Вы тут

Пра што нагудзеў трымер


Калі б Якуб Колас раздзел «Новай зямлі» «Летнім часам» пісаў сёння, замест «Ідуць касцы, звіняць іх косы» ў яго б дакладна было «Ідуць касцы, гудуць (як варыянт — равуць) іх косы». А можа, і ўвогуле пра гэта класік нічога б не пісаў. Бо сенакос з духмянага, роснага, нават рамантычнага дзейства ператварыўся ў спаборніцтва незразумелых істот у вялізных акулярах, якія, бы прышэльцы, павольна сунуцца па траве, махаючы перад сабой металічнай палкай, якая натужна ўзвывае. Трава не кладзецца ў пракосы, а, пасечаная на дробныя часткі, разлятаецца ва ўсе бакі. Прынамсі гэтак, напэўна, выглядала б сучасная ўсюдыісная карціна ў вачах Коласа ці кагосьці з яго герояў. Жах, дый годзе!..


А мы да яе літаральна за некалькі гадоў прызвычаіліся, нібыта так заўсёды і было. Прачынаешся раніцой у вёсцы — не птушыны спеў будзіць, а завыванне трымера. Добра, калі аднаго — руплівыя гаспадары любяць пакасіць траву, якая ледзь адскочыла на падворку, акурат у суботу ці нядзелю. Гэткая новая вясковая забаўка — і няцяжка, і ілюзія працы, і сваё гаспадарскае самалюбства пацешыць. Ды каб толькі мужчыны гэтак забаўляліся, яно было б зразумела: ім абы машынка, нават у выглядзе трымера. Але ж усё часцей з бензінавай ці электрычнай касой наперавес і прадстаўніцы «слабога» полу без мэты па двары соваюцца.

І, вы ведаеце, гэта заразна. Мяркую па сабе. У сям'і маладых мужчын, дзякуй богу, ужо хапае, і што падворак перад хатай ды ўзбочыны на вуліцы зарослыя б не былі — гэта дакладна. Але дзе там! У самой жа лепей атрымаецца. Самы важкі аргумент — кветкі. Ты іх сееш, садзіш, песціш, гадуеш, а мужык трымерам махане — і няма кветачак. Нават калі ты побач стаіш і рукамі махаеш — усё роўна злоўчыцца што-небудзь патрэбнае зрэзаць. Таму лепш самой — павольненька, акуратненька, не тузаючы. Да таго ж у мужчыны можа знайсціся сотня розных больш важных спраў — рыбалка, напрыклад, ці ў цяньку пад кустам паваляцца. А трава ж расце! У суседзяў двор выгалены, а ў тваім трава на пядзю — непарадак! А калі ўмееш абыходзіцца з трымерам — нікога ўгаворваць не трэба: пайшла сабе, пакасіла, а гультай хай ляжыць на баку ці на возеры стаіць, вочы вылупіўшы. Ён пасля, канешне, будзе абурацца, што не пачакала, але табе што — галоўнае, работа зроблена. Такая вось гендарная роўнасць. За звычайную касу наўрад ці так хутка хапалася б. Яе ж і накляпаць трэба, і патачыць у працэсе, а гэта нежаночая справа, бо досвед трэба мець. А так адзін неасцярожны рух асялком — і кавалка наманікюранага пазногця (у лепшым выпадку) няма. Не, звычайная каса жаночых рук не любіць...

А трымер... Да яго пачынаеш ставіцца як да машыны. У мяне, напрыклад, ён свой, асабісты, я да яго нават дакранацца нікому не даю. Такая ў мяне лялечка — электрычны, лёгенькі, але магутнасць добрую мае, з зялёным кажухом. Заўжды дагледжаны — я яго пасля кожнай касьбы ў тазіку памыю (не падумайце, што зусім дурная, — канешне, ніжнюю частку, а не тую, дзе матор), вытру, на сонейку прасушу, у спальні ў закуток пастаўлю... Здарылася нядаўна бяда — згубілася ў траве ад яго адна штучка, без якой ні фрэзу ні прыкруціш, ні шпульку з лёскай. Дык я за два дні, ахвяруючы абедам, па ўсіх сэрвісных цэнтрах гойсала, штучку шукала. Мужыкі на мяне са здзіўленай павагай глядзелі. (А можа, са здзеклівай?)

