Вы тут

Кампазітар Дзмітрый Фрыга: Самае дзёрзкае яшчэ наперадзе


Вы любіце кіно? А тэатр? А рэкламу? А ці ведаеце, чыя музыка не выходзіць з вашай галавы пасля спектакля? А чыю мелодыю напяваеце пасля фільма? Задумваліся, хто прыдумаў тыя акорды, па якіх без запінкі адгадваецца ўлюбёны брэнд? Не ведаеце? А вось кампазітар Дзмітрый Фрыга дакладна ведае, хто стварыў саўндтрэкі да кінакарцін «Вышэй за неба», «ГараШ», «РАRTY-ZАN фільм», хто аздобіў гукам Тэатр беларускай драматургіі, хто напісаў ноты да любімых (ці наадварот?) рэкламных ролікаў. Здагадваецеся, чаму?


— Многія прызнаюцца, што сталі музыкантамі дзякуючы бацькам: яны першымі заўважылі талент і, часам насуперак дзіцячаму жаданню, прывялі ў музычную школу. Ваша гісторыя мае падобны пачатак?

— Магчыма, я вас здзіўлю: мае бацькі ніколі не хацелі, каб я вучыўся ў музычнай школе. Памятаю, тата быў нават супраць: куды, маўляў, нам гэтае фартэпіяна. Але я настойваў... З ранніх гадоў адчуваў, што павінен займацца творчасцю. Маленькім я проста абажаў чытаць вершы і спяваць. Таму вучоба ў музычнай школе, а пазней у Брэсцкім музычным каледжы імя Р. Шырмы і ў БДПУ імя М. Танка на музычным аддзяленні трымалася выключна на маім жаданні. Быў, праўда, момант, калі ў сярэдніх класах я апынуўся перад выбарам: музыка або інфарматыка. Але, як бачыце, мастацтва ўзяло верх.

— Капіраванне чужых прыёмаў лічыцца натуральным этапам станаўлення творцы. А вам, пачаткоўцу, на каго хацелася быць падобным?

— Ужо падчас навучання ў каледжы, калі я пачаў паглыблена вывучаць гісторыю музыкі, калі сутыкнуўся з прафесійным аналізам твораў, калі асэнсаваў, як развіваецца музычнае мастацтва, сярод безлічы майстроў вылучыліся асобы, якія сталі маімі арыенцірамі. Я адкрыў іх для сябе ўжо не проста як слухач, але як прафесіянал. У акадэмічнай музыцы гэта Людвіг ван Бетховен і Сяргей Пракоф'еў. А ўлюбёныя прадстаўнікі папулярнай музыкі — гурты Quееn і Thе Bеаtlеs. Я захапляюся іх упартасцю, працаздольнасцю, смеласцю перад новым і рызыкоўным. Іх пераадоленне трывіяльнасці і самакапіравання мяне натхняе.

— Вы працавалі гукарэжысёрам на радыёстанцыях «Сталіца», «Юністар», «Бі-Эй», «Мінская хваля». Ні ў каледжы, ні ва ўніверсітэце асновы гукарэжысуры не выкладаюцца. Дзе вучыліся, адточвалі сваё майстэрства?

— Яшчэ студэнтам я бачыў, як імкліва развіваецца музычная культура. Разумеў, што ўменняў, якія даюць навучальныя ўстановы, недастаткова для поспеху. Гукарэжысура, сапраўды, ні ў каледжы, ні ва ўніверсітэце не выкладалася. Але я шукаў літаратуру, раіўся са старэйшымі калегамі... Безумоўна, мне вельмі дапамаглі велізарныя архівы «Ютуба». А ўвогуле я — вечны вучань, вечны навічок. Кожны раз, беручыся за новую работу, разумею, што зноў трэба пачынаць спачатку, зноў трэба вучыцца. Без самаадукацыі прафесіяналу не абысціся.

