Вы тут

Ад чаго мы самыя неабароненыя ў сваім ХХІ стагоддзі


«Не бяры да галавы», — кажу сама сабе кожны раз, калі чытаю ці гляджу відэа пра апошнія навіны ў свеце. Атрымліваецца кожныя паўгадзіны, балазе на рабоце ўключаны камп'ютар, дома і нават у дарозе заўжды пад рукой смартфон з хуткасным інтэрнэтам. Не ў курсе таго, што адбываецца і блізка, і далёка, хіба што тыя некалькі гадзін, калі спіш. А ранкам, толькі пралупіўшы вочы, уключаеш тэлевізар, ужо ў тралейбусе дастаеш тэлефон — і зноў гэта бурлівае бязмежнае мора інфармацыі паглынае па самую макаўку. Застаецца толькі тое папераджальнае «Не бяры да галавы», ды яно ўсё роўна не атрымліваецца — не браць.


Фота: pixabay.com

Бо як можна не думаць пра сям'ю з чатырох чалавек — бацькоў і дзвюх маленькіх дзяўчынак, якія ляцелі на тым украінскім самалёце, што разбіўся ў сераду? Яны дзякуючы сеціву ўжо не безыменныя ахвяры авіякатастрофы, адны са шматлікіх, а канкрэтныя людзі. На фота, узятым пастаўшчыкамі навін з сацыяльных сетак, яны прыгожыя, шчаслівыя, усміхаюцца, у іх ёсць імёны (у маленькіх сясцёр яны былі вельмі сугучныя). І ты ўжо ведаеш, што ляцелі яны праз Кіеў у канадскі Эдмантан, што былі ў Іраку на канікулах... Думаеш пра гэтых невядомых, але ўжо ў нейкім сэнсе блізкіх табе людзей (бо, паводле спрадвечнай логікі чалавечых паводзін, толькі па блізкіх можа так сціскацца сэрца), пасля пачынаеш разважаць пра лёс (вось чаму ім у Канаду трэба было менавіта праз Украіну ляцець), пра нашу абсалютную аголенасць — і ў пераносным, і ў самым што ні ёсць прамым сэнсе, якую мы самі сабе гарантуем, як толькі рэгіструемся ў няважна якой інтэрнэт-суполцы. Людзей ужо няма, а старонка ў сеціве засталася, яшчэ і ніхто з блізкіх, якія не хочуць публічнасці свайго гора, яе не выдаліць, калі не ведае пароля. А пакуль да гэтага дойдуць адміністратары, усе ахвотныя расцягаюць кранальныя сямейныя фота і растыражуюць па ўсім свеце з якімі заўгодна каментарыямі...

Не хочаш, але мусіш пасля падобных навін задумацца пра мэтазгоднасць прысутнасці ў інтэрнэт-супольнасці ўвогуле. Бо ты ж не ведаеш, хто, калі і з якой мэтай выкарыстае твае фота, якія ты з гонарам, выбіраючы найлепшыя, выкладваеш на сваёй старонцы. Быў жа не так даўно скандал дзесьці ў Расіі, калі дзяўчына, трапіўшы ў іншы горад, на рэкламе вырабу віньетак на помнікі ўбачыла ўласны фотаздымак, са старонкі ў сацсетцы ўзяты. Дык тое ў адной краіне. А дзе гарантыя, што дзесьці ў Бразіліі твой твар ці такую ўдалую выяву ў купальніку не выкарыстоўваюць для рэкламы інтым-магазіна?

