Вы тут

Цёплая традыцыя ў Сібіры


Напрыканцы сакавіка Іркуцкі беларускі клуб “Крывічы” зладзіў і правёў Гуканне Вясны. На гэты раз — у вёсцы Ахіны, заснаванай беларускімі перасяленцамі з Заходняга і Усходняга Палесся ў 1910 годзе.


У вёсцы Ахіны беларускія абрады памятаюць і любяць

Ахіны — за 130 кіламетраў ад Іркуцка, па сібірскіх мерках — зусім блізка. Толькі дарога туды, як і 100 гадоў таму: не асфальтаваная, гравійка месцамі “з сюрпрызамі”. Але з Іркуцка выбралася нас немалая каманда: 43 чалавекі рушылі ў дарогу на двух аўтобусах і дзвюх машынах.

Ахінцы-вяскоўцы — нашчадкі беларускіх перасяленцаў, а значыць і нашы супляменнікі — чакалі гасцей з радасцю. І тое прыгожа выявілася ў выдатным застоллі з вясковымі прысмакамі. Прыехалі ж на беларускае свята нават два хлопцы й дзяўчына з Польшчы, з апекай актывістаў іркуцкай польскай абшчыны “Огниво”. Беларускія гукальныя песні, карагоды, танцы й народныя гульні паядналі ўсіх, хто прыйшоў на свята: іркуцян і ахінцаў, беларусаў і палякаў, рускіх, бурат…

Апісваць абрад падрабязна не буду: ён дастакова вядомы. Усе асноўныя атрыбуты яго мы здзейснілі. Упрыгожылі месца правядзення свята штучнымі птушачкамі з паперы. Іх загадзя зрабілі нашы дзяўчаты. Гэта каб Багіня Вясны Лада, “прачнуўшыся”, пабачыла: птушкі ж прыляцелі з выраю, апанавалі дрэвы — пара й Ладзе ўступаць у свае правы. Яшчэ Юрась і Воля, актывісты клуба “Крывічы”, напяклі ды прывезлі галёпы — булачкі ў выглядзе птушачак, і частавалі імі ўсіх удзельнікаў свята. Гатавалі мы прама на вуліцы й традыцыйную страву — яечню: сімвал Сонца, якое павінна ўжо мацней прыпякаць.

Тыя самыя галёпы

А як прыемна было слухаць старадаўнія беларускія вясновыя песні! Ансамбль аўтэнтычнай песні “Крывічы” (Воля Галанава, Юля Гайсіна, Ксенія Корзун) і фальклорны гурт “Вясьнянкі” з Ахін пад кіраўніцтвам Ганны Грантаўны натхнёна спявалі, заклікалі да Лады працяглым: “У‑у‑у‑у‑у!”. І, дарэчы, пасля першых песень ужо моцны халодны вецер аціх ды вызірнула Сонейка! Пэўна, магія народная спрацавала, і Лада прачнулася.

Даніну Зямлі-карміцельцы мы аддалі таксама. Пад песні, рытуальныя замовы закапалі гаршчочак пшоннай кашы: каб сёлета ўраджай быў яшчэ лепшы, чым летась. Здарылася на свяце й неспадзяванка: выскачыў аднекуль Пужайла — памагаты холада-Зюзі — ды ўсіх пачаў пужаць пудзілам Зімы. А памочнікі Пужайлы паспрабавалі ўсіх кружыць у танцах-завірухах — нібы мяцеліцу паднялі. Ды дзяўчаты з імі справіліся. Пудзіла Зімы адабралі, у абрадавае вогнішча, запаленае хлопцамі ад жывой Іскры, кінулі. Затым іншыя ўдзельнікі свята кідалі ў агонь старыя рэчы: каб пазбавіцца ад усяго старога й дрэннага ды прыняць Новае-Лепшае. Не забыліся мы і пасвістаць, як птушачкі, у свістулькі з гліны й дрэва! Бо трэба ж каб Лада й пачула, як птушкі спяваюць. А затым пайшла весялосць: былі сімвалічныя традыцыйныя карагоды, народныя беларускія гульні, народна-бытавыя танцы…

Рытуальныя пачастункі для дзяцей

Асабліва дзякуем за падрыхтоўку й правядзенне свята актывістам клуба “Крывічы”: гэта Воля Галанава, Юля Гайсіна, Ксенія Корзун, Алеся Стасевіч, Юрась Казаброд, Дзмітры Вераб’ёў, Вадзім Рудакоў. Паклон і ўсім ахінцам, іркуцянам ды й палякам: разам жа Вясну пагукалі, традыцыі продкаў ушанавалі ды самі павесяліліся.

Алег Рудакоў, Іркуцк — Ахіны — Іркуцк.

Фотаздымкі Алесі Стасевіч.

Дарэчы. Яшчэ адно Гуканне Вясны зладзілі актывісты Іркуцкага таварыства беларускай культуры імя Яна Чэрскага — у Тургенеўцы Баяндаеўскага раёна. Кіраўніца суполкі Алена Сіпакова патлумачыла: сёлета ў сяла 110-я ўгодкі, і Гуканне ўвайшло ў серыю святочных імпрэзаў “110 добрых спраў для Тургенеўкі”. Пра тое цёпла й хораша, з паглыбленнем у сімволіку свята напісала, ілюструючы аповед сваімі фотаздымкамі, журналістка з Іркуцка Вікторыя Каніна. Шукайце тэкст у інтэрнэце.

Нумар у ПДФ-фармаце

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у Беларусі трансплантуюць органы

Як у Беларусі трансплантуюць органы

І чаму да нас на аперацыі едуць замежнікі.

Грамадства

Карэспандэнты «Звязды» наведалі «Воўчыя норы»

Карэспандэнты «Звязды» наведалі «Воўчыя норы»

Там адбываюць пакаранне мужчыны, упершыню асуджаныя за незаконны абарот наркотыкаў.

Спорт

Аляксандра Герасіменя: У кожнага свой рэцэпт поспеху

Аляксандра Герасіменя: У кожнага свой рэцэпт поспеху

Аляксандра Герасіменя — сапраўдны баец, а яшчэ — клапатлівая маці і жонка. І проста працавіты чалавек, які не ведае перашкод.