Вы тут

Медаль такі... У ім два бакі


Кажуць, жаночы ўзрост, як сукенка: не так важна, колькі ёй гадоў. Важна — правільна, з розумам насіць. Каб хто сказаў, як?

...У трамваі вось месца саступілі (мужчына, сімпатычны, у гадах...). Падумала (дурань думкай багацее), што гэта — як жанчыне і, шчаслівая, села. Потым падумала: «А раптам — як пажылой?» Тады лепш было б падзякаваць і адмовіцца... Ці пакрыўдзіцца...

А вось зараз што — уставаць?

...Уладзімір Даль — пісьменнік, этнограф, збіральнік фальклору — пісаў, што баба, пакуль з печы ляціць, сем дум перадумае.

Што цікава: мусіць, ніводная (з тых сямі) нават не «пастукае» ў галаву мужчыны.


Першае прызнанне

Жыццё — тэатр. На «сцэне» (на заднім сядзенні тралейбуса) — двое: маці нешта чытае ў сваім смартфоне, дачка (гадоў чатырох)... спявае «Кацюшу»: старанна выводзіць мелодыю, ведае словы і «прамаўляе» іх ціхенька, шчыра — як для сябе.

А «публіка» між іншым таксама слухае (нейкі дачнік найбольш), пераглядаецца, усміхаецца і ў канцы — не апладзіруе, але ж букет мужчына падносіць.

— Гэта мне?! — пунсавее спявачка...

Запомніць бы вочкі яе і твар... Каб некалі потым, можа, пазнаць — на вялікай сцэне.

Розум прыбудзе...

Сталіца ў «абдымках» сёл, прычым не простых, а так званых «царскіх», бо звычайных дамоў там амаль няма: спрэс — катэджы-асабнякі, на два паверхі, часам на тры...

А зрэшты, гэта «лезла» ў вочы раней. А цяпер — аб'явы: то на адным будынку, то на другім кідкае (каб здалёку відаць...) «Прадаецца...», «Прадаецца...», «Прадаецца...»

Трэба разумець, хто-ніхто ўжо нацешыўся, нажыўся на сотнях квадратаў (і найбольш удваіх), бо дзеці, як тыя птушкі, выраслі і паляцелі... Што крыўдна — не на нейкае там суседняе дрэва, — у іншы горад, а то і краіну...

Знаёмы архітэктар казаў, што «гняздо» будаваць трэба толькі для сабе.

Спроба не хвароба

Нашы жанкі — зноў жа наша найбольшае дасягненне, бо яны і прыгажуні, і разумніцы, а ўжо майстрыхі... Пальцаў не хопіць, каб таленты злічыць: тая — шые і вяжа, тая — гатуе-пячэ, тая — гадуе сямёра дзяцей, малюе, фатаграфуе, лечыць...

Ігнатаўна (апроч іншага) — стрыжэ, з маладых гадоў: пачынала з бацькі і брата, потым з'явіліся муж, сын, зяць...

— Ты б яшчэ жаночыя стрыжкі асвоіла, — раім жанчыне, — у «іпэшніцы» пайшла, болей кліентаў займела... Глядзіш, нейкая капейка была б — прыварак да пенсіі.

— Куды ўжо мне... Позна, — адмахваецца прыяцелька, — не той узрост...

— Ну што ты такое кажаш? Які ў цябе ўзрост?! — наперабой пытаюць унучкі. — Паспрабуй, у цябе атрымаецца! Будзе свая цырульня...

А ў іх — адпаведна — тая «капейка».

Хто, калі не ты?

На экранах тэлевізараў, на старонках газет гэткія геройкі не дзіва, а вось на вуліцы...

Ідзе вось — у бок прыпынку: адно, маленькае дзіцятка, нясе на левай руцэ (правай — коціць вазок), другое — гадкоў ад сілы двух — трымаецца за яе спадніцу, але тупае само, хлопчыкі-двайняты (ім, відаць, гадкі па тры ці чатыры) крочаць ззаду і пярэдні (гадоў сямі), як высвятляецца, таксама «адсюль» — з гэтай сямейкі!

Яна — вось такая — некуды едзе: заходзіць у трамвай. Найстарэйшы з сынкоў робіць гэты першым — «пракладвае» дарогу маці. Тая — за ручку — «падымае» на прыступку дзяўчынку, азіраецца, прыспешвае хлопчыкаў, пасля чаго з немаўляткам збіраецца зайсці сама...

Хацела падмагчы ёй — усцягнуць вазок і не паспела: апярэдзіў маладзенькі сяржант міліцыі. Прычым зрабіў гэта лёгенька, звычна, прыгожа...

