Вы тут

Агляд чытацкай пошты


«Жыццё такое, якім мы яго робім...»

З прафесарам Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта, правадзейным членам Акадэміі педагагічных і сацыяльных навук Расійскай Федэрацыі, аўтарам 40 манаграфій, вучэбна-метадычных дапаможнікаў і амаль 300 навуковых прац Марыяй Жыгалавай я пазнаёмілася даўно — у адной з бібліятэк, на творчай сустрэчы з чытачамі. І, помню, уразілі тады не столькі рэгаліі гэтай абаяльнай і мудрай жанчыны, колькі дзіўная святланосная энергія.

Пра яе, заслужаную настаўніцу Беларусі, ураджэнку вёскі Збураж, што на Маларытчыне, — мне захацелася расказаць чытачам «Звязды».

— Марыя Пятроўна, мы з вамі добра ведаем, што ў беларускіх вёсках нарадзілася шмат цудоўных паэтаў. Нямала, відаць, і вучоных... У вашым маленстве нешта прадказвала, што спыніце свой выбар на педагогіцы, станеце прафесарам?

— Пасля 9-га класа я збіралася вучыцца на геолага, пазней хацела стаць спявачкай, бо з поспехам выступала нават на раённых і абласных мерапрыемствах, аднак бацька сказаў, што для сур'ёзнага жыцця гэта не прафесія. Таму пасля школы я падалася на фізмат, недабрала паўбала, пайшла працаваць піянерважатай, а ўжо налета апынулася на філфаку...

Сёння, азіраючыся на ўжо пройдзены шлях, думаю, што ў лёсе чалавека, як у тога ж геолага, павінен быць і пошук, і правільны матэматычны разлік. Дарэчы, не толькі ў навуцы, але і ў асабістым жыцці: у мяне сёння трое дзяцей, пяцёра ўнукаў, два праўнукі...

— Дарога — як можна падумаць — была без асаблівых перашкод, але ж я ведаю, што гэта не так, што вам давялося перажыць нямала пераломных момантаў, якія маглі карэнным чынам змяніць жыццё...

— І сапраўды, у досыць маладым узросце (малодшаму сыну было чатыры гады) я перанесла клінічную смерць ад анафілактычнага шоку, доўга лячылася, год не працавала, бо дрэнна хадзіла, былі праблемы з памяццю... Мне тады ўсё настойлівей гаварылі пра групу інваліднасці, я ад яе адмаўлялася, і муж мяне ў гэтым падтрымліваў... У выніку пасля аздараўленчых працэдур у санаторыях Крыма, Каўказа, Балгарыі я, дзякаваць богу, без усялякіх лекаў вярнулася да ранейшага жыцця і праз нейкі час ужо ўдзельнічала ў навуковых семінарах, збіралася паступаць у аспірантуру пры Інстытуце нацыянальных праблем адукацыі ў Маскве і для таго, каб здаць кандыдацкі мінімум у Мінску па філасофіі, у Маскве і Брэсце — па замежнай і расійскай літаратуры, вечарамі, пасля работы, можна сказаць, за свет, ездзіла на курсы...

Абараніўшы кандыдацкую дысертацыю, засела за доктарскую, пасля якой былі іншыя прыступкі, якія і вабілі, і вабяць уверх, не даючы спыніцца.

Такі вось лёс, такое вось, можна сказаць, другое жыццё, якое толькі пацвярджае веліч светапабудовы і ўсявышняга.

— Вы, трэба разумець, выраслі ў сям'і, дзе веру не адмаўлялі?

— Бацькі заўсёды былі для мяне і апорай, і абаронай, якая дадавала сіл. Перажыўшы вайну і страты, яны ведалі цану сапраўднаму шчасцю, якое заключалася ў міры (у шырокім сэнсе гэтага слова, а значыць — яшчэ і ў сям'і). Яны ведалі цану гармоніі ў адносінах паміж мужчынам і жанчынай, паміж працай фізічнай і духоўнай, без якой не можа адбыцца сапраўдная асоба. Ведалі, што шчасце здабываецца ў штодзённай барацьбе чалавека са сваімі слабасцямі. З дому сваіх бацькоў я вынесла мудрае: «Набярыся смеласці, калі хочаш нешта змяніць, набярыся цярпення, калі нешта змяніць не можаш, і набярыся розуму, каб адрозніць, калі патрэбная смеласць, а калі цярпенне».

