Вы тут

«Звязда» высвятляла, як робіцца правільны мёд


Спадзяюся, мой подзвіг будзе ацэнены. Бо, выконваючы баявое заданне, я атрымала вытворчую траўму. Нават у маскіровачнай экіпіроўцы адна з пчол зразумела, што ў святая святых трапіў чужынец, і ўджаліла мяне ў непрыкрыты палец. Ён распух на вачах. Але гаспадар адразу ж знайшоўся, што сказаць: «Не хвалюйцеся, гэта самая надзейная прышчэпка ад прастуды». Ну што ж, праверым.


Мя­до­вы па­кой.

З жыцця насякомых

Мядовы сезон, лічы, у разгары. А мы яшчэ не пакаштавалі першы майскі мёд. Сужэнцы Аляксей і Галіна Ермаковы дапамаглі выправіць гэты прабел. Аляксей, дарэчы, пчаляр у чацвёртым пакаленні. З жонкай яны зрабілі са свайго домаўладання сапраўднае пчалінае царства. І нават адкрылі экамузей. Як людзі прадпрымальныя і дзейныя, яны некалькі гадоў таму паўдзельнічалі ў конкурсе ініцыятыў праекта «Ад вытокаў да развіцця» і атрымалі дапамогу. На гэтыя грошы купілі медагонку, мультымедыйную сістэму і будматэрыялы. Але каб адкрыць экатурыстычны аб'ект, давялося яшчэ і самім добра ўкласціся. Усе памяшканні прасякнутыя галавакружнымі пахамі мёду, воску і дрэва. Непасрэдна пчалінай тэме прысвечаны адзін з пакояў. Нават палічкі тут у выглядзе сотаў. Тут жа глядзельная зона з відэапраектарам і лаўкамі. Турыстам паказваюць цікавыя мульцікі і пазнавальныя праграмы, а яшчэ праводзяць конкурсы і віктарыны: правільна адказаў — трымай лыжку мёду. Выхад на пчальнік не ўваходзіць у асноўную праграму, але для мяне зрабілі выключэнне. Перад адказнай справай робіцца інструктаж. Вось прызнайцеся, ці ведаеце вы, колькі вочак у пчолкі? Я таксама думала — два. Аказваецца — пяць. Два асноўныя па баках і тры маленькія паміж вусікамі на так званым лбе, калі можна так казаць. А яшчэ мне расказалі, што пчолы бываюць не толькі розных парод, але і розных прафесій — будаўнікі, разведчыкі, зборшчыкі мёду, ахоўнікі, ваданосы, прыбіральшчыкі, кладаўшчыкі і гэтак далей. Ёсць сярод пчол неахайныя і акуратысты. А яшчэ яны вельмі жорстка распраўляюцца з пчоламі-п'яніцамі (так, гэта бяда не абышла і насякомых). Суродзічы ім за такія справы адрываюць лапкі і выкідваюць з вулля. Можа, пераняць вопыт? Мяркуючы па пчолах, гэта дысцыплінуе. А якія яны працаўнікі, казаць, спадзяюся, не трэба. Пчолы практычна не спяць, ноччу ўпарадкоўваюць тое, што за дзень нанеслі. Напэўна, таму і працягласць іх жыцця невялікая: рабочая пчала жыве ў сярэднім 36 дзён. А зімняя можа і да дзевяці месяцаў існаваць — зімой, як ні круці, работы менш. Замацаваць свае веды пра жыццё пчол Ермаковы прапануюць з дапамогай шклянога вулля. На выгляд ён нагадвае беларускую батлейку. Разглядаю, як там завіхаюцца насякомыя, а гаспадары тлумачаць:

— Раней у нас была стараславянская парода, куслівая, а гэта краінка. Парод вельмі шмат, але нам даспадобы гэта.

Сар­дэч­на за­пра­ша­ем у пча­лі­нае цар­ства.

Не будзіце ў пчале звера

Пераходзім да практычнай часткі. Разам з Аляксеем Ермаковым апранаемся ў спецыяльныя касцюмы і адпраўляемся на пчальнік. Пакуль гаспадар раскурвае дымакур, прывыкаю да думкі, што я ну ні кропелькі не баюся гэтых крыважэрных пчол. Вой, мамачцы, колькі ж іх тут лётае!

— Пчолы прачынаюцца рана, яшчэ ў сакавіку, — між тым расказвае пчаляр. — Іх матка пачынае клапаціцца пра патомства. Мы ўцяпляем іх домікі звонку, а яны ствараюць тэмпературу знутры. Як толькі сонейка прыгрэла, першыя пчолы вылятаюць на разведку. Яшчэ і лістоў няма, а яны ўжо нешта знаходзяць — сок з дрэў, напрыклад, бяруць. Першай пачынае квітнець вярба, і яны з яе ўжо нясуць абножку, так званы пылок. Потым збіраюць нектар з яблынь і першацветаў. Цяпер буяе белая канюшына, яны яе апрацоўваюць. Могуць па нектар лётаць на адлегласць да васьмі кіламетраў. Хутка пачнуць збіраць ліпавы мёд. А пакуль яшчэ нарыхтоўваюць майскі.

— Майскі лічыцца яшчэ і жаночым мёдам, умацоўвае сардэчную мышцу, для страўніка вельмі добры. Яго можна нават дыябетыкам. Ён на аматара, па сваёй кансістэнцыі як масла, — уступае ў размову Галіна.

