Вы тут

Пахаванне Сталіна, ашаламляльная вада і паэзія з прозы


У неігравой частцы Мінскага міжнароднага кінафестывалю разбягаюцца вочы — прэтэндэнт на прэмію «Оскар» «Краіна мёду» з Паўночнай Македоніі, нечаканая гісторыя кахання з Ірана «Дом для цябе» ці нашумелыя «Сведкі Пуціна» Віталя Манскага патрабуюць не праходзіць міма.


Але з усёй стракатасці пазаконкурснай праграмы дакументальных фільмаў «Лістапада», дзе і лаўрэаты фестываляў, і дзіўныя формы, і кіно пра кіно, мы выбралі тры работы, якія паглядзелі самі і хочам зрабіць на іх асаблівы акцэнт. Дзве карціны відавочныя, затое трэцяя выступае як каштоўная фестывальная знаходка, хоць за ёй і не стаяць гучныя імёны стваральнікаў.

Рэдкі фільм Сяргея Лазніцы — рэжысёра, што нарадзіўся ў Беларусі, вырас ва Украіне, а цяпер дэманструе сваё кіно на галоўных кінафестывалях свету, — не паказваецца ў Мінску. З апошняга — дакументальныя «Працэс» і «Дзень перамогі», перад імі — невыносная «Пакорлівая», яшчэ раней — чорна-белы «Аўстэрліц». Хіба што «Данбас» прапусцілі, хоць ён і прынёс аўтару ўзнагароду «Найлепшы рэжысёр» у «Асаблівым поглядзе Канскага кінафестывалю».

У праграму чарговага «Лістапада» трапіла новая работа Сяргея Лазніцы «Дзяржаўнае пахаванне», прэм'ера якой толькі-толькі прайшла ў Венецыі. Гэта мантажны, як бы бесстаронні, зроблены з кіламетраў хронікі фільм пра пахаванне Іосіфа Сталіна. «Правадыр народаў» памёр — гучнагаварыцелі засмучаным голасам расказваюць пра хваробу і смерць, вымаўляюць пафасныя словы, збіраюць вакол сябе прадстаўнікоў розных нацый. Гарады саюзных рэспублік рыхтуюцца да жалобных мерапрыемстваў, людзі агулам ідуць міма труны і выціраюць слёзы, прапаганда ўсё крычыць пра невыносную страту Савецкага Саюза — а на фоне шэрага колеру, як знакі пралітай крыві мільёнаў, алеюць гваздзікі.

«Дзяржаўнае пахаванне», нягледзячы на сваю матэматычную храналагічнасць і халоднае музычнае суправаджэнне, абяцае самую складаную камбінацыю пачуццяў: сыграе наша цвярозая дасведчанасць пра ГУЛАГ, дэпартацыі, рэпатрыянтаў, голад, холад сталінскай эпохі па якіх, вы ўбачыце, плачуць сотні людзей...

За жывым класікам расійскага дакументальнага кіно Віктарам Касакоўскім замацаваўся тэхналагічны пасаж: неяк ён вырашыў стварыць першы фільм у фармаце 96 кадраў у секунду і паказаць яго на Венецыянскім кінафестывалі. І стварыў — галоўнай дзеючай асобай бессюжэтнай карціны Аquаrеlа, альбо «Акварэль», якая ўключана ў секцыю «Лістапада» «Артстрым», стала вада, і атракцыён здаўся апраўданым. Адзінае што — праектараў, здольных паказваць кіно з такімі амбіцыямі, на свеце некалькі, і нават на Венецыянскім кінафестывалі работа дэманстравалася ў фармаце ўсё ж 48 кадраў у секунду, як бы са зніжкай на неідэальныя тэхналогіі.

Тым не менш вялікі экран і экстрэмальная якасць выявы робяць сваю справу — вада, якая здымалася на рускай поўначы, у ЗША, Венесуэле, Мексіцы, у розных праявах, з розным характарам, непрадказальная, ашаламляльная, надзвычайная, пакідае на сэрцы рваныя раны. Усё пачынаецца з аўтамабіляў, якія на вачах гледача правальваюцца праз нетрывалы лёд Байкала, што суправаджаецца нейкімі дзеяннямі, работай МНС, дыялогамі, то-бок бачнасцю сюжэта ў традыцыйным разуменні слова. Тым не менш сцэны мяняюцца, дзеяння не бачна, чалавечых слоў не чуваць, але адліпнуць ад экрана немагчыма. Стыхія аглушае: адчуваеш, наколькі ты маленькі і безабаронны. Здаецца, што хваля, якая падае на экране, зараз захлісне цябе — і ўсё, да пабачэння. І хай бы захліснула, настолькі яна прыгожая.

Нарэшце, не настолькі відавочнай, як творы славутасцяў і прэтэндэнты на «Оскар», але усё ж настойлівай рэкамендацыяй стане сатканая з прозы паэзія фільма «Чацвёртае каралеўства» Алекса Лоры Сэркосы і Адана Аліягі. «Звязда» ўжо згадвала карціну ў кантэксце Кракаўскага кінафестывалю, дзе стужка атрымала «Сярэбраны рог» і прыз FІРRЕSСІ — між іншым, на «Лістападзе» фільм уключаны ў секцыю «Лаўрэаты фестываляў», дзе маюцца на ўвазе кінафэсты ў Іспаніі, ЗША і Польшчы.

Фільм здымаўся ў Нью-Ёрку ў суполцы аўтсайдараў, якія займаюцца сарціроўкай смецця. «Чацвёртае каралеўства» варта паглядзець ужо толькі для таго, каб убачыць, як горы адходаў становяцца часткай чароўнай і нават прывабнай кампазіцыі кадра. У суполцы — драматычныя гісторыі, нязграбныя рухі, смешныя сцэны і, з агульнага, амерыканская мара, што не збылася.

Героі карціны раскажуць пра свае несалодкія дні, найграюць мелодыі, пакажуць сябе ў рабоце, а рэжысёры мантажом, умелымі ракурсамі, тэатральнымі ўстаўкамі зробяць з гэтага непрыгляднага свету і паўсядзённасці сапраўдную прытчу, і нават паэзію. Дакументальныя здымкі ператварыліся ў шматузроўневае канцэптуальнае выказванне, поўнае як пацешных, так і меланхалічных эпізодаў, дзе жаданні асобнага чалавека перакрываюцца вобразам сучаснага свету, дзе смецце здольнае хутка закрыць неба для кожнай з мар.

Паказы дакументальных фільмаў кінафестывалю «Лістапад» будуць праходзіць у кінатэатры Sіlvеr Sсrееn у Gаlіlео.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.