Вы тут

Украінская песня — зусім не чужая


Спевы народнага хору ўкраінскай песні “Криниця”, якім кіруе беларуска Маргарыта Кучук, гучаць і ў часе Калядных, Навагодніх святаў на розных пляцоўках беларускай сталіцы


Маргарыта Кучук з хорам “Криниця”

Калі гэтыя артысты спяваюць, то беларускім гледачам падаецца: хор прыехаў з Украіны. На самой жа справе ён мінскі, прычым кіруе ім беларуска. Хор спявае ў прыгожай акадэмічнай манеры. Папулярны ён ужо не толькі сярод украінцаў. Дарэчы, дзейнічае хор пры Маладзёжным грамадскім аб’яднанні “Украінскае музычнае таварыства Криниця”. Мы сустрэліся з кіраўніцай хору і старшынёй таварыства Маргарытай Кучук у Нацыянальнай бібліятэцы, калі адзначалася 20‑годдзе Рэспубліканскага цэнтра нацыянальных культур. Маргарыта, прафесійны музыкант, дырыжор-хормайстар, расказала нам не толькі пра хор.

Сёння “Криниця” спявае шмат украінскіх народных песень у апрацоўцы вядомых кампазітараў. Сярод іх — казацкія, паходныя, песні-думкі, а таксама калядкі, купальскія, жніўныя… Ёсць у рэпертуары й гімны, прывітальныя песні (напрыклад, “Зеленеє жито”), велічальныя (“І в вас, і в нас”). Шмат песень літаратурнага паходжання. Заўсёды заваёўваюць сэрцы слухачоў творы “Дивлюсь я на небо”, “Взяв би я бандуру” (на словы Міхаіла Пятрэнкі), а таксама “Стоїть гора високая” (на словы Леаніда Глебава) і “Ой ти, дівчино, з горіха зерня” (на словы Івана Франка). Здольныя заваражыць любую публіку й песні на вершы Тараса Шаўчэнкі: “Реве та стогне Дніпр широкий”, “Заповіт”, “Наш отаман Гамалія”, “Все упованіє моє”, “Нащо мені чорні брови”.

Хор у 90‑я гады стварылі прыхільнікі ўкраінскай песні. Сярод спевакоў было спачатку нямала ўкраінцаў, якія пасля заканчэння беларускіх ВНУ заставаліся жыць у Беларусі. Яны ж пазней прывялі спяваць у хор сваіх дзяцей, якія падраслі. Тая моладзь таксама жадала падтрымліваць песенныя традыцыі, напаўняць жыццём асяродак украінскай песні й культуры. Маргарыта Кучук добра памятае: студэнткай харавога аддзялення Інстытута культуры (цяпер Беларускі дзяржуніверсітэт культуры й мастацтваў) прыйшла ў калектыў, каб падтрымаць партыю сапрана. Так і засталася ў хоры надоўга, бо, прызнаецца, украінскія песні заваражылі яе свабодай, шырынёй і смеласцю думкі.

Сёння ў хоры спяваюць украінцы, беларусы, палякі, рускія. Многіх слухачоў здзіўляе не столькі спеўны іх імпэт, колькі веданне ўкраінскай мовы, культура маўлення. Маргарыта Кучук сама беларуска, родам з гарадскога пасёлка Руба (16 км ад Віцебска). Прызналася: мову ўкраінскіх песень дапамагло ёй спасцігнуць веданне асаблівасцяў фанетыкі рускай мовы. “Памятаю, настаўніца рускай мовы і літаратуры Рубаўскай сярэдняй школы, якую я заканчвала, цудоўны філолаг Святлана Станіславаўна Замоткіна, патрабавала ад нас дасканалага рускамоўнага вымаўлення, ведання фанетычных законаў. А як прыйшла я спяваць ва ўкраінскі хор, то ўсвядоміла, што рускае вымаўленне вельмі падобнае да ўкраінскага ў тым, што тычыцца мяккіх зычных гукаў “т” і “д”. Заўсёды стараюся прыўнесці ў “голас хору” фанетычныя тонкасці ўкраінскай мовы. Многія харавыя калектывы апошнім часам бяруць у рэпертуар украінскія песні, аднак за фанетыкай не надта сочаць, пераносяць ва ўкраінскую мову фанетычныя асаблівасці беларускай. Мне тое рэжа слых. Бо я лічу фанетыку музыкай мовы”, — разважае спадарыня Маргарыта. Паколькі ў хоры шмат рускіх і беларусаў, то асаблівасці фанетыкі ўкраінскай мовы кіраўніца хору тлумачыць ім асобна, на дадатковых занятках.

