Вы тут

Дождж на Каляды. Час прыдумляць новыя сімвалы і традыцыі?


Паводле народных прыкмет, снег на Каляды абяцае багаты ўраджай збожжавых, а марозная ноч ды зорнае неба сведчаць пра тое, што ўлетку будзе шмат ягад і грыбоў. Што азначаюць плюс пяць у калядную ноч, туман калядным ранкам і лівень калядным днём — пра гэта фальклор маўчыць. Не было такога ў часы, калі прыкметы як вынік шматгадовых назіранняў нараджаліся. Таму застаецца толькі гадаць і спадзявацца, што дождж на Каляды — гэта ўсё ж да ўраджаю, бо, калі разабрацца, гэта той жа снег, толькі не замерзлы.


Але пагадзіцеся — адчуванне свята, блізкага чараўніцтва няма. Здаецца, прачынаешся з навагоднім настроем, глянеш у акно — і ўвесь настрой змывае пануры снежаньскі дождж. І гэта пастаянная халодная золкасць, якая на вуліцы лезе пад любую, нават самую цёплую і шчыльна зашпіленую апратку і прабірае аж да самых касцей. Бр-рр!.. Уся бяда ў тым, што не толькі прыкметы на надвор'е, але і ўся калядна-навагодняя атрыбутыка, усе нашы дзіцячыя ўспаміны звязаныя менавіта са снегам і марозам. Глабальнае пацяпленне ўсё гэта парушыла, і Дзед Мароз і іншыя зімовыя персанажы, якія маршыруюць па лужынах пад парасонамі, — рэальная, але зусім непрывычная для нас карціна.

Апрывыкаць, мяркуючы па ўсіх апошніх тэндэнцыях, трэба. Ствараць новыя традыцыі, прыдумваць новыя прыкметы. Вучыцца весяліцца і чакаць цуду нават пад дажджом, ствараць святочны настрой сабе і тым, хто побач. Напэўна, калі-небудзь не ў нас, дык у наступных пакаленняў, якія проста не будуць ведаць, адкуль у месяца снежня такая назва, гэта атрымаецца. І на Раство ўсе будуць радавацца проста таму, што свята, а не пазіраць з надзеяй у неба, чакаючы, што кроплі замерзнуць і ператворацца ў нешта белае і пушыстае.

Такое хіба магчыма? Так, такое магчыма. Заходнія еўрапейцы, напрыклад, вельмі рэдка бачаць снег, а тэмпература зімой у іх увогуле не апускаецца да мінусавой. Але галоўны герой у іх — Санта (святы Мікалай) у зімовай вопратцы на санках. І ніякага дысанансу яны не адчуваюць.

Я некалькі гадоў назад падалася на Каляды ў Трыр — старажытны горад на мяжы Германіі, Францыі і Люксембурга — спецыяльна каб паглядзець, як яны без снегу свята адзначаюць. «Пашанцавала» — было плюс дзесяць, і ўсе дні не перастаючы ішоў дождж. Але на цэнтральнай плошчы цёмным халодным вечарам на ўсю моц віраваў кірмаш, на якім прадавалі каляднае імбірнае печыва, налівалі духмяны глінтвейн у адмысловыя чырвоныя кубачкі (яны былі ў форме чаравічка з намаляваным на іх святочным сюжэтам), які ўсе пілі за столікамі прама на вуліцы, і ніхто не спяшаўся схавацца пад бескарысныя па сутнасці «грыбкі», і кроплі з неба звонка хлюпалі проста ў кубкі, распырскваючы чырвонае пітво. Граў жывы аркестр — музыкі не хаваліся пад нейкім дахам, а шчыра дзьмулі ў свае трубы, крыху моршчачыся ад дажджу, калі ён трапляў на твар. Круціліся стракатыя каруселі, распырскваючы вакол сябе ваду, і на іх рагаталі дзеці і дарослыя, і зусім не звярталі ўвагі на тое, што і курткі, і штаны ўжо даўно прамоклі...

Але самай «фішкай» быў наш паход на начную калядную службу. Машыны ў нас у той дзень не было, грамадскі транспарт перастаў хадзіць ужо пасля абеду (назаўтра, 25-га, ён не працаваў увогуле). Ісці да гістарычнага цэнтра, дзе ў старажытным саборы і адбывалася дзейства, калі па дарозе, дык кіламетраў дзесяць. Прычым цэнтр унізе, у даліне ракі, а сучасны раён, дзе мы спыніліся, — на даволі крутым узгорку. Можна было выклікаць таксі, але... Сябар, які нарадзіўся ў гэтых мясцінах, упэўнена заявіў: пойдзем напрасткі, я ведаю дарогу. Карацей, пайшлі. Па хмызах, у цемры, па вузкай казінай сцежцы, па крутым схіле, пад дажджом. Колькі раз кожны з нас паслізнуўся, паваліўся і праехаў па слізкім глеі на пятай кропцы, мы нават і не лічылі. Але калі стомленыя, шчаслівыя, мокрыя і месцамі брудныя дабраліся да сабора, служба там толькі пачыналася. І гэта было так велічна і прыгожа, і так урачыста іграў арган, і такія дзівосныя гукі ад яго і ад спеваў несліся пад скляпенні аднаго з самых старых у Еўропе храмаў (яго ніжняя частка — яшчэ ад палаца Святой Алены, так, так, той самай, з ІV стагоддзя)... Карацей, экстрэмальны паход быў таго варты.

Пасля сабраліся дома за вялікім сталом, у гасцёўні палаў камін, было імбірнае пячэнне, калядная гарбата, адмысловы цёмна-сіні сервіз і цукар у выглядзе пакрышаных ледзяшоў. Былі ўзаемныя падарункі і ціхая цёплая размова. Дождж барабаніў па даху тэрасы, а гаспадыня шчасліва ўсміхалася і казала, што Раство ўдалося як ніколі...

Ад'язджала я адтуль перад Новым годам з цвёрдым перакананнем, што свята ад надвор'я не залежыць. Але калі прызямліліся ў Каўнасе ў суцэльную завею, а па дарозе на Мінск яна ператварылася ў моцны, але спакойны снегапад, — сэрца напоўнілася такой лікуючай радасцю, з якой не маглі параўнацца нават гукі аргана ў саборы Святой Алены...

...Ведаеце, што я рабіла сёлета 25 снежня, калі сышлі госці? Пад гукі дажджу, які нахабна барабаніў у шыбу, я сартавала пластыкавае смецце, якога назбіраўся цэлы вялікі пакет. Здымала з бутэлек этыкеткі, якія не падлягаюць перапрацоўцы, адкручвала коркі, разглядала пад лупай нумары на іх, каб адабраць тыя, якія можна здаць асобна... У асабістым маштабе старалася зрабіць лепшай экалогію, спыніць глабальнае пацяпленне, вярнуць у Беларусь снег у снежні...

Усё роўна больш не было чаго рабіць — не ісці ж такой слатой на вуліцу. А радавацца дажджу на Каляды мы пакуль не ўмеем. Ці навучымся калі?

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Прэв'ю: pixabay.com

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Дзяржаўнаму камiтэту судовых экспертыз споўнiлася сем гадоў.

Грамадства

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Адным з самых распаўсюджаных захворванняў у свеце з'яўляецца артэрыяльная гiпертэнзiя.

Грамадства

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Яны кормяць гарачымi абедамi больш за сто чалавек, якiя апынулiся на абочыне жыцця.

Грамадства

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

У распараджэннi, падпiсаным на мiнулым тыднi кiраўнiком дзяржавы, ёсць пункт, якi датычыцца капрамонту жыллёвага фонду.