Вы тут

Як працуе ўчастковы інспектар у вёсцы, адкуль роўна два гады таму прапаў 10-гадовы Максім Мархалюк


Як працуе ўчастковы інспектар у вёсцы, адкуль роўна два гады таму прапаў 10-гадовы Максім Мархалюк

У маёра міліцыі Андрэя Болбата не самы просты ўчастак. Тут і запаведнікі, і гушчары, і дзікія балоты... Адным словам, Белавежская пушча. Менавіта ў гэтых лясах заблукаў Максім, якога два гады шукала амаль уся краіна. У той час Андрэй Болбат працаваў інспектарам ДАІ і ў ліку першых накіраваўся на яго пошукі.


Пошукі працягваюцца

Той дзень Андрэй Валер'евіч памятае як сёння. Аб прапажы хлопчыка паведамілі ў 18.20.

— Я тады выехаў з напарнікам першым нарадам. Самыя першыя туды прыехалі, калі маці патэлефанавала, — успамінае суразмоўнік. — Мы тады ездзілі па лесе, сігналілі, мігалку ўключылі, каб яго зарыентаваць. Думалі, што ён выйдзе на гукі...

Болбат браў удзел у пошуках хлопчыка з першых дзён тады яшчэ на пасадзе супрацоўніка ДАІ. Працягвае гэту работу ў якасці ўчастковага.

— Пошукі вядуцца. Цяпер цяжкасці з тым, што складана нешта ўбачыць з-за зялёнага лісця, больш спрыяльны перыяд для пошукаў — гэта восень і зіма. Асаблівая ўвага па-ранейшаму надаецца балоту Дзікому. Гэта вельмі небяспечнае месца, куды нават валанцёраў не пускалі, каб іх саміх не згубіць. Ішлі толькі падрыхтаваныя супрацоўнікі, — расказвае Андрэй.

Сам ён таксама неаднаразова «прачэсваў» гэту мясцовасць. Але трэба быць асцярожным. З мясцовых жыхароў на балота ходзяць толькі тыя, хто сапраўды ведае гэтыя мясціны: у асноўным усе ідуць убок ад балота.

— На маім участку гэта адзіны зніклы без вестак. За два гады нераскрытых правапарушэнняў тут не было. Бывала, што прападаў чалавек (тут дзядуля быў прапаў у лесе, але яго знайшлі). Нядаўна мне патэлефанавалі леснікі, што нібыта знайшлі Максіма, але інфармацыя аказалася недакладная, проста чутку нехта пусціў. Вядома, мы трымаем на кантролі гэту сітуацыю, — кажа Андрэй.

Асноўная версія — яна днямі была агучана ў Міністэрстве ўнутраных спраў, — што хлопчык заблукаў у лясным масіве. Андрэй Болбат нават канкрэтызуе: Максім ішоў па дарозе і пераблытаў напрамкі. Дамоў яму трэба было зварочваць лявей, а ён павярнуў на балота Дзікое. Туды таксама вядуць сцежкі, па якіх ходзяць мясцовыя па рогі аленяў. Гэтыя сцежкі і маглі заблытаць хлопчыка. Ён ішоў проста на балота.

— Многія жыхары зараз збіраюць журавіны. Цяпер больш-менш суха, але ўсё роўна ў незнаёмыя мясціны не ходзяць, — адзначае Андрэй Болбат.

Але вернемся да сённяшніх праблем і клопатаў участковага інспектара. Іх на тэрыторыі Навадворскага сельскага савета таксама нямала. Хтосьці скраў збожжа, нехта выпіў на рабоце, нехта гандлюе самагонам...

З выездам на месца

На міліцэйскім аўто ад'язджаем ад Свіслацкага раённага ўпраўлення ўнутраных спраў. Начальнік аддзялення аховы правапарадку і прафілактыкі Дзяніс Паўлючэня патлумачыў: да яго паступілі звесткі, што рабочы на ферме крадзе кармы. Трэба гэты факт праверыць на месцы.