Мо таму, што ў самога такое ж дзіця. Мо таму, што гадаваў некага з малодшых братоў ці сястрычак, а можа, бачыў калі дэвіз сваіх чэшскіх калег: «Дапамагаць і ахоўваць».

Шчасце гэта...

Мы звалі яе Наймудрэйшай, што цалкам лагічна, бо год нараджэння — 1925-ы, сірата, працаўніца, пісьменніца, кандыдат навук, двойчы ўдава (першы муж загінуў у час вайны, а другі — памёр), бо столькі чытала і бачыла...

У тыя хвіліны і разам з намі — дыхтоўны дом на высокім пагорачку ды на беразе рэчкі...

— Шчаслівыя, — пазайздросцілі мы яго жыхарам. — Такая прыгажосць пад вокнамі!

— Але шчасце ж не ў ёй, — сказала пісьменніца.

— ?

— Шчасце ў тым, здаровы ты ці хворы, малады ці стары, з кім жывеш і на якія грошы, чым займаешся...

Што, вядома ж, чыстая праўда, бо дом узвесці (пры ўсёй складанасці) куды прасцей, а вось жыццё пабудаваць...

Што крыўдна, у большасці зодчых нават праектаў няма, хіба што лёгкія накіды.

Каб помнілі...

Інфармацыі — вышэй даху: інтэрнэт, тэлебачанне, прэса і радыё, надпісы — у самых нечаканых месцах: на сценах дамоў, на адзенні і вопратцы, на сумках-пакетах, рэкламных шчытах, на целах маладых у выглядзе татуіровак, на машынах...

На адной — «Не прыціскайся, ты не ў пасцелі», на другой — «Жыву, як хачу, езджу, як умею», на трэцяй — «А каму цяпер лёгка?»

Зрэшты, надпісы як надпісы. І новага ў іх, здаецца, нічога, але помніць — трэба.

Наказ

«Ты бачыш, як ён лычык задраў?! Нават не вітаецца», — пасмейваўся Якімавіч са свайго суседа, бо той нейкі час і сапраўды зямлі пад нагамі не бачыў — патрэбы не меў: з дому на службовай машыне забяруць, вечарам назад прывязуць. І кіроўца, якіх пашукаць: наперад забяжыць, дзверцу перад шэфам адкрые — усадзіць ці высадзіць, бо важная ж персона: без фігі не да носа, хоць...

Не задзірай

высока хвост,

Калі заняў высокі пост.

А лепш віляй сваім

хвастом,

Каб не расстацца з тым

 пастом, —

казаў Якімавіч услед суседу. І шкада, што не ўголас: можа, пачуў бы?

Медаль такі...

...У краіне Гульні — Еўрапейскія, другія. «Панаехала гасцей з іншаземных абласцей...» Праўда, у вочы яны не вельмі кідаюцца, хіба недзе ў цэнтры ды ля пэўных аб'ектаў. А вось валанцёры... Іх вельмі шмат — хлопцаў і дзяўчат, маладых, прыгожых, у адмысловых касцюмчыках-красоўках, з рукзачкамі... І міліцыя пры парадзе — проста вачэй не адарваць: шэрыя адпрасаваныя нагавіцы, белыя кашулі... Гэта, што называецца, від спераду. Від ззаду — як водзіцца, зброя, дубінка...

Напэўна, так і павінна быць: да добрых людзей — добрым бокам, да дрэнных — благім.

Галоўнае, не пераблытаць адных з другімі.

Два ўзросты...

Дзіна — позняя ўнучка: дзед яе ўжо і не чакаў... Потым марыў хоць бы ў садок завесці. Але ж бог яму паспрыяў — павадзіў у школу, са школы і не раз сваё важкае слова сказаў...

Перад выпускным дзяўчо заявіла: мам-тата, маўляў, мы здаём бабуліну кватэру, каб сабраць мне грошы на вучобу. Калі я паступлю на бюджэт, можна буду жыць самастойна, адна — у той кватэры?

Бацькам тады мову адняло, бо ніякіх жа канфліктаў, у доме чысціня, парадак, у дачкі асобны пакой. Дык якога, з дазволу, ражна...

— Ты не паступіш, — першай «ачуняла» маці.

— А давай! — гэта бацька «пайшоў у заклад». — Я ключы адразу аддам.

Паабяцаў, карацей, а калі дачка паступіла, раптам спалохаўся: стаў выпытваць, што ёй не падабаецца дома, як яна будзе адна і навошта... Стаў хвалявацца, што з некім звяжацца...

Вось тады і ўмяшаўся дзед. Сказаў:

— Ціха, сын. Дамова была? Была. Ты ключы абяцаў? То давай. Дарослае дзіця. Хоча жыць самастойна, як я, то няхай паспрабуе.

