Вы тут

«Збіранне і чытанне кніг — не самыя кепскія звычкі»


Арганізатар мінскага фестывалю «Горад і Кнігі» Вольга Воўк расказвае пра няпросты шлях ад ідэі да выканання, сваю каманду, талісманы і гісторыю мерапрыемства, а таксама — трохі пра новы літаратурны конкурс ды новыя пачынанні.


Воль­га Воўк.

* * *

Сітуацыя з выбарам працоўнага шляху ў мяне ў свой час склалася досыць стандартная: я не паступіла туды, куды хацела. Аддала дакументы на бібліятэчны, скончыла. І штораз, калі наважвалася сысці з прафесіі, падварочвалася нейкая цікавая справа, якую трэба было давесці да канца.

І вось так дасюль і ёсць. Зашмат цікавых спраў.

Любоў да чытання, думаю, на сёння рэч зусім не рэдкая. А тыя, хто робяць фестываль, звычайна пра сябе кажуць, што мы — закончаныя кніжнікі. Гэтым, напэўна, усё сказана.

У мяне дома вялікая бібліятэка. Я збіраю старыя савецкія выданні. Сучасныя — тут, на рабоце: у кватэры не змяшчаюцца. Увогуле, на мой густ, чытанне ды збіранне кніг — не самыя кепскія звычкі.

* * *

Адна з нашых даўніх ідэй — зладзіць хэнд-мэйд выстаўку з літаратурнымі персанажамі. Увогуле, нас ніколі не спыняе той факт, што, можа, і ўяўлення не маем, як рабіць нешта. Мы проста бяром і робім. І вось тады зусім не разумелі. Так што проста хадзілі па выстаўках лялек і казалі: «Слухайце, ёсць у нас такая ідэя... Можа, вы хочаце паўдзельнічаць?»

Была на першай выстаўцы работа, якая падняла хвалю абмеркаванняў — кібарг з «Космаэпапеі» Вольгі Грамыкі. Па сюжэце нага ў яго адарваная, ну і сядзеў гэты кібарг-лялька на банцы згушчонкі, правады з яго вытыркалі. Я сама вельмі прыязна стаўлюся да Вольгі, асабліва люблю тую першую кнігу «Космаэпапеі», і таму не дзіўна, што, калі работа засталася нам, мы яе сталі выстаўляць на кожным фестывалі. Яшчэ запомнілася авечка з кнігі Рыгора Барадуліна «Сябрына», яна ў мяне дасюль на застаўцы на ноўтбуку стаіць.

Адным словам, першая выстаўка «Усмешлівыя цуды» атрымалася, хай і далася складана: тэма ўсё ж такі была для нас новая. Ну і наконт назвы толькі лянівы не прайшоўся, маўляў, што ж вы робіце з вялікай ды магутнай, так жа не скланяецца! Але мы ўпартыя і зладзілі па-свойму.

Кі­барг з «Кос­ма­э­па­пеі» Воль­гі Гра­мы­кі.

* * *

Да той выстаўкі рабілі некалькі суправаджальных пляцовак з лекцыямі, майстар-класамі. Ажыятаж там быў такі, што мы зразумелі: усё, павінна быць праграма падобнага кшталту, і вялікая.

Таму на наступны год, у 2015-м, вырас вакол той выстаўкі сам фестываль.

Увогуле, яго з'яўленне наспявала даўно. Мы вось штогод наведваемся на кніжны кірмаш «Nоn/fісtіоn» у Маскве. Мне сказалі нядаўна, што ўсе нармальныя людзі ездзяць на Міжнародную кніжную выстаўку ў першапрастольную, а ненармальныя — на «Nоn/fісtіоn». Я пасмяялася і кажу: «Ну так, туды мы і ездзім».

Кожны раз, калі бывалі там, зайздрасць разбірала: чаму ў іх ёсць, а ў нас няма. Уваход на «Nоn/fісtіоn», між іншым, платны, але кірмаш запатрабаваны: калі пад'язджаеш хвілін за дваццаць да пачатку — чарга стаіць аж да моста. І гэта зімою!