Пачынаеш думаць яшчэ і пра тое, што паролі ды коды да акаўнтаў, інтэрнэт-банкінгу, плацежных сродкаў — гэта, канешне, крута, гэта абараняе прынамсі калі не тваё асабістае жыццё, дык твае грошы, і паведамляць гэтыя запаветныя спалучэнні літар і лічбаў сапраўды нікому, нават самым блізкім, або дзесьці запісваць не варта. Але... калі раптам што з табой здарыцца? Як, напрыклад, з гэтай сям'ёй з самалёта. І нявыдаленая ці незаблакаваная старонка ў сетках — гэта яшчэ паўбяды. У маёй газетнай практыцы быў выпадак тут, у Мінску, калі маладая жанчына пасля нараджэння двайнят нечакана для ўсіх упала ў кому. На лячэнне, догляд, на малых сям'і былі патрэбныя грошы. І яны — немалыя — былі ў самой хворай. На асабістым рахунку, на картцы, код якой ніхто не ведаў. На просьбы аддаць грошы сваякам у банку адказвалі: гаспадыня рахунку жывая, мы не маем права здымаць сродкі без яе ведама. Вось калі б яна памерла — вы як спадчыннікі мелі б права... У колькі інстанцый давялося тады журналістцы рэспубліканскай газеты звяртацца, каб дапамагчы сям'і атрымаць такія патрэбныя ёй грошы...

...І гэта толькі адна навіна, якую «ўзяў да галавы». А падобных жа за дзень не адна. І думаеш, увесь час думаеш, пра мільярд згарэлых зажыва жывёлак — як падлічылі эколагі, менавіта столькі загінула падчас лясных пажараў у Аўстраліі. Пра кранальных пушыстых каал, цыбатых кенгуру, дзікіх сабак дынга. Ты іх ніколі ўжывую не бачыў, але табе ўсё роўна іх шкада. Як і тых аўстралійскіх дзікіх вярблюдаў, якіх збіраюцца забіць ужо мэтанакіравана, зваліўшы на іх прычыну экалагічнай катастрофы: маўляў, падчас засухі яны выпіваюць занадта шмат вады, якой і без таго мала, таму і не атрымліваецца патушыць пажары... Адганяеш ад сябе жаласлівыя думкі — жывёлы ж не людзі — тут жа, калі ласка, — пра людзей. У парыжскім аэрапорце ў адсеку шасі самалёта, які прыляцеў з афрыканскага Кот-д'-Івуара, знайшлі цела 10-гадовага хлопчыка. Ён або задыхнуўся, або замерз, а хутчэй за ўсё і тое, і другое — на вышыні разрэджанае паветра і тэмпература мінус пяцьдзясят. Хто яго туды пасадзіў, ведаючы такую рызыку? Бацькі, якія лічылі, што лепш быць мёртвым у Парыжы, чым жывым на Беразе Слановай Косткі? Хто ўвёў у вушы бацькам, што там, у Парыжы, будзе лепш?.. Пытанні, на якія спрабуеш знайсці і не знаходзіш адказ, і ад іх кожны дзень пачынае дзесьці каля скроняў ныць галава і хочацца заснуць, бо толькі пакуль спіш, ты нічога не бачыш, не чуеш, ні пра што не думаеш...

Згадала раптам верш Панчанкі «Капайце ў сэрцы маім магілу...», знайшла (канешне ж, у інтэрнэце!), перачытала. Год напісання — 1963. І па справе, і хораша, і цёпла, а ўжо — не пра нас. У год 2020-ы Пімен Емяльянавіч наўрад ці так напісаў бы. Бо на ўсё, што робіцца на гэтым блакітным шарыку і аб чым тут жа становіцца вядома, ніякага сэрца не хопіць.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Загаловак у газеце: Узяўшы да галавы

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Дзяржаўнаму камiтэту судовых экспертыз споўнiлася сем гадоў.

Грамадства

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Адным з самых распаўсюджаных захворванняў у свеце з'яўляецца артэрыяльная гiпертэнзiя.

Грамадства

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Яны кормяць гарачымi абедамi больш за сто чалавек, якiя апынулiся на абочыне жыцця.

Грамадства

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

У распараджэннi, падпiсаным на мiнулым тыднi кiраўнiком дзяржавы, ёсць пункт, якi датычыцца капрамонту жыллёвага фонду.