Вы тут

Выхаванне мастацтвам. Як гэта робіцца ў Барысаве


Вялікае заўжды пачынаецца з малога: рака — з блакітнага ручайка, дарога — з першага кроку, вялікі творца — з мастацкай школы. Зрэшты, адсюль бярэ пачатак і грамадства, у якім добрых людзей большасць, перакананы дырэктар Барысаўскай дзіцячай мастацкай школы Сцяпан КЛІМЧУК.


«Ніхто з нашых былых і цяперашніх вучняў у дарослым жыцці не збочыў на крывую дарожку», — гаворыць ён. І гэта сцвярджэнне гатовы адстойваць з фактамі ў руках. Бо працуе тут амаль 30 гадоў: пасля заканчэння Акадэміі мастацтваў (вучыўся ў Васіля Шаранговіча на аддзяленні графікі, а пасля арміі яшчэ ў творчых майстэрнях у Міхаіла Савіцкага і Георгія Паплаўскага) не прыняў прапанову застацца ў Мінску, а вярнуўся ў Барысаў.

— Нам сёлета 40 гадоў — школа была створана ў 1979 годзе, першы дырэктар Станіслаў Іванавіч Баяранка прыклаў вельмі шмат намаганняў для яе станаўлення і развіцця. І хоць школа знаходзілася ў розных памяшканнях — то ў Стара-, то ў Нова-Барысаве, але ўсе настаўнікі стараліся, каб школа гучна аб сабе заявіла і мела аўтарытэт — і я перакананы, што гэта атрымалася. У нас такая база, што часам нават Універсітэт культуры зайздросціць, і адно з найлепшых памяшканняў дзіцячай мастацкай школы ў краіне.

У «ліхія 90-я», кажа Сцяпан Якаўлевіч, многія мастакі перайшлі на выкладчыцкую работу: некаторыя лічылі яе часовай, а яго вось справа захапіла, уцягнула з галавой: «Адораныя дзеці, якія да нас прыходзяць, як і дарослыя творцы, — усе розныя, кожны са сваёй манерай. І задача настаўніка ў тым, каб не проста навучыць усяму патроху, а прыгледзецца, убачыць моцныя і слабыя бакі, раскрыць патэнцыял і падказаць, якім шляхам ісці далей. Толькі летась з рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў мы прывезлі 51 дыплом розных ступеняў, а наш былы вучань Уладзімір Сакалоўскі на «Восеньскім салоне з Белдзяржпрамбанкам» заняў 2-е месца і атрымаў гадавую стыпендыю ў 12,5 тысячы беларускіх рублёў».

Праходзім па школе — унутры яна аказваецца значна больш прасторнай і светлай, чым здаецца з вуліцы. Хтосьці з вучняў вывучае палітру ад цёплых да халодных колераў, ствараючы на лісце яркую непаўторную мазаіку, хтосьці працуе над класічным нацюрмортам, так і гэтак накладваючы цені, пакуль іншыя «ваююць» з алоўкамі, каб вуха, вусны ці вока выйшлі натуральна. Недахопу вучняў тут відавочна няма, хоць у класах і не цесна — хутчэй, утульна, а ў кабінеце керамікі, нягледзячы на выключаныя печы, дыхаюць цеплынёй гліняныя фігуркі, званочкі, вазы, сурвэтніцы і нават цэлыя карціны... Кажуць, на нядаўніх абласных Дажынках вырабы студыі керамікі мелі асаблівы поспех, як і экспазіцыя юных барысаўскіх мастакоў «Самая лепшая мама на свеце». Пры падтрымцы мясцовай ураджэнкі, сустаршыні Беларускага саюза жанчын Ліліі Ананіч, яна выстаўлялася ў Мінску ў Доме прэсы. Ды што там — з вучнёўскіх работ на тэмы вайны і міру да 200-годдзя вайны 1812 года атрымаўся асобны арт-праект — тэматычны каляндар, а 30 найлепшых карцін трапілі ў фонды гістарычнага дома-сядзібы барысаўскага калекцыянера Івана Каладзеева.