Ад Свіслачы да Новага Двара кіламетраў трыццаць. Гэта цэнтр сельсавета. Траса Свіслач — Пружаны даволі спакойная, ды і сама дарога роўная — некалькі гадоў таму яе абнавілі. Праходзіць яна вакол Белавежскай пушчы. Але нам трэба звярнуць убок, і да Новага Двара едзем яшчэ кіламетраў дзесяць па такой жа роўнай трасе. Падумалася: як важна ехаць па добрай дарозе, колькі на гэтым можна захаваць нерваў.

Адразу накіроўваемся ў сельскі Савет. Старшыня Уладзімір Здановіч гатовы далучыцца да рэйду. Яму важна, каб жыхары не ўступалі ў супярэчнасць з законам. А інспектар, па яго словах, такія факты заўсёды трымае на кантролі.

— Тут каля дзвюх тысяч жыхароў, гэта амаль што самы вялікі сельскі Савет раёна, — кажа Уладзімір Васільевіч. — Ёсць у нас і тыя, хто вярнуўся з месцаў пазбаўлення волі, і абавязаныя, і кандыдаты на ЛПП. Яны часцей за ўсё трапляюць у спісы правапарушальнікаў. Некалькі чалавек асуджаны і адбываюць пакаранне. У асноўным — за крадзяжы.

Вось і чарговая справа таксама звязана з крадзяжом. Праўда, пакуль толькі вядзецца праверка. З гэтай мэтай пад'язджаем да дома мясцовага жыхара, які працуе на ферме і быў заўважаны на крадзяжы камбікорму. Гэты прадукт ён мяняе на самагон.

— Мы маем санкцыю на агляд, таму павінны агледзець і дом, і ўсе іншыя гаспадарчыя пабудовы. Як бачым, на грукат ніхто дзверы не адчыняе, хоць каля дома стаіць веласіпед. Значыць, гаспадар альбо не адчыняе дзверы, альбо кудысьці адышоў, — каментуе сітуацыю Андрэй Болбат.

Па словах старшыні сельскага Савета, на мінулым тыдні мужчына знаходзіўся на лячэнні ў бальніцы, бо апарыў нагу. Увогуле кіраўнік мясцовай улады характарызуе работніка фермы як працавітага, здатнага да любой работы чалавека. Ён яшчэ і заядлы зборшчык грыбоў і ягад, а цяпер якраз журавінны сезон. І навошта, здаецца, красці камбікорм, калі можна мець нядрэнны дадатковы заробак на ягадным промысле? Многія так і робяць, у тым ліку і тыя, хто вярнуўся з месцаў адбывання пакарання і стаіць на прафілактычным уліку. За дзень набіраюць і 4, і 5 вёдраў. Нарыхтоўшчыкі адразу на балоце прымаюць ягаду па 3 рублі за кілаграм. Старшыня сельсавета падлічыў: за пяць вёдраў вагой сем кілаграмаў можна зарабіць 100 рублёў. За тыдзень атрымліваецца сярэдняя месячная зарплата. Нават у працоўным графіку раздатчыка кармоў ёсць выхадныя, каб зарабіць яшчэ і на зборы журавін.

Гэта справядлівы ўчастковы...

На маршруце яшчэ адзін адрас. Андрэй Болбат тлумачыць: едзем да мужчыны, якога днямі затрымалі на рабоце п'яным.

Аўтамабіль спыняецца каля неблагога на выгляд дома. На грукат выходзіць мужчына ў цяльняшцы. Што выпіў на рабоце, не адмаўляе. І на ўчастковага не скардзіцца, наадварот, кажа, што ён выконвае свае абавязкі згодна з законам.

Івану Іванавічу 56 гадоў. Жыве ў дзедавым доме не так даўно, дагэтуль жыў з грамадзянскай жонкай і яе васьмярымі дзецьмі ў іншай вёсцы. Разам нарадзілі яшчэ дваіх — блізнятаў. Мужчына панаракаў на свой лёс, маўляў, памерла сужыцельніца, дзяцей усіх забралі. Зарплата на ферме невялікая, хоць ён працуе там больш за 20 гадоў.