— Як тэатральны кампазітар вы дэбютавалі ў тэатры імя Янкі Купалы ў пастаноўцы Аляксандра Гарцуева «Людзі на балоце», а сёння на сцэне Тэатра беларускай драматургіі ваша музыка гучыць у гарцуеўскіх жа спектаклях «Тры Жызэлі», «Пелікан», «Сірожа». Памятаеце, як пазнаёміліся з майстрам?

— Я тады якраз працаваў на радыё «Юністар». Аляксандр Гарцуеў удзельнічаў у адной з нашых праграм. Пасля запісу я расказаў пра сябе — пра адукацыю, пра свае сачыненні, пра вопыт дырыжыравання — і прапанаваў штосьці напісаць для тэатра. Безумоўна, Аляксандр Фёдаравіч мог бы скептычна ўспрыняць такую смелую прапанову, але майстра зацікавіўся і папрасіў паказаць некалькі накідаў. На вялікае шчасце, яму спадабалася, і ён адразу ж запрасіў мяне аформіць пастаноўку «Людзі на балоце». Адказнасць была велізарная: такі твор, ды яшчэ на сцэне Купалаўскага! Але, як мне здаецца, я справіўся няблага. Супрацоўнічаць з тэатрамі для мяне — вялікая радасць. Але так сталася, што апошнім часам не паспяваю адсочваць, як праяўляюць сябе ў тэатры мае калегі: нядаўна я стаў бацькам двайнят, і на прэм'еры ў мяне пакуль не стае часу.

— А прывядзіце, калі ласка, прыклады ўдалага, на ваш погляд, музычнага афармлення фільмаў...

— У кінамузыцы спецыфіка такая: музычная тэма мусіць задаваць тон, ствараць атмасферу, перадаваць настрой карціны, і ў той жа час яна не павінна раздражняць, адцягваць увагу. Некаторыя рэжысёры ўдала выкарыстоўваюць кампіляцыю вядомых музычных твораў. Як прыклад — «Змрок» Кэтрын Хардвік. Спецыяльна для фільма была напісана толькі адна фартэпіянная тэма, астатняе — трапна падабраныя песні славутых гуртоў... Мне вельмі падабаецца, як піша для кіно Алан Менкен. Цудоўна працуе Дэні Эльф-
ман: аформленая ім карціна «Кашмар перад Калядамі» — выдатны прыклад фільма-мюзікла. Шыкоўная музыка ёсць і ў Раміна Джавадзі: думаю, многія ведаюць яго трэкі да фільмаў «Жалезны чалавек», «Свет дзікага Захаду» і, безумоўна, «Гульня тронаў». Пасля прагляду згаданых карцін яшчэ доўга памятаеш і музыку — а гэта так каштоўна.

— Шосты год вы ўваходзіце ў незалежнае творчае аб'яднанне «Без Буслоў Артс», якое скіравана на стварэнне і прасоўванне фільмаў. Як вы, прафесійны музыкант, прыйшлі да думкі стаць кінапрадзюсарам?

— Аднойчы, седзячы ў кавярні, мы з рэжысёрам Андрэем Курэйчыкам загаварылі пра тое, што на беларускае кіно наракаюць усе: публіцы няма чаго глядзець, акцёрам няма дзе здымацца, а ў пастаноўшчыкаў няма сродкаў, за што здымаць. І падумалі: а чаму б нам проста не паспрабаваць стварыць сваё кіно? Так, як можам. Так, як адчуваем. З'явілася ідэя зрабіць фільм пра аўтасэрвіс. Знайшлі гараж — і праблема з дэкарацыямі была вырашана. Толькі паставіў святло — і пляцоўка для здымак гатовая. Мы з Курэйчыкам скінуліся па дзве з паловай тысячы долараў, і гэтых грошай хапіла на ўсе выдаткі. За чатыры здымачныя змены зрабілі фільм «ГараШ». Карціна была прадстаўлена на кінафестывалі «Лістапад», а пасля выйшла і ў шырокі пракат. На той момант «ГараШ» быў самым камерцыйна паспяховым беларускім фільмам. Важна было даказаць, што і малабюджэтнае кіно можа мець попыт. Цяпер нам, творцам, важна не спыняцца. Сёння «Без Буслоў Артс» схіляецца да стварэння не камерцыйнага, а фестывальнага кіно.

