Вы тут

Як перакласці на беларускую мову выраз «продолжение следует»


«Я часта гляджу тэлеканал «Беларусь 3» і бачу там надпіс «Канал сапраўдных каштоўнасцей». На мой погляд, апошняе слова трэба пісаць не праз «е»... Ці я памыляюся?» — цікавіцца спадар Пятро Харэцкі.

У спадарыні Таісы Губаравай два пытанні: як перакласці на беларускую выраз «продолжение следует» і ці правільна казаць «зграя лебедзяў», «зграя варон»?


Як заўжды, на моўныя пытанні чытачоў адказваюць стыльрэдактар «Звязды» Алесь САЛАМЕВІЧ, а таксама рэдактар і перакладчык Леў ГЛУШЫЦКІ.

1. Спадар Харэцкі закрануў вельмі актуальнае пытанне. Справа ў тым, што сёння ў беларускіх тэкстах «канкурыруюць» два канчаткі (не пад націскам): -ей і -яў. Калі азірнуцца назад, то можна ўпэўніцца, што ў часы беларусізацыі 1920-х гадоў шырока выкарыстоўваўся менавіта апошні — канчатак -яў. Вось прыклады: Сталь не блішчыць люстэркам, не адбівае ў глянцу пукатасцяў яго, Міхалкавага, твару...» (З. Бядуля, «Узвышша» (1927, № 5). Альбо: Гэткі час — разгар кіпучай працы, // Віхры радасцяў, жаданняў і надзей... (А. Звонак, «Маладняк» (1927, № 4).

Пазней даволі доўгі час у навуковым, афіцыйна-справавым, публіцыстычным стылях панаваў канчатак -ей. Аднак цяпер, калі ў грамадстве паўстала вялікая цікавасць да мовы першай траціны мінулага стагоддзя, калі (як піша ў сваім досыць аўтарытэтным даведніку спадар Пятро Жаўняровіч) «назіраецца пашырэнне формаў з ненаціскным канчаткам -яў», ён, гэты канчатак, заканамерна і апраўдана вяртаецца ў нашы тэксты. (У тым ліку — на старонках «Звязды»).

2. Пераклад на беларускую мову слова «следовать» і сапраўды часта выклікае праблемы. Напрыклад, «поезд следует» трэба перакладаць як цягнік ідзе, «следовать моде или примеру» — прытрымлівацца іх, «одно следует из другого» — адно вынікае з другога, а «продолжение следует» — як працяг будзе. Гэтыя словы мы сустракаем у часопісах, якія па частках друкуюць раманы або ў канцы пэўнай серыі шматсерыйнага фільма на тэлебачанні.

3. Што да слова зграя, то тут мы маем справу з уплывам рускай мовы на беларускую. У першай можна сказаць пробежала стая собак і пролетела стая лебедей. У нашай жа мове ёсць строгае раздзяленне. У ваўкоў, сабак і падобных жывёл — зграі. Імі са злосці могуць назваць і нейкія бандыцкія хеўры — фашысцкія зграі...

А вось птушкі ў нас лятаюць чародамі.

Дарэчы, гэтае слова мае досыць шырокае значэнне. Яго часта выкарыстоўваюць яшчэ і ў адносінах да кароў, авечак, іншых жывёл і прадметаў, а таксама ў пераносным значэнні: прамільгнула чарада гадоў.

У абарону слоў

У нашай мове ёсць вядомае кожнаму слова прыбіральня. А яшчэ ёсць слова туалет. Некаторыя стараюцца яго пазбягаць, хоць гэта, як выглядае, і неапраўдана, бо, паводле «Этымалагічнага слоўніка беларускай мовы», слова запазычана ў нашу мову яшчэ ў XVІІІ стагоддзі. Значыць, ім карыстаецца не адно пакаленне — яшчэ і літаратараў: Ды на людзях Саша саромеўся пераадзявацца, а туалет быў такі, што не схаваешся (Павал Місько. «Градабой»). Вырашылі пабудаваць туалет, ды не абы-які (Рыгор Барадулін. «Здубавецця»).

Прэв'ю: vk.com

Загаловак у газеце: «Птушкі лятаюць чародамі...»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.