Штучку тую мне ажно з самой Германіі вязуць на заказ, таму трэба чакаць. Значыць, і гэтыя выхадныя пройдуць без толку. А трава расце-расце, канюшынка-дзяцеліна ўжо красаваць пачала. Непарадак — на цэлую пядзю ад зямлі вырасла!..

І нібыта ў мінулым жыцці было — калі на тым жа падворку траву падгадоўвалі, каб пакасіўшы (звонкай звычайнай касой, канешне) каго-небудзь ёй пакарміць — трусікаў, напрыклад, ці карове ў яслі кінуць. І падворак быў заўсёды не паголена-калючы, а мяккі і шаўкавісты, і ўвечары мы, малыя, ішлі на яго мыць па расе пяткі, наладжваючы басанож вясёлыя скокі ў позніх прыцемках. А па вуліцы рыпелі цяжкія вазы з духмяным сенам, і, едучы на такім возе блізка-блізка да неба, вельмі здорава было прыдумваць, на каго ці на што падобныя аблокі, якія праплываюць перад вачыма. Увечары, калі бацька садзіўся кляпаць касу на адмысловай калодцы, звонкае рэха рассыпалася ў вербалозах ля крыніцы, і здавалася, што там нейкая чароўная істота стукае па крышталі... І было ціха-ціха, і прачынаўся ад спеву птушак ці ад гучнага «Выганяй!» таго, чыя чарга была пасвіць радоўку. І мужчыны ішлі ранкам з косамі на плячах, а жанчыны — з віламі і граблямі, і кожны рабіў тое, што яму належыць, і старанна вучыў гэтай навуцы сваіх дзяцей і ўнукаў з упэўненасцю, што ім абавязкова гэта ў жыцці спатрэбіцца...

Тррр-р-р»... Трымер і ў горадзе доўга не маўчыць, вось і зараз затарахцеў дзесьці пад вокнамі, вярнуў да рэальнасці. Час ідзе, прагрэс імчыць, што ўспамінаць пра нешта архаічнае, амаль як лапці ці лучына? Але чамусьці сумна неяк. Яшчэ і Караткевіч прыгадаўся. Памятаеце: «Таму мы такі моцны, трывалы народ, што праз усё наноснае ва ўсіх нас сядзіць звычайны мужык альбо баба. І культура, здаецца, і вытанчанасць, і размова пра Сомерсета Моэма, а павеяла сенам — і хочацца бабе басанож на траву; павеяла небяспекай — і празмерна культурны мужык лаецца беларускімі праклёнамі».

Пісалася гэта гадоў сорак пяць назад. Шмат што сапраўды памянялася ў гэтай філасофіі. Галоўнае — каб першая частка — пра «моцны і трывалы» нязменнай засталася. А што там будзе далей — каса, трымер ці яшчэ які цуд тэхнікі — не так ужо і важна.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Загаловак у газеце: Фі­ла­со­фія се­на­ко­су

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Работа па вяртанні імёнаў ахвяр канцлагера Штутгаф не спыняецца

Работа па вяртанні імёнаў ахвяр канцлагера Штутгаф не спыняецца

Імя адбіралі: калі ў рэгістрацыйны барак уваходзіў чалавек, то ўжо з наступных дзвярэй выходзіў нумар.

Грамадства

Якую шкоду могуць прынесці бяскрыўдныя цацкі?

Якую шкоду могуць прынесці бяскрыўдныя цацкі?

У сённяшнім быце немагчыма абысціся без хімічных прадуктаў.

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.