Вы тут

Святаром запаленая свечка


Калекцыя кірылічных кніг (выданні на царкоўнаславянскай мове) Цэнтральнай навуковай бібліятэкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі налічвае амаль 550 асобнікаў XVI — пачатку XX ст. У асноўным гэта выданні, прызначаныя для богаслужэння.


Запіс, аркуш 472 адваротны.

Не выключэнне і Трыёдзь посная (Масква, 1630), якая здзівіла супрацоўнікаў аддзела рэдкіх кніг і рукапісаў ЦНБ НАН Беларусі нечаканым рукапісным запісам. Гэтая кніга змяшчае парадак богаслужэння на працягу дзесяці тыдняў да Пасхі. Падчас службы спяваюцца каноны, якія складаюцца з трох песень, а назва Трыёдзь атрымалася ад грэчаскіх слоў «тры» і «песня».

Асобнік Трыёдзі поснай бібліятэка набыла ў 1984 г. у букіністычнай кнігарні № 2. Ранейшым яго ўладальнікам быў Фёдар Шкляраў (1925— 1988), стараабрадзец, самадзейны мастак, калекцыянер, заснавальнік Веткаўскага музея народнай творчасці. Фёдар Рыгоравіч паставіў на некалькіх старонках асобніка свой адмысловы штамп, на якім — графічная выява Багамаці і побач з ёй запаленыя свечкі. Пад выявай — надпіс: «Г. Ветка. ФЕДОР Шкляров».

На пачатку кнігі Ф. Шкляраў уклеіў дадатковы аркуш, на якім пазначыў папярэдняга ўладальніка: «№ 132.4. Марта 1974 г. книга принадлежала Кузьмину Ивану Дмитриевичу переплетных дел мастеру с дер. Тарасовка. Ф. Шкляров».

На асобніку — пераплёт, зроблены прыкладна ў XVII — першай палове XVIII стагоддзя з дошак, абцягнутых цёмна-карычневай скурай. Ён значна знасіўся, скура пацёрлася, фрагмент карашка згубіўся, адарваліся зашпількі. Хтосьці (магчыма, згаданы «пераплётных спраў майстар» з Веткаўскага раёна) крыху рэстаўрыраваў пераплёт, зрабіўшы новыя раменьчыкі для металічных зашпілек, але няўдала прыбіў іх да ніжняга вечка, у выніку чаго адламаўся кавалак дошкі.

Пераплёт. Трыёдзь посная (Масква, 1630)

Гартаючы старонкі асобніка, мы пабачылі, што нехта ў XX стагоддзі вельмі ўважліва яго чытаў і выкарыстоўваў у паўсядзённай практыцы. Відаць, гэта быў святар, які падрабязна пазначаў парадак выканання богаслужэння ў розныя дні. Яго запісы, зробленыя на палях, упарта ідуць праз усю кнігу. Амаль на кожным аркушы і сляды ад кропляў свечкі, пры якой раней чыталі кнігу.

І раптам… На адвароце аркуша 472 пад друкаваным тэкстам царкоўных спеваў ад рукі напісаны верш:

Когда-нибудь, страницы книг листая

на отдыхе от будничных забот,

седая память светлый вечер мая

из горькой тьмы забвенья принесёт.

 

Ты вспомнишь, как среди обыденно ленивых

и праздных будней злого торжества

прошла весна, прошла неторопливой

и гордою походкой божества.

У гэтых паэтычных радках — на жаль, высветліць іх аўтара не ўдалося  — духоўны настрой, якім падзяліўся з намі былы ўладальнік кнігі.

Алена ЦІТАВЕЦ, загадчыца сектара кнігазнаўства аддзела рэдкіх кніг і рукапісаў ЦНБ НАН Беларусі

Фота Алены Цітавец.

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.

Эканоміка

Чаму не варта спадзявацца на «шэрую» зарплату?

Чаму не варта спадзявацца на «шэрую» зарплату?

Будаўніку заплацілі менш, чым дамаўляліся вусна.

Культура

Галоўны рэдактар часопіса «Маладосць» распавядае пра новую стратэгію выдання

Галоўны рэдактар часопіса «Маладосць» распавядае пра новую стратэгію выдання

З пачаткам новай падпісной кампаніі ў «Маладосці» з'явіўся новы «прамоўшан»: цяпер гэта «больш чым часопіс».