Вы тут

Таленты і робаты


Нядаўна беларуская каманда вярнулася з залатымі медалямі з конкурсу па робататэхніцы ў Дубаі: яна прызнана лепшай сярод 189 каманд свету! Цікава: што хаваецца “за кулісамі” сенсацыйнай перамогі?


“Залатая” каманда і яе трэнер

Робататэхніка ў Беларусі — модны занятак. Прычым займаюцца ёй прафесіяналы, адзін з якіх — малады мінскі выкладчык Аляксандр Францкевіч. Якраз падрыхтаваная ім каманда Robo4U перамагла на конкурсе па робататэхніцы й праграмаванні FІRST Global Challenge ў Дубаі (Аб’яднаныя Арабскія Эміраты). Уявіце сабе: лепшая сярод 189 каманд свету! Дваіх школьнікаў, траіх студэнтаў ды іх трэнера цёпла, з вялікай пашанай сустракалі на Радзіме.

Як выхоўваюць чэмпіёнаў такога ўзроўню? Пра тое мы гутарылі з іх трэнерам.

Дзе знайсці будучага чэмпіёна?

Яму ўдалося сабраць моцную каманду, згуртаваць яе, давесці да перамогі. Аляксандр Францкевіч лічыць, што мае ўнутранае адчуванне “кандыдатаў у чэмпіёны”: “Магу навучаць базавым ведам па праграмаванні, а калі заўважаю ў дзіцячых вачах іскрынку, бачу запал, цікаўнасць, самастойнасць, самадысцыпліну — тады запрашаю вучня ў каманду, што рыхтуецца да конкурсаў. Вельмі важная самадысцыпліна: у нас на заняткі, напрыклад, ніхто не спазняецца. Падрыхтоўка да конкурсаў патрабуе вялікіх высілкаў, шмат часу. Але многія мае вучні ўсюды паспяваюць”.

Галоўная пляцоўка, дзе шліфуюцца таленты, — у лабараторыі кампаніі Іtransіtіon, міжнароднага пастаўшчыка ІТ-рашэнняў і паслуг. Там ёсць цэлы кабінет, у якім збіраюць робатаў. Заўсёды адчынены для хлопцаў і дзверы Рэспубліканскага рэсурснага цэнтра адукацыйнай робататэхнікі Беларускага дзяржпедуніверсітэта імя Максіма Танка: там Францкевіч працуе выкладчыкам.

Аляксандр Францкевіч: “З усяго гэтага й збіраем робатаў”

А ў 50‑й мінскай гімназіі ён — педагог дадатковай адукацыі па сумяшчальніцтве, займаецца з вучнямі стварэннем робатаў для ўдзелу ў навукова-даследчых конкурсах. У гімназіі пад яго кіраўніцтвам “па робатах” навучаецца каля 100 гімназістаў.

Першыя заняткі ў згаданай лабараторыі, на якія прыйшлі трое сённяшніх чэмпіёнаў, Аляксандр Францкевіч пачаў праводзіць у 2014 годзе. Тады для школьнікаў ладзілі Мінскі адкрыты робатурнір, у якім і яго вучні паспяхова паўдзельнічалі. Праз год — новы поспех: выхаванцы Францкевіча прайшлі конкурсны адбор на Сусветную алімпіяду па робататэхніцы. Прадстаўлялі Беларусь на спаборніцтвах у Катары, дзе гулялі ў робафутбол. Адзін з юнакоў, які там быў, сёлета патрапіў і ў Дубай.

На конкурс, арганізаваны міжнароднай асацыяцыяй Іnternatіonal Fіrst Commіttee Assocіatіon (была заснаваная вядомым амерыканскім вынаходнікам Дзінам Кейменам у 2016‑м як пашырэнне Fіrst), вучні Францкевіча паехалі ўпершыню ў 2017 годзе. Дарэчы, хлопцы памятаюць, як на адкрыцці-закрыцці прэстыжных спаборніцтваў каля Белага дома іх вітала Іванка Мары Трамп, дачка Прэзідэнта ЗША. У 2018‑м на фінал аналагічных спаборніцтваў беларусы паехалі ў Мексіку. Так што да трэцяга, сёлетняга конкурсу ў Дубаі каманда рыхтавалася ўжо з улікам свайго папярэдняга досведу.