— Іван — абавязаная асоба, таму ў яго вылічваюць 70 % зарплаты на дваіх дзяцей, якія знаходзяцца ў прыёмнай сям'і, — кажа Андрэй Болбат. — Дзеці малыя, таму яшчэ гадоў сем будзе выплачваць
аліменты.

Сам Іван, па ўсім відаць, да дзяцей прыязджае рэдка. Кажа, няма чаго ім прывезці. Толькі паведаміў, што малыя яго ведаюць. У любым выпадку ім будзе да каго вярнуцца, пасля таго як стануць паўналетнімі. Бо ў прыёмнай сям'і дзеці могуць знаходзіцца да 18 год, а потым уладкоўваюцца самі — вучацца альбо працуюць. Можа, тады і спатрэбіцца бацькоўскі дом, і работа тут знойдзецца. Ды і дому патрэбны руплівы гаспадар. Калі ў саміх пакоях сякі-такі парадак, то двор неахайны — і плот паваліўся, і пустазелле расце паўсюдна.

Хто каго?

Самі жыхары прызнаюцца: тут мясцовасць — рай для самагоншчыкаў. Яны ставяць свае міні-заводы ў гушчары Белавежскай пушчы. Як іх знайсці? Андрэй Болбат не спяшаецца раскрываць сакрэты сваёй дзейнасці, але намякае, што дапамагае насельніцтва. Ёсць і ўласныя назіранні. Заўважана, што часцей за ўсё такія міні-заводы ставяць каля вады, а пад'езды яшчэ і маскіруюць — напрыклад, на лясной дарозе ў зямлю ўкопваюць трубы, у якія ставяць елкі, маўляў, дарогі сюды няма. Ёсць іншыя спосабы маскіроўкі. Напрыклад, перасоўныя самагонныя апараты.

У вёску Новы Двор якраз прыгналі адзін такі агрэгат з Белавежскай пушчы. Цяпер ён знаходзіцца на падворку пустуючага дома. Чаму яго не канфіскавалі? Аказваецца, уся справа ў камплектацыі.

— Апарат забралі ў самагоншчыкаў, але вярнулі таму, што ён лічыцца неўкамплектаваным — у ім няма халадзільніка, — тлумачыць участковы. — А гэта значыць, што няма нагоды яго канфіскаваць. Адміністрацыйная справа была заведзена, але спынена за адсутнасцю складу правапарушэння.

Апарат вельмі ўражвае. Металічныя, крыху паржавелыя цыліндры і чаны стаяць на платформе з даволі ўстойлівымі гумовымі коламі. У адным з металічных цыліндраў павінен быць змеявік, а яго няма. Атрымліваецца, што юрыдычна гэта і не апарат зусім. Відаць, і яго ўласнікі таксама добра ведаюць законы.

А вось калі апарат поўнасцю ўкамплектаваны, за яго можна атрымаць штраф да пяці базавых велічынь з канфіскацыяй яго і самой прадукцыі. Пры паўторным вырабе на працягу года штраф павялічыцца да 30 базавых велічынь. Дарэчы, набыццё самагону ці брагі ў нелегальных вытворцаў таксама можа карацца штрафам да пяці базавых велічынь.

— Самагоншчыкам усё складаней працаваць, — жартуе старшыня сельсавета. — Не паспее паставіць апарат, а тут яго і накрыюць.

Начальнік аддзялення аховы правапарадку і прафілактыкі Дзяніс Паўлюкевіч паведаміў, што ўчастковы з пачатку года выявіў тры самагонныя апараты. Знішчана тры тысячы літраў брагі і 300 літраў самагону. Складзена 16 пратаколаў з накладаннем штрафу за незаконны абарот алкаголю.