Маргарыта не бачыць нічога дзіўнага ў тым, што яна, хоць і родам з Беларусі, пашырае ўкраінскую культуру. З украінцамі, іх спевамі й вышыванкамі сутыкалася ў дзяцінстве. З дыпломамі горных інстытутаў з Украіны тыя прыязджалі працаваць на прадпрыемства “Даламіт” у Рубу. Нямала ўкраінцаў жыве там і цяпер. Бацька Маргарыты часта чытаў ёй маленькай вершы Тараса Шаўчэнкі. Далучалі да братняй культуры аповесці Мікалая Гогаля “Тарас Бульба”, “Вечары на хутары паблізу Дзіканькі”. “Ды й хто ведае: можа, і ў мяне ёсць украінскія родавыя карані. Дзявочае ж прозвішча — Каладко, для ўкраінцаў характэрнае”, — жартуе Маргарыта, хоць “украінскіх слядоў” у сваім радаводзе пакуль не знайшла.

Хор “Криниця” выконвае ўкраінскія, рускія, беларускія, грузінскія песні

Украінская мова, культура сталі для Маргарыты яшчэ бліжэйшымі, калі спаткала ў хоры свайго будучага мужа. Яўген Кучук — напалову ўкраінец, напалову беларус: маці яго родам з горада Енакіева Данецкай вобласці, прыехала калісьці ў Мінск вучыцца ў Радыётэхнічны інстытут (цяпер Беларускі дзяржуніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі). Яўген спявае з прыгажуняй Маргарытай 20 гадоў. Сёння ў вольны ад працы час ён дапамагае жонцы ў харавых справах: стварае відэа- і аўдыёзапісы канцэртаў, робіць афішы, уносіць прапановы ў рэпертуар… Ёй такая дапамога якраз дарэчы, бо дыпламаваны дырыжор-хормайстар Маргарыта Кучук прагне дасканаласці, бездакорнасці ў спевах. І шмат часу патрэбна, каб дамагчыся ад самадзейных артыстаў прафесійнага выканання. “Мы хочам пашыраць аўдыторыю нашых слухачоў і прыхільнікаў, — гаворыць кіраўніца хору. — Таму й развіваемся. Апошнім часам пачалі нават асвойваць тэхніку віртуозных спеваў бельканта, якая ўзнікла ў Італіі. Яна ж вельмі падыходзіць для нашых украінскіх лірычных песень!”. Маргарыта ганарыцца, што яе падапечныя маюць сертыфікаты аб паспяховым вывучэнні тэорыі й практыкі харавога выканальніцтва ў межах міжнароднага варштата музыкаў “Сучасная харавая песня” (Нідэрланды, 2017 г.).

Летась хор “Криниця” падрыхтаваў вялікую праграму з украінскіх, беларускіх і грузінскіх песень і выступіў з ёй на міжнародным фальклорным фестывалі “Вясновыя рытмы — 2019” у Кутаісі (Грузія). Дзякуючы таму, што Маргарыта Кучук са школы сябруе з фанетыкай, ёй удаецца пашыраць рэпертуар хору — у ім цяпер ёсць украінскія, рускія, беларускія, грузінскія народныя і аўтарскія песні.

Харыстам раней часта ўдавалася ездзіць выступаць ва Украіну. Спявалі на ІІІ Бойкаўскім фестывалі ў горадзе Торку (Львоўская вобласць), на фестывалі “Каламыя‑2013” (Івана-Франкоўская вобласць), на “Сарочынскім кірмашы” (Палтаўская вобласць). Цяпер такіх выездаў няма. (То можа беларускія суполкі ва Украіне дапамогуць хору, пачнуць запрашаць яго на свае імпрэзы-фестывалі? Заадно звяртаем увагу й супрацоўнікаў Амбасады Беларусі ва Украіне: паслухайце-паглядзіце калі, што за цуд ёсць у Мінску! Прадставіць Беларусь адметным гуртом на любым украінскім фэсце — значыць, здабыць там гонар і славу Бацькаўшчыне. Да таго ж трэці Форум рэгіёнаў Беларусі ды Украіны пройдзе сёлета ў Гродне, і, як паведамляе прэс-служба Саўміна, беларускі бок распачаў падрыхтоўку да яго. То можа й хору “Криниця” ў культурнай праграме знойдзецца месца? — Рэд.)

Артысты народнага хору ўкраінскай песні “Криниця” з задавальненнем выступаюць на канцэртах, вечарынах, іншых імпрэзах, прысвечаных творчасці беларускіх і ўкраінскіх пісьменнікаў, кампазітараў, мастакоў у Мінску. Дзень Святога Мікалая, Каляды, Шчодры вечар, Вербная нядзеля, Купалле, Дзень маці, Міжнародны дзень музыкі, Дзень украінскага пісьменства й мовы, Дзень Кіева, Дзень Перамогі, Дзень незалежнасці Украіны, дзень Святога Георгія — да кожнага свята ці ўрачыстасці ёсць у спевакоў адпаведны репертуар. Выступленні ў такія знакавыя дні сталі ўжо традыцыйнымі, збіраюць шмат сяброў. За 20 гадоў, як хорам “Криниця” кіруе Маргарыта Кучук, ён даў больш за 700 сольных і зборных канцэртаў: у Беларусі, Украіне, Польшы, Нідэрландах, Грузіі. Прычым штораз, дзе б ні выступалі за мяжою спевакі, яны з гонарам кажуць, што і ўкраінская песня для Беларусі — зусім не чужая.

Ганна Лагун

Нумар у фармаце PDF

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.