Вы тут

Як мы хадзілі ў грыбы. Але зусім не пра іх


Убачыўшы, што каля «Каменнай Горкі» поўным ходам прадаюць грыбы — лісічкі ды падасінавікі (за пяцілітровае вядзерца лісічак дзядзька з-пад Ракава прасіў дваццаць пяць рублёў), вырашыла на выхадныя абавязкова схадзіць у сваё адмысловае «лісічкавае» месца. Памятаеце, як у Панчанкі: «У кожнага быць павінна // Свая баравіна, // Дзе трымаюць на зялёных руках // Сосны // Самае зыркае сонца». Вось гэта самая баравіна кіламетры за тры з паловай ад вёскі і кліча кожны год улетку да сябе, цягне, бы магнітам. І зусім няважна, ці знойдзеш ты там які грыб, — галоўнае туды прыйсці. Гэткі своеасаблівы рытуал, выконваць які трэба кожны год, інакш... Што будзе, калі не выканаеш, я шчыра кажучы, не ведаю, бо ніводнае лета дагэтуль без яго не абыходзілася. Вось і сёлета — і дождж толькі скончыўся, і стамілася пасля напружанага тыдня, а ў грыбы пайсці ўсё роўна аж карцела. Яшчэ і сястру падахвоціла, бо адной у далёкі лес ісці трохі вусцішна. Каб яшчэ сабака быў — іншая справа. Але наш белы маленькі кундаль Джым, заўсёдны спадарожнік маіх лясных паходаў, пражыўшы шчаслівыя сытыя сямнаццаць сабачых гадоў, сышоў, пэўна, у свой сабачы рай, а новага мы, праз колькі часу ператварыўшыся з вяскоўцаў у прыезджых дачнікаў, заводзіць ужо не сталі.


Карацей, гадзін у дванаццаць (калі нармальныя грыбнікі ўжо дома сабранае перабіраюць) нацягнуўшы на ногі цяжкія гумовыя боты, прыхапіўшы нажы ды пакеты, мы выправіліся на «ціхае паляванне». Чаму пакеты, а не вёдры ды кошыкі? Тлумачу: калі раптам «паляванне» няўдалае, і ў лесе знойдзеш толькі два мухаморы ды пяць паганак, пакет ціхенька паклаў у кішэню і ідзеш сабе з лесу па вёсцы з адухоўленым тварам, нібы ты ў той лес пагуляць хадзіў ды паветрам падыхаць. А пустую ж пасудзіну ў кішэню не схаваеш. І кожны, з кім будзеш на вясковай вуліцы вітацца, здзекліва так спытаецца: «Што, у грыбы хадзілі?»..

Выйшлі за вёску жвавай хадой, але праз хвілін дзесяць імпэт пачаў знікаць. Сонца прыпякала ўсё мацней, боты на нагах здаваліся ўсё цяжэйшымі. «Чорт панёс у гэты лес», — бубнела пад нос сястра, пераскокваючы чарговую лужыну на разлезлай ад дажджу глеістай дарозе. Каля Першага мосціка (ёсць яшчэ і Другі, кіламетры на паўтара далей) чакала неспадзяванка. Замест невялікай жвавай рачулкі, над якой, загнанай у трубу, і быў зроблены той самы мосцік, з аднаго боку ўтварылася сапраўднае возера, падтапіўшы добры кавалак лесу. Чэзлыя вольхі, якія яшчэ год назад раслі на цвёрдай зямлі, цяпер з апошніх сіл спрабавалі выжыць у вадзе, але было відавочна, што шанцаў у іх няма. Віноўнікі ўсяго гэтага вадзянога бясчынства, якія проста заклалі сцёк у трубу, пабудаваўшы акурат у тым месцы сваю хатку, спакойна плавалі ля самай дарогі, выставіўшы круглыя бліскучыя галовы з маленькімі вочкамі і не звяртаючы на нас ніякай увагі. Ды што бабры — нават шэрая чапля, на якую ледзь не наступілі ля вады, ляніва ўзляцела проста з-пад ног, зусім не спалохаўшыся, і, ледзь не б'ючы нас крыламі па галовах, пракрычала нешта абурана-крыўднае (вельмі падобнае на «дурні»).