Трэба сказаць, што ў краіне ёсць легалізаваная вытворчасць самагону на турыстычных аграсядзібах, у тым ліку ў Нацыянальным парку «Белавежская пушча». Але такіх ліцэнзій няшмат.

У вёсцы ўсё спакойна

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Ёсць у сельсавеце некалькі вёсак, дзе наогул нікога не засталося. Але і за імі патрэбен нагляд. Тут могуць, напрыклад, абсталяваць нелегальныя склады.

Цэнтр сельсавета — Новы Двор — заселены працэнтаў на трыццаць, адзначыў старшыня сельскага Савета. Але вёска не забыта цывілізацыяй. Тут нават дзве крамы — спажыўтаварыства і прыватная.

У такіх месцах часам могуць «качаць правы» нецвярозыя грамадзяне. Праўда, у краме спажыўтаварыства расказалі, што такіх выпадкаў у іх не бывае. І адна з прычын — кантроль участковага.

Цяпер абстаноўка змянілася, кажуць мясцовыя жыхары. Некаторы час тут наогул не было ўчастковага — быў адзін на некалькі сельсаветаў. З прыходам Андрэя Болбата сітуацыя палепшылася. Гэта адзначае і начальнік агракомплекса «Новы Двор —Агра» Дзяніс Турак. Многія жыхары працуюць менавіта тут.

— Мы ўзаемадзейнічаем, каб не было крадзяжоў, разам патрулюем тэрыторыю, сочым, каб работнікі былі ў цвярозым стане. Дзесьці і пагаварыць трэба з чалавекам, а да службоўца ў форме людзі часам больш прыслухоўваюцца, чым да кіраўніка, — кажа Дзяніс Турак. — Бо кіраўнік можа проста звольніць, а міліцыя накладзе адміністрацыйнае пакаранне ці яшчэ якія санкцыі выкарыстае. Гэта больш дзейсна.

У гаспадарцы працуе больш за 300 чалавек. Эканамічны стан палепшыўся, калі мясцовы калгас далучылі да прадпрыемства «Гродна Азот». Гаспадарка спецыялізуецца на жывёлагадоўлі — толькі тут разводзяць рэдкую чырвоную беларускую пароду кароў. Таму і работнікі патрэбны адказныя, кажа начальнік агракомплекса. Вось участковы часам і дапамагае трымаць некаторых у рамках, ставіць на шлях выпраўлення.

— Да аматараў выпіць на рабочым месцы меры даволі жорсткія, — канстатуе Андрэй Болбат. — Напачатку ахвотніка выпіць папярэджваюць. Тры парушэнні — і медыцынская камісія можа накіраваць на лячэнне ў ЛПП.

А мы накіроўваемся назад, у райцэнтр. Запыталася пра асабістае: як сям'я, дзеці. Аказалася, што Андрэй Валер'евіч багаты бацька — у яго ажно трое сыноў. Старэйшы ўжо працуе, а малодшы яшчэ наведвае дзіцячы садок. Ці не шкадуе інспектар аб выбраным шляху? Здаецца, не, бо наўрад ці затрымаўся б у міліцыі ажно на 23 гады. Ды і мясціны тут родныя. І каб было тут спакойна, нясе сваю службу ўчастковы інспектар Андрэй Болбат.

Маргарыта Ушкевіч

Фота аўтара

Загаловак у газеце: «Ездзілі па лесе з мігалкамі...»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

У разгары сезон журавін. Менавіта цяпер самы час назапасіць гэтых ягад на доўгі перыяд халадоў і прастуд.

Грамадства

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Янка Купала дакладна чуў беларускія калыханкі ад сваёй маці, Бянігны Іванаўны, лежачы ў калысцы ў Вязынцы.

Грамадства

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Банда рабаўнікоў «трапілася» дзякуючы адбіткам спецыяльнай прылады.

Грамадства

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Экспедыцыю ў Малінаўку арганізаваў навуковы супрацоўнік музея гісторыі Магілёва ветэран пошукавага руху Пётр Хаванскі.