Дзіна з тога часу жыве. І да дзеда зрэдчас наязджае: прыбірае ў кватэры, нешта гатуе, гутаркі вядзе.

— Ты з чаго пачынаеш свой дзень? — спытала неяк за чаем.

— Ну, памаленьку ўстаю — гадзін у 10—12, бо вельмі позна лажуся, тэлевізар гляджу, — расказваў дзядуля. — Потым паўзу ў ванну мыцца-галіцца. Пасля гэтага можна і на кухню. Вару там кашу і адно яечка ўсмятку... А ты?

— Я? Падскокваю ў сем. Хвілін дзесяць — на мыццё і зарадку... Над кашай стаяць мне часу няма. Шматкі хіба кіпнем залью. А вось яйкі люблю: дзесяць штук вару ў панядзелак. Восем кладу ў халадзільнік, два пакідаю ў каструлі.

— Гэта яшчэ навошта? — не разумее дзядуля.

— Ну, дзесяць — каб заўтра-паслязаўтра не варыць, а два — каб хутчэй пачысціць і з'есці.

...Два ўзросты — два рытмы жыцця.

А кроў — адна.

На ўспамін...

Лідка — добрая душа: падарункі — а тым больш з Парыжа — прывезла б усім! Але ж грошы... Ды і чамадан не гумовенькі — шмат не пакладзеш, а пакладзеш — ці падымеш...

Перад самым адлётам пашчасціла: пры гасцініцы, у маленькай гаспадарчай крамцы, убачыла фартушкі — яркія, недарагія, з нейкага танюткага нейлону...

Узяла спачатку пяць, потым — яшчэ пяць, скруціла ў трубачку, прывезла — шмат каго ашчаслівіла...

Адзін вось дома вісіць — гадоў з трыццаць ужо... Не запляміўся, не аблез, не парваўся — служыць, як новенькі!

І тым самым штораз нагадвае пра нябожчыцу Лідку, якая так хацела прывезці падарункі ўсім.

Хімія гэта...

Кажуць, францужанкі ходзяць у цырульню, каб адпачыць. Многія беларускі цяпер таксама, бо чэргаў ніякіх: салонаў — і дзяржаўных, і прыватных — шмат. А ўжо там знайшоў свайго майстра, у крэсла сеў і можаш расслабіцца — ні аб чым не думаць, пакуль...

Чуваць і ў люстэрка відаць, як дзверы за спінай адчыняюцца — у цырульню заходзіць жанчына (маладая, танюткая, у парычку), пытае, ці можна будзе пастрыгчыся? Адміністратарка ветліва прабачаецца, спрабуе сказаць, што лепей было запісацца — на пэўны час...

Жанчына чуе, відаць, толькі гэта, апошняе слова і ў адказ пачынае даводзіць, што якраз часу на яе і не трэба — стрыгчы няма чаго, хіба так, крыху падраўняць, бо галава была, як калена: валасы пасля хіміі вылезлі, а цяпер вось сталі адрастаць.

— Хто ж вам рабіў тую хімію? — пытае адміністратар. — Гэта ж падсудная справа...

— Вам я не пра завіўку, — усміхаецца «пацярпелая». — Анкалогія ў мяне... Хіміятэрапія...

Францужанкі ў цырульні, можа, і праўда, ходзяць, каб адпачыць: у іх слова «хімія» мо і не мае столькі значэнняў?

Чалавек — гэта гучыць...

Штодзёншчына: зайсці ў аўтобус, калі пашчасціць, — сесці, паставіць на калені сумачку, палажыць пальчаткі, разгарнуць кнігу і зачытацца, бывае, так, што потым птушкай імкнеш на выхад, вылятаеш на вуліцу і ўжо там, гледзячы ўслед трамваю, разумееш, што пальчаткі... паехалі далей.

Гэта — згуба восені, зімы ці вясны. Летам — іншая.

...У той раз знаёмец на машыне падвозіў (кніга-сумка-парасон — на каленях). За шумным скрыжаваннем спыніўся. Мы выскачылі (бо трэба ж хутчэй), нават крыху адышлі — азірнуліся ўслед машыне і на месцы, адкуль яна з'ехала, убачылі свой парасон, які толькі што зваліўся з каленяў. Што цікава — пры сведцы: побач стаяў мужчына, усё бачыў і не аклікнуў, не сказаў...

Каб потым, трохі счакаўшы, тую згубу падняць-прысабечыць?..

...Не хацелася б думаць пра чалавека дрэнна, але ж і добра часам не выпадае.

Валянціна ДОЎНАР

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.