У спякоту нават пчолы адмаўляюцца працаваць. Кветкі пры 30 градусах не выдзяляюць нектар. Тады пчолы сядзяць і ядуць свой мёд, а таксама ахалоджваюць вуллі — працуюць вентылятарамі.

Пчаляр, акрамя таго што правярае соты, яшчэ і вядзе назіранне за фарміраваннем новых пчаліных сем'яў. Як толькі сфарміраваўся рой і пакінуў вулей, трэба гэты дзень адзначыць і паклапаціцца пра жыллё для новай ячэйкі пчалінага грамадства. У Ермаковых сёлета атрымалі «кватэры» ўжо каля 10 сем'яў, а першы рой вылецеў 12 мая.

Пачынаю лічыць вуллі і адразу ж збіваюся — ну вельмі шмат. Пчаляр тлумачыць, што частка з іх яшчэ дзедава. Правяраем вуллі на прадмет запячатаных сот — гэта значыць, прадукт гатовы для перапрацоўкі. Першы спалох прайшоў, і я асмялела. Шчоўкаю сабе камерай і раптам скурай адчуваю, што камусьці гэта не падабаецца. І гэты хтосьці ўпіваецца ў мой палец якраз у той момант, калі я збіраюся бегчы. Як жа гэта балюча! Галоўнае — адразу ж выдаліць джала і ахаладзіць месца ўкусу. Калі не дапамагло і пухліна расце, лепей выклікаць хуткую дапамогу.

У мяне абышлося, і мы працягваем працэс атрымання карыснага прадукту. З сот здымаюцца крышачкі. Атрымліваецца забрус — вельмі каштоўны прадукт, у ім і перга, і воск, і сліна пчалы. Пасля рамкі змяшчаюцца ў медагонку. Праз празрыстую накрыўку назіраю, як яны пачынаюць круціцца ўсё хутчэй і хутчэй, мёд асядае на сценах і цячэ з краніка ў спецыяльную ёмістасць. Гнаць мёд дапамагае вялікі чалавек, які яшчэ называе сябе салдатам, — трохгадовы ўнук Аляксея і Галіны Арсеній. З дзяцінства ён унікае ў тайны прафесіі. І пчол нават блізка не баіцца.

Май­скі мёд вель­мі смач­ны.

Мёд з беларускім акцэнтам

Потым мы пілі гарбату з блінамі і толькі што выкачаным мёдам. Смаката. Пасля такой рэлаксацыі самае лепшае — паляжаць у апі-хатцы. Ёсць тут і такая паслуга.

— Двухгадзінны адпачынак у такой хатцы адпавядае 8-гадзіннаму начному сну, — знаёміць з тэрапеўтычным аб'ектам гаспадыня. — Уся негатыўная энергія знікае, і ты выходзіш як новы.

Ад вулляў ляжак аддзяляе драўляная рашотка з сеткай і тонкі слой матраца. Пад ім манатоннае гудзенне. Яно быццам закалыхвае. Вочы заплюшчваюцца самі сабой, і не заўважаеш, як цябе накрывае салодкі сон.

— Унучка захварэла, паспала тут, падыхала лячэбным паветрам, і ўсё прайшло, — вяртае на зямлю голас Галіны Ермаковай і кліча мяне далей. Сюрпрызы на гэтым не канчаюцца.

Нядаўна тут зрабілі прыбудову і адкрылі ў ёй беларускую хатку. Гаспадарам хочацца хутчэй пахваліцца сваім дасягненнем.

— Экскурсіі праводзяцца выключна на беларускай мове, — запэўнівае суразмоўніца. — Каб наведвальнікі прасякнуліся духам нашых продкаў, расказваем і паказваем, як тыя жылі.

Тут ёсць усё, што трэба, — печ, каля яе качарга, хлебная лапата, якой мясілі цеста. Існавала павер'е, што калі пры навальніцы вынесці гэтую лапату на вуліцу і паставіць побач з домам, маланка ў яго не ўдарыць. Насупраць печы — бабін кут. На палічках — гарлачы, маслабойка, жбаны. Па дыяганалі ад печы — чырвоны кут з іконамі, царкоўнымі свечкамі, асвечанымі хлебам і соллю. А саламяны павук пад столлю выконвае ролю дэтэктара мамы.

Бе­ла­рус­кая хат­ка з па­хам мё­ду.

— Пад ім ставілі госця, — расказвае гаспадыня. — Калі думкі ў яго добрыя, павук закруціцца, а калі дрэнныя, не варухнецца.

Пачэснае месца займае ложак з безліччу падушак. Побач калыска — яна, па словах Галіны, не павінна вісець у хаце, калі там няма дзіцяці. Сапраўднага не знайшлося, таму ў пялёнкі загарнулі ляльку. А вось і стол для прасавання — можна паспрабаваць апрацаваць бялізну з дапамогай драўляных качалкі і бруса з зубцамі. Ёсць і ткацкі станок, які аднавіў гаспадар: прызнаецца, што яму пашчасціла бачыць у дзяцінстве, як маці ткала. Станок рабочы, засталося толькі правільна яго заправіць, і можна ткаць. Увесь гэты старадаўні інтэр'ер упрыгожваюць вышытыя ручнікі, посцілкі, сурвэткі. Здаецца, шмат беларускіх хатак я бачыла, але ў кожнай ёсць свая разыначка. Гэтая, напрыклад, яшчэ і пахне мёдам.

Нэлі ЗІГУЛЯ

Фота аўтара

Загаловак у газеце: Падарожжа ў пчалінае царства

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.