Сёлета конкурс FІRST Global Challenge прайшоў пад назвай “Ocean Opportunіtіes” і стаў першым конкурсам, зладжаным за межамі Паўночнай Амерыкі. “Мы не спадзяваліся, што атрымаем першае месца, хоць і бачылі, які добры ў нас атрымаўся робат. Ад розных неспадзевак ніхто ж не застрахаваны: скажам, у робата мог адысці кантакт провада, як тое здарылася ў Мексіцы, маглі ўзнікнуць праблемы з WІ-FІ ды што іншае, — тлумачыць трэнер. — І не ўсё залежыць ад адной каманды, бо ў часе спаборніцтваў яна выступае ў альянсе з дзвюма іншымі. Хлопцы супакойвалі сябе думкай, што выступяць добра, што называецца, без якіх-небудзь “касякоў”. Так і казалі: “Паедзем і выступім без касякоў”. А вось атрымалася, што выйшлі на першае месца. Можаце ўявіць сабе, колькі было радасці!”.

На конкурсе ў Дубаі была пастаўлена эказадача: пачысціць акіян ад забруджвальных рэчываў. Два альянсы па тры каманды з дапамогай робатаў павінны былі сабраць вялікія й маленькія шарыкі, што імітавалі тыя рэчывы, у зоны апрацоўкі ды перапрацоўчую баржу. Апошняя мела некалькі ўзроўняў: больш высокія з іх давалі й больш ачкоў. І беларускія юнакі ды іх робат з задачай справіліся. Спецыялісты высока ацанілі беларускую інжынерную думку, выкарыстаную ў праекце. Перамога стала магчымаю й таму, што каманда Robo4U змагла ўстанавіць добрыя стасункі з камандамі з іншых краін. На пэўным этапе спаборніцтваў яе аб’явілі “капітанам альянсу”: яна магла кіраваць тактыкай гульні. Альянс беларусаў з камандамі з Малдовы, Нарвегіі ды з камандай бежанцаў з Сірыі прывёў да перамогі. У 9 раундах, з якіх складалася гульня, беларусы выступілі ў альянсе з 26 замежнымі камандамі. Усяго на адным полі пабывала 54 каманды з розных краін. Мінчане прадэманстравалі свае здольнасці, а таксама пазнаёміліся з удзельнікамі з іншых краін.

Поспехі вучняў — узнагарода настаўніку

Аляксандр Францкевіч гатовы доўга расказваць пра таленавітых вучняў, якія дасягнулі “залатога” поспеху ў Дубаі.

Горад Дубай гасцінна сустрэў беларусаў

Яўгена Говара, студэнта факультэта радыёфізікі й камп’ютарных тэхналогій БДУ, ён нездарма выдзеліў як капітана каманды. У хлопца ёсць здольнасці лідара, імкненне кіраваць, але не як у кар’ерыста: Яўген добры па натуры, клапоціцца пра іншых у камандзе. Ён з 2015 года неаднаразова станавіўся пераможцам спаборніцтваў па робататэхніцы і ў Беларусі, і ў замежжы.

Аляксандр Кульша, студэнт факультэта камп’ютарных сістэм і сетак Беларускага дзяржуніверсітэта інфарматыкі й радыёэлектронікі, са сваёй цудоўнай англійскай мовай выручаў каманду перад журналістамі. Нікому, пэўна, і ў галаву не прыходзіла, што вывучаў ён замежную мову ў Беларусі. Аляксандр канструяваў робата для конкурса разам з іншымі.

Максім Шпілеўскі, студэнт факультэта прыкладной матэматыкі ды інфарматыкі БДУ, з сям’і медыкаў. Вялікае жаданне займацца праграмаваннем у яго выклікаў прыклад старэйшага брата-праграміста. Ён гатовы займацца робатамі кожны дзень і да позняга вечара.

У Самуіла Алексіна, школьніка, настаўнік адзначае вялікую культуру зносін і самадысцыпліну. Ён ходзіць на курсы па ваджэнні аўтамабіля, заканчвае курсы польскай мовы ды яшчэ й “робата”-чэмпіёнам стаў. Хлопец здольны падаваць такія канструктарскія ідэі, што пераварочваюць ранейшыя ўяўленні.

Цімафей Латушка — таксама яшчэ школьнік, далучыўся да каманды сёлета, хоць ІТ-тэхналогіямі захапляецца тры гады. Цімафей — “душа сваёй каманды”. На спаборніцтвах ён дапамагаў наладжваць ёй добрыя стасункі з іншымі камандамі з альянсу. Ён і сачыў, каб усе правады ў робата былі на месцы, не было тэхнічных збояў. Дзякуючы таму беларусы й выступілі ўдала. Перамогшы ў Дубаі, лічыць Аляксандр Францкевіч, яны добра заявілі пра беларускую школу робататэхнікі на ўвесь свет.

Конкурс FІRST Global Challenge праводзіцца для ўдзельнікаў да 18 гадоў, і старэйшыя юнакі з беларускай каманды ў наступным годзе ўжо не змогуць на яго патрапіць. Але трэнер спадзяецца, што ў хуткім часе хлопцы будуць ужо мець дастаткова досведу, каб паехаць туды ў якасці мэтраў замест яго. Ведаў, здольнасцяў, талентаў у іх, на думку Аляксандра Аляксандравіча, хапае.