— Вы пісалі музыку для рэкламы такіх вядомых брэндаў, як Bоn Аquа, Соса-Соlа, MсDоnаlds, Gеfеst ды многіх іншых — на рахунку ўжо некалькі соцень агучаных ролікаў. У чым тут спецыфіка?

— Хачу сказаць, што тэрміны работы над рэкламнай музыкай заўсёды вельмі кароткія. Часта мне тэлефануюць з агенцтва, тлумачаць, што трэба зрабіць, а назаўтра я ўжо здаю заказ. Хуткасць — адно з галоўных патрабаванняў да кампазітара, які працуе ў гэтай сферы. Але часам бываюць праекты, якія рыхтуюцца доўга і калектыўна. Напрыклад, аднойчы мяне папрасілі напісаць гімн для футбольнай каманды. Дзеля гэтага запрасілі сімфанічны аркестр і хор, а запіс рабілі ў Доме радыё. Незабыўны заказ! Хачу сказаць, што рэклама — вельмі карысны вопыт. Кожны раз ты працуеш у новым жанры, кожны раз выпрабоўваеш сябе.

— Для некаторых вы вядомы як Frіgа — выканаўца аўтарскіх песень. Як вырашыліся пісаць песенныя тэксты па-англійску?

— З праекта Frіgа, можна сказаць, і пачалося маё прафесійнае станаўленне як кампазітара. Гэта так званая першая проба пяра. Цяпер бачу свае хібы і ў аранжыроўцы, і ў выкананні — разумею, што многае можна было б зрабіць па-іншаму, лепш. Але Frіgа — этап, праз які я, малады, мусіў прайсці, няхай і з памылкамі. На пачатку дзейнасці адразу хацеў вызначыцца, хто мая аўдыторыя, для каго я працую. І гэтым пытаннем, дарэчы, раю задацца ўсім навічкам — адказ многае вызначыць. Мне, пачаткоўцу, хацелася, каб творчасць была запатрабавана і за мяжой, таму і пісаў песні па-англійску. З тэкстамі праблем хапала, але, на шчасце, у мяне былі знаёмыя лінгвісты, якія маглі мне штосьці падказаць, выправіць, дапамагчы адпрацаваць вымаўленне. Яшчэ ў свой час мне вельмі пашанцавала з выкладчыцай замежнай мовы ва ўніверсітэце — менавіта ад яе атрымаў асноўныя веды.

— А якую сваю работу вы лічыце самай смелай, самай дзёрзкай?

— Нечаканым паваротам у кар'еры стаў аўтарскі праект брата TrосkеnSаft, які даў мне магчымасць паспрабаваць сілы ў электроннай музыцы. Дзіўны вопыт! Але самае дзёрзкае яшчэ наперадзе: даўно я думаю пра тое, каб напісаць оперу. Трэба ўжо нарэшце сабрацца з сіламі!

Марыя Страх, студэнтка ІV курса факультэта журналістыкі БДУ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Як абараняцца ад рыэлтараў, якія не хочуць працаваць па законе

Як абараняцца ад рыэлтараў, якія не хочуць працаваць па законе

Лiцэнзiя агенцтва «Гатовыя рашэннi» скасавана, «Iмперыi нерухомасцi» — прыпынена, а «Тваёй сталiцы» выпiсана прадпiсанне.

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка: Гэта адна з самых складаных выбарчых кампаній

Аляксандр Лукашэнка: Гэта адна з самых складаных выбарчых кампаній

Кіраўнік дзяржавы прагаласаваў на выбарах Прэзідэнта.

Палітыка

У Рэспубліцы Беларусь прайшоў асноўны дзень выбараў Прэзідэнта

У Рэспубліцы Беларусь прайшоў асноўны дзень выбараў Прэзідэнта

Сёлетнія выбары кіраўніка дзяржавы — шостыя па ліку.

Грамадства

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

А наведвальнiкаў крамы кансультуе выява спецыялiста.