Павярнуўшы на Бортнікі, пайшлі ўздоўж свайго колішняга сенакосу. Гадоў трыццаць назад яго выдзялялі людзям там, дзе не ўлезе саўгасная касілка або камбайн — уздоўж рэчкі, напрыклад. Вось і наша дзялка была паміж вялізным саўгасным полем, на якім садзілі то лён, то буракі, і той самай рачулкай, берагі якой былі зарослыя вольхамі, — вузкі — метры тры — участак, дзе расла мяккая і сакавітая, бы на сапраўдным поплаве, трава. А ў вольхах была крынічка, з якой, пакуль сушылі сена, набіралі ваду, і была яна такая халодная, што і цяпер ад аднаго ўспаміну сцягвае зубы... Саўгаснае поле і сёння на месцы — сёлета на ім ужо пачалі жаць трыцікале. Ад нашай ды суседняй дзялянкі застаўся толькі ўспамін — усё парасло хмызамі ды асотам, тут ужо даўно ніхто не косіць, бо кароў у вёсцы ўжо колькі гадоў няма ніводнай. Спрабавалі знайсці крынічку — і да яе не дабраліся, бо ўсё пазарастала...

А да лесу было яшчэ далекавата. І ісці трэба было па следзе ад кола сярод высокага — ледзь не па пояс — трыцікале. Пакуль дабраліся да ўзлеску, сіл ужо амаль не засталося. Дый у самім лесе бура нарабіла завалаў, якія дагэтуль ніхто не разабраў. «Ну і дзе яны, твае грыбы?» — ужо не ціха, а ва ўвесь голас абуралася сястра, пералазячы цераз чарговую паваленую елку. «Пачакай, зараз прыйдзем», — супакойвала я, сама ўжо, калі шчыра, не верачы ў поспех грыбной авантуры.

Але раптам завалы скончыліся, і на пагорку сярод смарагдава-зялёнага моху, які пабліскваў пад промнямі сонца кропелькамі нядаўняга дажджу, мы ўбачылі россып аранжавых капялюшыкаў. Лісічак было шмат, іх у гэтым месцы не збіраў ніхто (бо гэта ж маё месца!) Зразаючы адну сямейку, вокам ужо пільнаваў другую, трэцюю... Куды падзеліся стомленасць і млявасць, спрытна перабягаючы паміж палянкамі, мы выдавалі не зусім зразумелыя, але абсалютна шчаслівыя і задаволеныя гукі. Усё было як... не памятаю колькі гадоў назад, калі, склаўшы сена ў копы і чакаючы, пакуль мужчыны па яго прыедуць, мы зазірнулі ў недалёкі лес, і я знайшла вось гэта сваё грыбное месца, якое і сёлета не падвяло, дачакалася, і сонца прабілася праз хмары, нібыта спецыяльна, каб пацікаваць праз галінкі бяроз на радасць нашай чарговай сустрэчы...

А што ж грыбы? — спытаеце. Грыбы як грыбы. Перабралі, зварылі ў гаршку на вогнішчы, паклалі ў мяшэчках у лядоўню. Якраз заўтра сям'я вялікая збярэцца, вось з маладой бульбай і з'ядзім. Ды і прычым тут увогуле грыбы? Зусім не пра іх размова была.

Памятаеце, як у Панчанкі: «Вецер, табе пагусці пара // У сонечных верхавінах... // Каму сіні стэп, // Каму гара, // А мне мая баравіна — // Маленства майго краіна»...

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Загаловак у газеце: Дзе самае зыркае сонца

Выбар рэдакцыі

Культура

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Свята, якое ўжо традыцыйна ладзіцца ў першую нядзелю верасня, сёлета прымае Слонім.

Грамадства

Як працуюць сядзелкі

Як працуюць сядзелкі

Попыт на сядзелак ці медсясцёр, якія могуць даглядаць цяжка хворых людзей на даму, пастаянна расце.

Культура

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Беларускаму складніку Тахелеса прысвечаны арт-фестываль «Міфалагема тысячагоддзя», што адкрыўся ў прасторы Ок16 15 жніўня.