Праграма для робата

Заняткі па робататэхніцы, лічыць мой субяседнік, карысныя для кожнага. Яны развіваюць алгарытмічнае мыслення. А такое мысленне — алгарытмічнае — патрэбнае і ў паўсядзённасці: з ім прасцей, напрыклад, скласці графік працоўнага дня ды зрабіць шмат чаго яшчэ.

Сам Аляксандр Францкевіч пазнаёміўся “па шчаслівай выпадковасці” з робататэхнікай, калі яна яшчэ не была такой моднай з’явай: 10 гадоў назад. У 2009‑м ён, студэнт 3‑га курса матэматычнага факультэта БДПУ, быў уключаны ў адзін праект, звязаны з навучаннем дзяцей. Былыя выхадцы з Беларусі ў Амерыцы жадалі пазнаёміць сваіх дзяцей з Бацькаўшчынай, зладзілі для іх пад Мінскам летні лагер, дзе выкладаліся веды ў галіне інфармацыйных тэхналогій. Арганізатары прывезлі з сабой і робатаў. Аляксандр зацікавіўся іх стварэннем. Тады было цяжка знайсці ў інтэрнэце кіраўніцтва па іх складанні. Студэнт Францкевіч, што называецца, метадам спроб і памылак сам даведваўся, што да чаго. Ва ўсіх складанасцях разабраўся самастойна ды праз год пачаў займацца навучаннем дзяцей праграмаванню з выкарыстаннем робататэхнічных набораў. “Я ўбачыў у тым вялікі патэнцыял, — удакладняе Аляксандр Францкевіч. — Не сакрэт: праграмаванне многім дзецям падаецца сумным працэсам. А праграмаванне з дапамогай робата выклікае ў іх цікаўнасць”. Робататэхніка, на яго думку, не павінна ўспрымацца толькі як модны павеў, бо гэта ў першую чаргу сродак развіцця ўменняў, набыцця новых ведаў.

Залатыя медалі пераможцаў

Як выкладчыка кафедры інфарматыкі й методыкі выкладання інфарматыкі фізіка-матэматычнага факультэта БДПУ і навукоўцу, яго цікавяць высокія тэхналогіі ў адукацыі. Аляксандр Францкевіч распрацоўвае методыкі выкладання адукацыйнай робататэхнікі, методыкі выкладання інфарматыкі. Восем праграм факультатыўных заняткаў выкладчыка зацверджаны Мінадукацыі Беларусі ды апрабоўваюцца ў школах з 2016 года. Па яго методыцы выкарыстання візуальнай мовы праграмавання прайшлі педагагічныя эксперыменты ў многіх школах краіны. Аляксандр Аляксандравіч гаворыць: якраз тую методыку ён і прымяніў пры падрыхтоўцы вучняў да спаборніцтваў у Дубаі.

А візуалізаванае праграмаванне — гэта што? Уявіце сабе: праграма ствараецца шляхам маніпулявання графічнымі аб’ектамі, тэкст праграмы пісаць не трэба. “Наш “дубайскі” робат праграмаваўся з дапамогай візуальнай мовы, — тлумачыць сутнасць методыкі й яе выкарыстанне на практыцы суразмоўца. — Праграма для яго складалася пры дапамозе перацягвання на маніторы камп’ютара алгарытмічных і матэматычных блокаў ды іх злучэння. Калі дзеці вывучаюць алгарытмізацыю й праграмаванне праз візуальную мову, яны пачынаюць лепш іх разумець, потым лягчэй пераходзяць на тэкставую мову праграмавання”.

Аляксандра Францкевіча вельмі прыцягвае адукацыйная дзейнасць: “Мне падабаецца будаваць ступені ў выкладанні, каб дамагчыся ў выхаванцаў пэўных уменняў і навыкаў, падабаецца сачыць за іх поспехамі, хай сабе й на адлегласці — праз паведамленні ў СМІ… Прыемна яшчэ адчуваць зваротную сувязь: мае вучні заўсёды ўдзячныя, калі бачаць плён ад заняткаў”. Так што сёння, відаць, свой выбар — ІТ-сфера ці праца выкладчыка — Аляксандр Францкевіч ужо зрабіў. Знайшоў сваё прызванне. І бліскучая перамога ягоных таленавітых выхаванцаў на прэстыжным конкурсе ў Дубаі — яскравае таму сведчанне. Мы ж дзякуючы такім перамогам надзею маем, што велізарны інтэлектуальны рэсурс Беларусі будзе развівацца, услед за ІТ-тэхналогіямі, таксама і ў гэтым, надзвычай перспектыўным кірунку, з імі спалучаным.

Ганна Лагун

Нумар у фармаце ПДФ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.