— Конкурс у нашу школу ўжо шмат гадоў складае два чалавекі на месца — гэта нават больш, чым у мінскім вучылішчы імя Ахрэмчыка! — пацвярджае дырэктар мае назіранні. — Чаму? На мой погляд, у гэтай галіне выбудавана добрая сістэма, развіваюцца платныя паслугі, якія больш матывуюць людзей цаніць заняткі, і хто не ўпэўнены, ці сапраўды яму гэта патрэбна, альбо яшчэ не падыходзіць па ўзросце (на бюджэтнай аснове мы прымаем дзяцей 9—11 гадоў), можа пайсці ў платныя групы — калі дзіця таленавітае, прымаем нават з 5 гадоў. Гледзячы на нас, у Барысаве адкрыліся некалькі іншых прыватных школ, якія, у выніку, таксама рыхтуюць дзяцей да паступлення ў нашу мастацкую школу.

Усе вучні спачатку знаёмяцца з асновамі выяўленчага мастацтва: малюнак, жывапіс, кампазіцыя, а ў чацвёртай чвэрці дабаўляецца дэкаратыўна-прыкладная кампазіцыя: саломапляценне, бацік, графіка. Паралельна працуе аматарскі ўзорны калектыў — студыя па кераміцы «Пластыка», і на працягу года на прадметах па выбары ўсе ахвотныя могуць вызначыць, што ім больш даспадобы. Навучанне доўжыцца пяць гадоў, а пры выпуску дзеці атрымліваюць сертыфікаты дзяржаўнага ўзору і могуць далей працягваць мастацкую адукацыю — у тым ліку і на базе платных груп Барысаўскай дзіцячай мастацкай школы рыхтавацца да паступлення ў абраную профільную ВНУ. «Я ведаю такія выпадкі, што нашы выпускнікі паступаюць на дэфіцытную спецыяльнасць, скажам, віртуальны дызайн, і праходзяць першымі па балах! — з гонарам зазначае дырэктар. — А многія і вяртаюцца: большасць цяперашніх настаўнікаў — таксама нашы выпускнікі».

— У школе маляванне, як і музыку, абавязкова вывучаюць толькі да 4 класа. На ваш погляд, наколькі патрэбная эстэтычная адукацыя далей — падлеткам, дарослым?

— Ведаеце, у свой час, напрыклад, у Японіі культывавалі выяўленчае мастацтва і абавязкова вывучалі яго. На мой погляд, і ў нас неабходна, каб дзеці вучыліся ў музычнай ці мастацкай школе — бо кожны чалавек таленавіты, трэба толькі знайсці і развіць ягоны талент. А калі гаворка пра неўладкаваную сям'ю, то для таленавітага дзіцяці мастацтва — адзін з шанцаў вырвацца з гэтага асяродку, скласці для сябе іншую «дарожную карту». Магу сведчыць на ўласным прыкладзе: я родам з вёскі, і бацькам за работай не было спраў, як я вучыўся, якія адзнакі прыносіў. Але тут прыехала мая сястра, якая вучылася на рэжысуры ў тэатральна-мастацкім інстытуце, убачыла мае малюнкі і падштурхнула: давай, паступай на мастака. Я так натхніўся, убачыў мэту, што за адну чвэрць выправіў ацэнкі на «добра» і «выдатна»! Так і дзеці з неўладкаваных сем'яў — калі ў іх убачыць дар, падтрымаць яго і пачаць развіваць, усё ў жыцці пойдзе па-іншаму. Чаму я гаварыў, што з нашымі вучнямі не было выпадкаў, каб яны пайшлі ў жыцці не па тым шляху — бо мы ўвесь час шукаем у рабоце, што мы не так зрабілі, што можна зрабіць лепей, удасканаліць. Васіля Быкава ведаюць як вялікага пісьменніка — а ён жа вучыўся на скульптара ў Віцебскім мастацкім вучылішчы, і ў літаратуры раскрыў свой талент з той прычыны, што законы кампазіцыі аднолькавыя для ўсіх відаў і жанраў мастацтва, гэта, па вялікім рахунку, законы гармоніі, прыроды...

