Вы тут

Гісторыя белай сукенкі


На гэты ўбор я звярнула ўвагу адразу, як толькі ўбачыла яго на картачцы. Сяброўка, што жыве ў Берліне, даслала здымкі з першага прычасця старэйшай дачкі. На ім наша Маша вылучалася сярод дзяўчатак менавіта сукенкай — вакол былі пышныя белыя «прынцэсіны», а гэта выглядала больш строгай, даўгаватай — крыху ніжэй за калена, і колер мела не іскрыста-снежны, а хутчэй слановай косткі. Адным словам, старамодная. Але чамусьці прыгадалася блокаўскае «...белое платье пело в луче» — нават на фота ўгадвалася, што звычайная дзіцячая сукенка мае адметную цікавую гісторыю.


joom.com

У сваіх прадчуваннях я не памылілася. Праўда, Блок са сваім кранальным сімвалізмам тут аказаўся зусім недарэчы. Але ў гэтым невялікім кавалку тканіны, калі задумацца, дзівосным чынам увасобілася сапраўдная, рэальная найноўшая гісторыя Еўропы.

«Як ты думаеш, што гэта за матэрыял?» — ужо ў берлінскай кватэры працягнула мне тую сукенку сяброўка. Навобмацак тканіна была мяккая, але на дзіва трывалая. «Шоўк? Але нейкі ён занадта шчыльны...» — «Правільна, бо гэта не звычайны шоўк, а парашутны. Гэта быў парашут амерыканскага лётчыка, які скокнуў з падбітага самалёта і, пэўна, уратаваўся, а парашут павіс на дрэве...» Было гэта ў 1945-м, на самым захадзе Германіі, там, дзе зусім побач Францыя і Люксембург — да славутага мястэчка Шэнген нейкіх пятнаццаць хвілін язды на машыне. Мясцовыя сяляне пайшлі нарыхтоўваць дровы і здалёк заўважылі вялікае белае палатно, што звісала з верхавіны. З цяжкасцю, але сцягнулі яго на зямлю, падзялілі паміж сабой, разрэзаўшы на чатыры кавалкі. Пэўна, вельмі радаваліся такой неспадзяванай здабычы — пасляваенны час не быў лёгкі ні для пераможцаў, ні для пераможаных.

Як распарадзіліся той парашутнай тканінай іншыя сем'і — невядома. А ў нашым выпадку адрэз паклалі ў шафу, каб выкарыстаць для нейкай асаблівай нагоды. І калі праз пяць гадоў дзесяцігадовай унучцы Марыі настаў час ісці да першага прычасця ў белай сукенцы, а сукенкі не было і пашыць яе не было з чаго — у невялікай вёсцы жылі па-ранейшаму бедна, — тут нехта і ўспомніў пра амерыканскі «падарунак». Прычасце было ўжо назаўтра, швейнай машынкі не было, але цётка дзяўчынкі за ноч пры святле свечкі ўручную пашыла-такі ёй убор. Прычым паспела прышыць і маленькія гузічкі, і хвальбонкі на грудзях парабіць. Сукенка ў дзяўчынкі была самая прыгожая сярод равесніц.

Больш яе ніхто ні з якой нагоды не надзяваў. Але гаспадыня беражліва захоўвала сукенку, спадзеючыся, што яе дачка пойдзе на сваё першае прычасце менавіта ў гэтым убранні. Не атрымалася — нарадзіліся тры сыны. Але потым з'явілася ўнучка, таксама Марыя. Гэта цудоўная дзяўчынка з блакітнымі вачыма і светлымі доўгімі валасамі — сапраўднае дзіця еўрапейскага «пакалення Z».
У свае дзесяць з невялікім яна выдатна валодае трыма мовамі — свабодна размаўляе і піша на рускай, нямецкай і французскай. Загарэлася ідэяй вывучыць беларускую, бо, як разважае Маша зусім па-даросламу, маючы беларускі пашпарт, трэба ведаць і мову нашай краіны. Здаецца, усюды, дзе бывае (а яе сям'я шмат падарожнічае), яна пачувае сябе сваёй, абсалютна не саромеецца ў стасунках з чужымі людзьмі, лёгка пераскоквае з адной мовы на другую, а калі не хапае слоў, дадае жэсты і ўсмешку. Пры гэтым вельмі ўразлівая — сёлета ўпершыню трапіла ў наш музей Вялікай Айчыннай і ў зале, прысвечанай ахвярам фашызму, так горка плакала, што мы вымушаны былі адтуль хутчэй сысці. А на балеце — мы глядзелі ў нашым Вялікім «Рамэа і Джульету» — яна ўвесь спектакль праседзела, амаль не паварушыўшыся, шырока раскрытымі захопленымі вачыма гледзячы на сцэну. Як і ўсе дзяўчынкі яе ўзросту, Маша вельмі любіць новыя ўборы, уважліва сочыць за падлеткавай модай. Але на сваё першае прычасце — ішла на яго не па абавязку, захацела сама — з ахвотай надзела бабуліну нямодную «парашутную» сукенку.

Такога развіцця падзей, напэўна, не маглі ўявіць ні яе прабабуля, якая ў беларускай вёсцы хавалася за комінам на гарышчы ад фашыстаў, што адлоўлівалі моладзь, каб звезці ў рабства, ні яе прадзед, якога адарвалі ад сялянскіх клопатаў і сям'і, прызваўшы ў войска вермахта і закінуўшы служыць у Афрыку, ні той амерыканскі лётчык, які, ратуючыся з падбітага самалёта, пакінуў на дрэве каля нямецкай вёскі вялікі кавалак надзвычай трывалага белага шоўку. Жыццё расставіла ўсё па сваіх месцах. Дзяўчынка з беларускімі і нямецкімі каранямі ў гэтым дзіўным амерыканскім адзенні, якая ідзе ў храм, — ці не ёсць гэта сімвал памяці, згоды і даравання? Тых паняццяў, кіруючыся якімі, наш такі супярэчлівы і такі разнастайны шалёны свет усё-ткі можа неяк абысціся без вайны.

Машына сукенка, беражліва вымытая, адпрасаваная, цяпер вісіць у яе шафе. Чакае, калі народзіцца і падрасце новая гаспадыня — дачка ці ўнучка сённяшняй. Дасць Бог, дазволяць людзі — дачакаецца. Парашутны шоўк — тканіна надзвычай трывалая.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Культура

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Свята, якое ўжо традыцыйна ладзіцца ў першую нядзелю верасня, сёлета прымае Слонім.

Грамадства

Як працуюць сядзелкі

Як працуюць сядзелкі

Попыт на сядзелак ці медсясцёр, якія могуць даглядаць цяжка хворых людзей на даму, пастаянна расце.

Культура

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Беларускаму складніку Тахелеса прысвечаны арт-фестываль «Міфалагема тысячагоддзя», што адкрыўся ў прасторы Ок16 15 жніўня.