячаслаў Ушакоў пэўны час сумяшчаў з працай у Аб’яднанні музычных ансамбляў Мінска, у джаз-аркестры. З часам яго заўважылі ў Белдзяржфілармоніі ды ў 1997‑м запрасілі туды на працу.

У Расіі нарадзіўся — у Мінску згадзіўся

Сёння Вячаслаў Ушакоў гаворыць: ён — адзін з нямногіх, каму пашчасціла патрапіць у тую прафесію, што была яму наканавана. Кар’еру танцора пачынаў у Малдове, потым — Украіна, Расія, з танцавальнымі нумарамі аб’ехаў вялікія тэрыторыі былога СССР, пазней танцаваў у Германіі, Бельгіі, Грэцыі, Іспаніі, на Кіпры… У Белдзяржфілармоніі ў яго была ўласная канцэртная праграма “Танцы народаў свету”. Амаль 20 гадоў ён выступаў у стэп-дуэце “Джэслаў” разам з вучаніцай Джэнеттай Дзмітрэнкай быў бадай адзіным стэпістам у Беларусі. А 60‑годдзе Вячаслаў Клаўдзьевіч адзначыў як балетмайстар у заслужаным ансамблі танца “Крыжачок”. Да 2016 года яшчэ дуэт “Джэслаў” выязджаў з малдаўскімі танцамі на фестывалі нацыянальных культур у Гродна, супрацоўнічаў з малдаўскай дыяспарай. Каля 10 гадоў ён, як балетмайстар-пастаноўшчык, натхняе цыганскае шоу “Кустурыца”. Канцэрты калектыву, якія з поспехам праходзяць у Палацы культуры чыгуначнікаў, Палацы культуры МТЗ, у Белдзяржфілармоніі — гэта заслуга і Вячаслава Ушакова.

Прафесію танцора гэты расійскі чалавек, для якога Беларусь стала роднаю, “адстойвае” ўжо не толькі сваімі “потам і крывёю”, але і ўласнай дасведчанасцю. Ён адбыўся тут як цудоўны педагог і танцор. І кар’ера яго склалася, і душа вольна дыхае ў Мінску, якому маэстра сёння прысвячае нават свае вершы.

Ганна Лагун

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Атракцыёны рыхтуюцца да лета. Што робіцца, каб каруселі былі бяспечныя

Атракцыёны рыхтуюцца да лета. Што робіцца, каб каруселі былі бяспечныя

Сярэдзіна красавіка — час, калі сталічныя паркі рыхтуюцца да масавага наведвання. 

Грамадства

Што шукаюць сем'і, якія едуць да айца Валерыяна ў пасёлак Смілавічы?

Што шукаюць сем'і, якія едуць да айца Валерыяна ў пасёлак Смілавічы?

Звязацца з храмам у гонар Георгія Перамаганосца, дзе служыць айцец Валерыян, можна па тэлефоне, які няцяжка знайсці ў інтэрнэце. 

Эканоміка

На «ТІБО-2019» Белпошта паказала новыя тэхнічныя цікавінкі

На «ТІБО-2019» Белпошта паказала новыя тэхнічныя цікавінкі

Якія неўзабаве ўвойдуць у прафесійны побыт.

Грамадства

Пастырскае Пасланне Мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча на Вялікдзень

Пастырскае Пасланне Мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча на Вялікдзень

Глыбокапаважаныя святары, кансэкраваныя асобы, браты і сёстры!