* * *

Цяжка, канешне. Асабліва з прафесіянальнай экспертнай пляцоўкай, якую мы ўпарта — упарта-упарта — працягваем трымаць. Спачатку яе разлічвалі на бібліятэкараў, пасля кінулі, сталі арыентаваць на ўсіх зацікаўленых. Народ туды не зганяюць, запрашэнні хіба што рассылаем — і ўсё. Пляцоўка тая, насамрэч, найменш папулярная на фестывалі, але з кожным годам усё болей людзей далучаецца. Мы яе з году ў год арыентуем на тое, пра што самі хацелі б даведацца.

Увогуле, мы разумелі, што будзе цяжка. Але не разумелі, наколькі. І ўсё роўна пачалі. Нам хацелася зрабіць нешта нефармальнае: маленькія выдавецтвы, маленькія ініцыятывы. Без пафасу, з вольным уваходам. І мы гэту сваю лінію вытрымліваем дасюль. То-бок, калі нам тэлефануюць класныя кіраўнікі і кажуць: «Дзяцей прывядзём, пакіньце месцы!» — заўжды адказваем: прыводзіць прыводзьце, але мы ім дазволім сысці, калі што. Адразу дзейнічаў прынцып добраахвотнасці: гэта мерапрыемства, на якое хочуць, а не павінны прыйсці.

Так і засталося.

На фес­ты­ва­лі 2018 го­да.

* * *

Калі запускалі літаратурны конкурс «10+10», нічога не цямілі ў выдавецкай справе. Я, па шчырасці, апошнім часам веру ў непазбежнасць. У мяне і раней было падазрэнне, а цяпер гэта амаль упэўненасць, што фестываль існуе як ідэя і ён быццам бы сам прыцягвае да сябе патрэбных людзей. І мы не тое каб арганізатары, а такія ж складнікі той вялікай ідэі, якая нас да сябе прыцягнула.

І, скажам так, калі фестывалю захацелася мець свой зборнік прозы, знайшоўся і кіраўнік праекта, і выдавецтва, якое на тую авантуру пагадзілася, і фонд «Вяртанне» дапамог кнігам з'явіцца ў бібліятэках. Нешта такое ёсць кармічнае, адным словам.

Гэта быў першы раз — пасля «Усмешлівых цудаў», — калі ад фестывалю нешта рэчыўнае засталося. І проста гонар адчуваеш, калі дастаеш той зборнік і кажаш: а глядзіце! Для нас гэта — яшчэ адзін этап развіцця, сталення фестывалю.

* * *

Канцэпцыя «10+10» доўжыцца, адно гэтым разам маем не конкурс прозы, а вершаў і ілюстрацый да іх. Спачатку нас знайшла ідэя, досыць сырая, але пасля разам адпрацавалі механіку.

У выніку плануем зрабіць набор літаратурных картак з вершамі. То-бок, верш і ілюстрацыя да яго. У камплекце, атрымліваецца, 10 картак.

Сам конкурс будзе ў два этапы: спачатку вершаў, пасля — ілюстрацый да іх. Увогуле, адной з тэм сёлета будзе кніжная ілюстрацыя — нас вельмі ўразіла такая на кніжным фэсце ў Эдзінбургу. Таму хочам папрацаваць з беларускімі ілюстратарамі.

Увогуле, асабіста мне было б прыемна камусьці падарыць літаратурную картку. І я надта хачу, каб яны былі. Каб праект адбыўся.

* * *

Штогод фестываль змяняецца, факусуецца на розных тэмах. Гэта нармальна: немагчыма ахапіць усё і адразу.

Мерапрыемства будзе доўжыцца тры дні (замест звычайных двух) і пройдзе ў Навуковай бібліятэцы БНТУ — яна, калі задзейнічаць усе памяшканні, трошкі большая за Нацыянальную. Вопыт мінулага года з навальніцай і залевай нас напужаў і навучыў. Ну і раскідаем на тры дні мерапрыемствы — дзеля зручнасці.

Мы б хацелі задзейнічаць больш «чыстыя» фарматы, штосьці больш простае і літаратурнае. Сустрэчы з аўтарамі, напрыклад. Ад майстар-класаў і спектакляў, канешне, адмаўляцца не будзем.

