Вы тут

«Дыхаю чаромхавым настоем...»


Многія пісьменнікі адгукнуліся ў Год малой радзімы напісаннем твораў, у якіх расказваюць і пра раёны, адкуль яны родам, і пра свае родныя вёскі. Найчасцей гэта публіцыстычна-мастацкія кнігі, што выходзяць у дзяржаўных і недзяржаўных выдавецтвах. А паэтэса Таццяна Цвірка зямлі маленства прысвяціла паэму «Зноў з табой я, месцейка святое!». Асобным зборнікам паэму выпусціла ТАА «Колорград».


Прызнаючыся ў любові да малой радзімы, аўтарка падпісала гэты твор не толькі сваім цяперашнім прозвішчам Т. Цвірка, пад якім увайшла ў літаратуру, а і дзявочым. Таму і прамаўляе з чытачом Таццяна Цвірка (Шалоха).

Спачатку колькі слоў пра свой родны кут яна гаворыць у прадмове-прысвячэнні «Вёсцы, роду, землякам». Аднак асноўныя думкі, канечне ж, выказаны ў паэме. Аповед пачынаецца з даўніх часоў. Тады гэтая вёска ў цяперашнім Клецкім раёне зусім і не Рассветнай называлася. Такую назву ёй далі савецкія ўлады, палічыўшы, што ранейшая — немілагучная. Магчыма, тут і была свая праўда. Толькі жыхары лічылі інакш, але да іх меркаванняў не прыслухаліся.

Карані ж ранейшай хаваюцца яшчэ ў язычніцкіх часах. Даўным-даўно каля Клецка «каменны ідал стаяў […] жанчынай сціплай». Калі ў тамашнія мясціны прыйшло хрысціянства, яго разбілі. Аднак «людзі веру не пакідалі, // Кавалкі Бога свайго збіралі», неслі туды, дзе жылі:

Найперш жаночу голаў забралі,

І вёска стала Галавачамі.

Зубкам на зубы пашанцавала.

Узнога ногі сабе прыдбала.

Няцяжка здагадацца, што Галавачы, Зубкі, Узнога — назвы вёсак. А вось і яшчэ адна: «І Цыцкавічы сяло назвалі. // А людзі сталі ў ім — цыцкаўцамі». Сапраўды, гэтыя дзве назвы не сказаць каб з лепшых. Але ж яны гістарычныя. Дый хіба Рассветная, рассветнаўцы лепш? Але не будзем дыскутаваць. Тым больш што ёсць магчымасць сказаць пра больш істотнае: Т. Цвірка напісала твор, які можна ўспрымаць як паэтычны гімн сваёй вёсцы. Не ў назве сутнасць, а ў тым, што атрымалася, хай сабе і невялічкая, як бы энцыклапедыя яе.

Хораша расказваецца як пра ўчарашні дзень Рассветнай, так і пра сённяшні. Няхай не такі радасны, бо запісалі яе да неперспектыўных населеных пунктаў. Толькі гэта калі да ўсяго падыходзіць афіцыйна. У душы ж, у сэрцы тых, хто тут нарадзіўся (і Т. Цвіркі таксама), іншае ўспрыманне таго, што было і што ёсць. Учытваешся ў старонку за старонкай, і ажывае даўняе і сённяшняе. Паўстаюць вобразы вяскоўцаў. Пра кожнага з іх гаворыцца не так і шмат. Называюцца не прозвішчы, а імёны, часам толькі вясковыя мянушкі.

Гэтага, аднак, дастаткова, каб дзякуючы Т. Цвірцы ўявіць чалавека так, нібы з ім сустрэўся. Пачуў нешта ад яго самога... Такое «знаёмства» адбываецца праз добрае слова, прамоўленае аўтарам паэмы, пра яе згадкі аб тым, чым быў кожны адметны. Гэта і баба Бібіха, якая «адвесці ўмела любое ліха. // Калі спалохаў каго сабака, // Імчаў да бабкі той небарака. // Яна перапалах вылье сходу // На яйка, воскам ці так — на воду». Яшчэ той знахаркай была і бабуля Люлька — так празвалі яе, «бо, як мужчына, люлькай дыміла».

Прачулыя, удзячныя радкі Т. Цвірка прысвяціла сваім бацькам Аляксандры Пятроўне і Канстанціну Іванавічу. Цепліцца радасць і ад яе згадак пра аднакласнікаў. Праўда, непрыкметна з’яўляецца і смутак ад таго, што ў Рассветнай усё менш людна. Толькі гэта не перашкаджае любіць родную вёску па-ранейшаму.

Назва паэмы набывае сімвалічнае гучанне. «Зноў з табою я месцейка святое, // Дыхаю чаромхавым настоем!» — так сказаць могуць усе, хто, нарадзіўшыся ў вёсцы, не забывае яе, а па магчымасці наведваецца. Калі ж такой мажлівасці няма, у думках прамаўляе словы любові. Па сутнасці, тое ж самае, што Т. Цвірка выказала паэтычнымі радкамі. З задавальненнем былы вясковец праглядае і старонкі сямейнага альбома даўняй пары, часіны свайго маленства і юнацтва.

Такі альбом ёсць і ў кнізе. Тэкст дапаўняюць здымкі. Гэта, як і сама паэма, не толькі «летапіс» адной сям’і, а ў пэўнай ступені і вёскі Рассветная Клецкага раёна.

Алесь МАРЦІНОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.