Што малююць сучасныя дзеці, калі адабраць у іх гаджэты і даць творчую свабоду? Па-рознаму, адказвае Сцяпан Клімчук. У малодшых адзін з самых любімых — вобраз мамы, а таксама прафесіі бацькоў, у старэйшых — маладзёжны асяродак, разнастайныя захапленні. А калі дзеці па-сапраўднаму захапляюцца нейкай тэмай, няхай яе нават падказаў настаўнік, атрымліваюцца мастацкія кампазіцыі, якія нідзе не падгледзіш і назнарок не прыдумаеш. Пленэры ладзяць часам проста ў двары школы, куды, напрыклад, для праекта да 200-годдзя вайны 1812 года ўніфармісты прывозілі карэту з коньмі, натуршчыкаў у касцюмах гусараў, стылізаваныя вясельныя ўборы... «Апошнім часам у нас прайшоў шэраг тэматычных праектаў: вядомыя жанчыны Барысаўшчыны, 30 гадоў вываду войскаў з Афганістана — апошнюю тэму мы зрабілі літаральна за два тыдні, і я ўбачыў у дзецях такі ўсплёск патрыятызму, што шчыра парадаваўся. І летась я выпускаў цудоўную групу, з якой пайшоў бы ў разведку. Малодшых, канешне, трэба яшчэ выхоўваць, каб яны паверылі ў педагога і раскрыліся самі».

— Мабільнікі на ўроках мы забараняем, каб дзеці не страчвалі ўвагу і не шукалі гатовых рашэнняў у інтэрнэце. Але на гаджэты вы не наракайце, — строга гаворыць Сцяпан Якаўлевіч, — ад іх і карысць ёсць, існуе мноства цікавых адукацыйных прылад. Скажам, шаблоны-падказкі, як навучыцца маляваць руку ці нагу, ці постаць у цэлым. Для дзяцей гэта самае складанае — улічыць усе прапорцыі. Дарэчы, з гэтым лепш спраўляюцца дзяўчаты, асабліва якія захапляліся маляваннем лялек і адзення для іх. Хлопчыкі ж больш малююць танкі і тэхніку, таму людзі даюцца ім цяжэй.

— Актуальныя тэмы бягучага і наступнага года — 75-годдзе вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў і 75 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. Як сучасныя дзеці малююць вайну?

— У нас ёсць своеасаблівы «залаты фонд», падборка работ, прысвечаная Вялікай Айчыннай вайне, якая ўвесь час папаўняецца і часта выстаўляецца ў розных залах. Натуральна, задоўга да пачатку работы цяперашнім дзецям трэба расказаць пра вайну, бо не ва ўсіх жывыя дзядулі і бабулі, якія былі ўдзельнікамі і сведкамі падзей. І мы стараемся ўплятаць асабістыя гісторыі, каб паказаць, што вайна была агульнай вялікай бядой, што закранула літаральна кожнага. У мяне самога адзін дзед пахаваны пад Гданьскам — ён першы падняўся ў атаку на кулямёты, а другі загінуў у канцлагеры ў Аўстрыі... Гэта наша гісторыя, якую нельга не ведаць, і дзеці вельмі сур'ёзна, з павагай і хваляваннем успрымаюць расказы пра яе.

Гутарыла Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Фота аўтара І Ганны ЗАНКАВІЧ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Мы паспрабавалі адшукаць самыя вострыя вуглы новаўвядзенняў і ўявіць, як будзе працаваць гэты дакумент пачынаючы з 2020 года.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Як запрасіць чалавека, каб ён не прыйшоў, і знойдзены кашалёк.

Грамадства

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Усё, як у казцы: прыгожая зала, музыка, пачастункі. Абаяльныя людзі распавядаюць аб правільным харчаванні і рэкламуюць свой тавар...

Грамадства

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

Гэта адходы шкла, паперы, пластыку, шын, батарэек, машыннага масла...