Вы тут

Паліто для дэпутата


Аднойчы трапіліся на вочы цікавыя матэрыялы з гісторыі станаўлення самакіравання на Палессі ў перадваенны час. Дацэнт кафедры сусветнай гісторыі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта Андрэй Бодак правёў па архіўных матэрыялах грунтоўнае даследаванне ў гэтым кірунку. Тэмай для артыкула вучоны ўзяў прыцягненне мясцовых кадраў да работы ў органах савецкай ўлады перад вайной у Ганцавіцкім раёне. Артыкул апублікаваны ў адным з выпускаў зборніка навуковых прац «Вучоныя запіскі Брэсцкага ўніверсітэта» ў 2018 годзе.


На аснове справаздач, тлумачальных і іншых запісак партыйных кіраўнікоў, а таксама пісьмаў ды і даносаў радавых грамадзян даволі цікава паўстюць вобразы старшыні сельсавета, мясцовага дэпутата. Райкамам партыі, райвыканкамам у тую пару кіравалі людзі прыезджыя, у большай ці меншай ступені падрыхтаваныя. А вось у сельсаветы нярэдка прыходзілі звычайныя вяскоўцы, абраныя аднасяльчанамі. Яны па-рознаму разумелі сваю ролю, па-рознаму карысталіся сваім статусам. Многія з прыведзеных дакументаў выклікаюць усмешку: дзе вясёлую, дзе горкую. Але ж гэта былі першыя крокі самакіравання пры новай уладзе. У прыведзеных цытатах знарок апускаю прозвішчы людзей, магчыма, у вёсках ці гарадах жывуць дзеці альбо ўнукі былых сельскіх кіраўнікоў. Самі заметкі, спадзяюся, будуць цікавыя цяперашнім калегам тагачасных кіраўнікоў.

Вось, скажам, старшыня Чудзінскага сельсавета расчараваўся ў новай уладзе. Аднавяскоўцам ён гаварыў: «Калі б знаў спачатку пра гэтыя калгасы, нізавошта свайго каня не абагуліў бы — потым не без роспачы дадаў — Лепш бы я тады захварэў!» І атрымаў за гэта данос «пільнага» аднасяльчаніна. На жаль, не вядома, што было старшыні за тыя вольныя размовы.

А вось яго калега з Малькавічаў, падобна на тое, нічога не баяўся. І паперы рознага кшталту на яго паступалі рэгулярна. Асабліва ён вызначыўся ў разносах ды лаянцы, даставалася і правым, і вінаватым. Так, адзін прызыўнік сведчыў: «Нават пры панскай Польшчы так не лаяліся, калі адпраўлялі ў армію, а старшыня Х., абраны народам, лаецца на чым свет стаіць». Да гэтага ўказаны старшыня быў замешаны ў сур'ёзным правапарушэнні, але там ён выступіў на баку права і дапамог затрымаць дэбашыра. Прывяду радок з пратакола без перакладу, бо надта ж цікавая мова тых пратаколаў: «... Гад признал себя виновным, но заявил, что милиционер и председатель сами его избили в квартире В. и во дворе клуба. Его (дэбашыра) упекли в Пинскую тюрьму з вещдоком — железным сердечником». У папярэднім абзацы гаварылася, што тым самым сардэчнікам ад воза дэбашыр спрабаваў кіраўніка мясцовай улады выцяць па галаве.

Дык вось у іншым дакуменце расказваецца, якую непавагу праявіў скандальны старшыня да прадстаўнікоў вышэйстаячых органаў: «Я не разрешаю собрание... Пускай ко мне приезжает кто хочет, не только с района, но даже и с области, я и его могу послать к чертовой матери, потому что я здесь хозяин». Так ён, відаць, разумеў сваю ўладу і свой статус.

А старшыня Хатыніцкага сельсавета, паводле аднаго з дакументаў, напярэдадні 1 мая ў будынку сельсавета развёў бруд, сам жа ў рабочы час ездзіў у суседнюю вёску да кабет, якія вядомыя ў акрузе «вясёлымі» паводзінамі. Ёсць запіска, якая сведчыць, што старшыня і дэпутат Кукаўскага сельсавета па блаце бралі тавары ў краме. Абураным аднавяскоўцам дэтутат Т., які загортваў паліто ў скрутак, так растлумачыў: «Мне, як дэпутату, можна браць у неабмежаванай колькасці». Як тут не згадаць шолахаўскага Дзеда Шчукара, які разумеў любую пасаду як крыніцу прывілеяў. І гісторыя ўпарта і настойліва пацвярджала дзедаву мудрасць...

Ды паліто альбо іншы тавар — дробязі, у параўнанні з тым, што тварыў дэпутат раённага Савета ад Хатыніч. Ён дамагаўся жонкі былога солтыса, якога рэпрэсавалі органы НКУС. Аднойчы гэты гора-выбраннік прыйшоў да жанчыны і прабыў там цэлую ноч. А калі яна рашуча не адказала на заляцанні, то прыгразіў ёй павелічэннем падаткаў. І, відаць, зрабіў бы гэта, але сігнал паступіў у райкам партыі, і дэпутата паставілі на месца.

Яшчэ райкаму партыі давялося ўмяшацца ў працэс папаўнення радоў камсамольскай ячэйкі вёскі Кукава. Бо сакратар ячэйкі патрабаваў «уступны ўзнос» у памеры літра самагонкі. Капанулі, як той казаў, глыбей, і высветлілася, што гэты сакратар пры папярэдняй уладзе быў асуджаны за крадзяжы, а тут рашыў падацца на кіруючую пасаду ў маладзёжнай арганізацыі. Таму ледзь не ў кожным рашэнні райкама гаварылася пра адукацыю, вучобу і выхаванне кадраў, што, дарэчы, да гэтай пары актуальна. Вось і пазаўчора падчас прызначэння кадраў на самым высокім узроўні прагучала патрабаванне бачыць людзей, быць бліжэй да іх, не дапускаць хамства і чыноўнай ганарыстасці.

Святлана ЯСКЕВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Што паглядзець у Хоцімску?

Што паглядзець у Хоцімску?

У Хоцімску нават ёсць кола агляду.

Грамадства

«За больш чым сем год былі ўсяго адны суткі без баявога выезду»

«За больш чым сем год былі ўсяго адны суткі без баявога выезду»

Гісторыя кар'еры падпалкоўніка ў адстаўцы Генадзя Цімахоўцава.

Палітыка

Беларусь і ЕС падпішуць візавае пагадненне не пазней за 2 лютага 2020 года

Беларусь і ЕС падпішуць візавае пагадненне не пазней за 2 лютага 2020 года

Верагодна, гэта адбудзецца ўжо ў гэтым лістападзе. 

Грамадства

Як праходзіў ваенна-гістарычны фестываль «Мір-1812»

Як праходзіў ваенна-гістарычны фестываль «Мір-1812»

Трэці раз ваенна-гістарычны фестываль «Мір-1812» на два дні перанёс пасёлак больш чым на два стагоддзі назад.