Найскладаней, вядома, было з апошнім, з розумам, бо адкуль ён у вясковай дзяўчынкі, якая сама пракладвала сабе дарогу і таму набівала шмат гузакоў.

— У барацьбе за існаванне чалавецтва мае велізарнейшы досвед. Ён — у незлічонай колькасці кніг... Як у гэтым бязмежжы выбраць патрэбнае? Якія кнігі дапамагалі вам?

— У школе я з задавальненнем чытала класіку — і айчынную, і рускую, ва ўніверсітэце і пасля яго — праграмныя мастацкія кнігі, у тым ліку па псіхалогіі і філасофіі, цяпер у сталым узросце... Назаву хіба некалькі імёнаў і твораў: Колас, Купала, Караткевіч... «Што такое не шанцуе і як з ім змагацца» Міхаіла Велера, «Дыялектыка Пераходнага Перыяду з Ніадкуль у Нікуды» Віктара Пялевіна, «Алхімік», «Мактуб» Паўла Каэльё, «Імперыя анёлаў» Бернара Вербера...

На мой погляд, галоўнае ў выбары кніг — кіравацца ўнутранай патрэбай у чытанні, пастаяннай матывацыяй да пазнання свету, а значыць, і самога сябе, такога, як ёсць.

— А якія мы? Цяпер усё часцей сустракаюцца людзі хмурныя, пакрыўджаныя на лёс: маўляў, усё не так. А як трэба, у прыватнасці, на ваш дасведчаны погляд? Якімі правіламі ў жыцці кіраваліся вы, што можаце параіць іншым?

— Людзей, незадаволеных жыццём, я таксама сустракала часта.

Неяк у маршрутцы ехала з маладым чалавекам, якога пасля вучобы размеркавалі на работу ў вёску. Ён страшэнна скардзіўся на лёс! Мы з кіроўцам доўга слухалі, а нарэшце, я не вытрымала — папрасіла хлопца паглядзець направа. Усё там радавала вочы: дагледжаная зямля, кветкі... Спытала, што ён адчувае? Хлопец сказаў: «Ну, вядома ж, радасць». Потым я папрасіла яго паглядзець налева, дзе надоечы, мякка кажучы, пасваволіў вецер — паламаў дрэвы (малады чалавек скрывіўся і адвёў вочы). А я ўрэшце сказала, што гэта паездка, дарога — і ёсць наша жыццё, у якім заўсёды быў, ёсць і будзе як пазітыў, так і негатыў. У які бок глядзець, кожны чалавек выбірае сам. І адпаведна жыццё яго будзе прабягаць, як гэта маршрутка — альбо ў радасці, альбо ў расчараваннях... Малады чалавек на нейкі час змоўк, задумаўся, а потым падзякаваў мне за атрыманы ўрок...

Я заўсёды, нават у негатыве, шукаю пазітыў. Нездарма ж у народзе кажуць, што не было б часам шчасця, ды няшчасце памагло...

Што датычыцца пакрыўджаных на свой лёс, то тут адназначнага адказу няма: у жыцці хапае ўсялякага. Але ж калі чалавек фізічна здаровы, то незадаволенасць найчасцей вынікае ад яго... ненаеднасці — незадаволенасці матэрыяльным бокам жыцця. Памятаеце ў Хэмінгуэя? «Дайце чалавеку неабходнае — і ён захоча выгод. Забяспечце яго выгодамі — ён будзе імкнуцца да раскошы...» Таму я заўсёды дзякую богу за тое, што дае мне і маёй сям'і сапраўды неабходнае, радуюся справам, якія пашчасціла зрабіць, стараюся знаходзіць дробязі, здольныя ўзняць настрой, пераканаць у праўдзівасці крылатага «Жыццё цудоўнае, нават тады, калі яно жахлівае».

— Гэта, будзем лічыць, правіла першае. Ёсць наступныя?

— Так: сумнявайся, пралічвай, разважай да таго часу, пакуль не пачнеш справу, а вось пачаўшы, — ужо ідзі, не адступай назад, нават тады, калі будуць перашкоды і не будзе прызнання; не бойся вучыцца новаму, не помні зла, любі жыццё і людзей... Жыві, урэшце, будучым, а не мінулым і сённяшнім: як любіла паўтараць мая бабуля, планы павінны быць за гарамі, нават тады, калі смерць за плячамі.