Але фокус трохі зрушыцца на літаратуру як такую. Усё ж кніжны фестываль — гэта не толькі ўласна канцэнтрацыя кніг, але і кніжнікаў, аматараў чытання, літаратуры.

Вок­лад­ка кніж­кі пра­ек­та «10+10».

* * *

Традыцыя ў нашай фестывальнай камандзе, напэўна, адна. Чым больш неверагодная ідэя, тым з большым энтузіязмам усе кажуць: «Так-так, давайце, давайце зробім!»

Яшчэ, памятаю, як пасля першага фестывалю ў Нацыяналцы мы сабраліся ў кавярні абмеркаваць вынікі. Селі, пачалі казаць: вось тут было кепска, і тут, тут недапрацавалі, тут трэба іначай. І адна з нашых дзяўчат пытае:

— ...а што, хваліць мы сябе не будзем?..

Так што цяпер, збіраючыся, найперш кажам: «Усе малайцы, усе малайцы. А цяпер: вось тут было кепска, і тут, і больш так не робім!»

* * *

У камандзе, калі падлічыць, задзейнічана больш за 150 чалавек. Але гэта людзі на розных блоках, участках. Спачатку, калі фестываль толькі прыдумалі, нас было двое, а з іншымі мы дамаўляліся па правядзенні асобных мерапрыемстваў. Але кожны год дадаюцца ў каманду новыя людзі, якія надалей працуюць нароўні з астатнімі. Звяртаешся да іх, яны дапамагаюць. Хтосьці штогод вяртаецца. Ёсць гарадскія мінскія тэатры, якія робяць прэм'еры, прымеркаваныя да «ГіК». Пытаюць, што за тэма, загадзя абдумваюць, рыхтуюцца.

Штогод дадаецца нейкі спецпраект. У такіх, натуральна, з'яўляецца кіраўнік, які працуе разам з іншымі арганізатарамі. Ну і праўда, што ж гэта мы самі па паўгода весялімся, рыхтуючыся, трэба ж дзяліцца той весялосцю. І дужа прыемна, калі чалавек, адпрацаваўшы з намі адзін раз, на наступны год адказвае: так, канешне, буду зноў!

* * *

Ну і важна сказаць, напэўна, што фестываль дабрачынны, безбюджэтны. Грошай у нас няма, працуюць з намі — за ідэю — валанцёры. Мы штогод аб'яўляем, у чым патрэбна дапамога — і людзі адгукаюцца.

Так што калі ёсць жаданне далучыцца да «ГіК», зрабіць уласны, вялікі ці маленькі ўнёсак — калі ласка.

Бо з кожным новым чалавекам фестываль робіцца лепшы.

Маргарыта ЛАТЫШКЕВІЧ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Работа па вывучэннi генетычных рэсурсаў раслiн у Беларусi была пачата яшчэ ў 20-я гады мiнулага стагоддзя.

Грамадства

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Песнi на вершы Iвана Юркiна карыстаюцца вялiкай папулярнасцю. Хто не ведае гiмна гасцiннасцi нашай краiны — «Прыязджайце да нас у Беларусь»? Вось таму было цiкава пазнаёмiцца з музай паэта — яго жонкай Надзеяй Iванаўнай. 

Грамадства

Колькасць «супрацьпрышчэпачнiкаў» змяншаецца, бо вакцыны даказваюць сваю эфектыўнасць

Колькасць «супрацьпрышчэпачнiкаў» змяншаецца, бо вакцыны даказваюць сваю эфектыўнасць

Сусветны тыдзень iмунiзацыi сёлета пройдзе з 24 да 30 красавiка пад лозунгам #Vaccines Work for AN# — «За агульны доступ да эфектыўных вакцын».

Грамадства

Карэспандэнты «Звязды» выправiлiся ў рэйд з супрацоўнiкамi ДАI

Карэспандэнты «Звязды» выправiлiся ў рэйд з супрацоўнiкамi ДАI

Абстаноўка на дарогах Мiнскага раёна — не з самых простых.