— Марыя Пятроўна, вы апублікавалі мноства навуковых прац. У іх сабраны вельмі цікавы і багаты матэрыял, яны бліскуча напісаны. Вам уласцівая неверагодная працаздольнасць!.. Які павінен быць распарадак дня, каб усё паспяваць?

— Кожнаму ў гэтым жыцці даецца па ягоных сілах... Адкуль яны бяруцца? Відаць, ад бацькоў, чый аптымізм і энергію я атрымала ў спадчыну. А сама проста прывыкла берагчы і шанаваць адведзены час. Калі нехта пытае пра адпачынак, я звычайна адказваю, што ў навукоўца яго проста няма, таму што ход думак спыніць немагчыма. Да таго ж любую справу я заўсёды раблю з душой. Таму кожны дзень азіраюся на тое, як ён пражыты, і хібаў, можна сказаць, не бачу. Жыццё, згадзіцеся, такое, якім мы яго робім.  Упэўнена, што любы чалавек можа ажыццявіць сваю мару, галоўнае — нястомна, кожны дзень набліжацца да яе — хоць бы на крок.

Валянціна Паліканіна

г. Мінск


«Не пытайце, хлопцы-дзеўкі,

Дзе бяром для вас прыпеўкі?»

Трактары

мы выпускалі

У святле

Ленінскіх ідэй.

Так што

тэхнікі хапае,

Нам бы ў вёсачкі...

людзей!

* * *

Цёмны лес гудзе

сурова,

Сухастоіна стаіць,

Каб узяць яе

на дровы,

Трэба грошыкі

плаціць.

* * *

Навігатары прыдбалі,

Аказалася — дарма.

У грыбы пайшлі —

прапалі:

У лесе сувязі няма!

* * *

У Еўропе, за мяжой,

Наш ляночак

цэніцца.

Як насеем-

прададзім —

Жытка пераменіцца.

* * *

Не пытайце,

хлопцы-дзеўкі,

Дзе бяром

для вас прыпеўкі?

Ды ў сарокі

на хвасце:

Лес сякуць,

а ён расце.

Іван Астроўскі

г. Мінск


 «...Таму што ў ёй — пра ўсё і для ўсіх»

Найперш — шчыры дзякуй газеце за родную мову, за цікавую інфармацыю і карысныя парады.

Я працую выхавацелькай у дзіцячым садку. Не так даўно мы там думалі, як адсвяткаваць выпускны. Была прапанова наконт запуску балонікаў. І быў артыкул Сяргея Расолькі «Замест святочных шарыкаў — пасадка дрэў». Дык цікавая ж ідэя!.. Яе з ахвотай падтрымалі бацькі нашых дзетак. І з мая ў садку, на адмысловай алеі, ужо расце туя з шыльдачкай «Выпуск-2019»...

Цяпер на дварэ ліпень, я набіраю групу малечы, якой вельмі патрэбны развіццёвыя дыванкі, гульні. І тут мне зноў дапамагае «Звязда», артыкул пра гомельскую кампанію «Метэарыт Плюс», прадукцыя якой упрыгожвае цяпер групу дашкалят, служыць для развіцця маўлення і маторыкі рук.

Ёсць у любімай газеце і любімыя рубрыкі, аўтары. я ніколі не прапускаю артыкулы Алены Ляўковіч, Святланы Яскевіч, Валянціны Доўнар, Надзеі Нікалаевай, чакаю выпускаў «Сямейнай газеты». І наогул (як і ўсе ў нашай сям'і) чытаю газету, можна сказаць, ад радка да радка, таму што там — жыццёвыя пытанні асобнага чалавека і праблемы краіны, там — пра ўсё і для ўсіх.

Адкуль мае пажаданні: «Звяздзе» — далейшага росквіту, звяздоўцам — натхнення і аптымізму. А сабе — сустрэч з журналістамі, прычым — не толькі на старонках. Адна з маіх мар — пабываць у рэдакцыі.

Ну чаму б і не? Думкі ж, рэч матэрыяльная?

Вольга Змітраковіч, падпісчыца «Звязды» з 1986 года

г. Крупкі

Р.S. Да ведама ўсіх, хто чарговы ці першы раз выбраў для сябе «Звязду»: заўтра ў рэдакцыі адбудзецца чарговы розыгрыш прызоў, на які (і, вядома ж, пасля якога...) да нас прыходзяць падпісчыкі.

А таму — да сустрэч. І не толькі на старонках газеты!

Пошту чытала Валянціна ДОЎНАР

 

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.