Вы тут

Міхаіл Маргуліс. З місіяй міру і любові


У дзяцінстве з намі адбываюцца рэчы, якія потым, у дарослым жыцці, мы згадваем з асаблівай цеплынёй. У пісьменніка, палітолага, выдаўца, дыпламата і Ганаровага консула Беларусі ў ЗША Міхаіла Маргуліса ў дзяцінстве было мноства цудоўных здарэнняў, але з асаблівай цеплынёй сёння згадваецца толькі адно — гульня з сябрамі ў футбол і тое, як мяч пасля яго ўдара трапіў у галаву… святара. Той нават паваліўся. Было гэта ў Кіеве ў далёкія савецкія часы і стала для Міхася першым знаёмствам з духоўным жыццём. Бацюшка тады не пакрыўдзіўся, не накрычаў на малога футбаліста, а, наадварот, узяў мяч, аддаў спалоханым хлапчукам і сказаў: «Нічога страшнага, дзеці, гуляйце. У жыцці ёсць рэчы куды больш страшныя».


— Міхаіл Зянонавіч, ведаю, што з гэтага эпізоду пачынаецца ваша дзясятая кніга «Сам-насам з жыццём», якая ў 2019 годзе выйшла ў Беларусі. Калі коратка, то пра што яна?

— Гэта кніга-ўспамін, кніга пра жыццё… Сапраўды, пачынаецца яна з эпізоду пра кіеўскага святара. Тады ў Савецкім Саюзе храмы не дзейнічалі, але каля майго дома Свята-Мікалаеўская царква была адчынена. Праўда, набажэнстваў там не служылі, але святар туды хадзіў. Сустрэча з ім мяне вельмі ўразіла. І сёння, калі пазіраю «на рэчы куды больш страшныя», спрабую захаваць той спакой, стаўленне да праблемы, якія былі ў бацюшкі з майго дзяцінства. Дарэчы, прадмову да кнігі напісаў вялікі рускі паэт Яўген Еўтушэнка. І гэта апошняя прадмова, напісаная ім. Тры гады перад яго смерцю мы асабліва моцна сябравалі, шмат размаўлялі на духоўныя тэмы.

— Як вы пазнаёміліся з Яўгенам Еўтушэнкам?

— Ведаў яго як вялікага паэта, чытаў яго творы. Еўтушэнка тады выкладаў ва ўніверсітэце і неяк сам на мяне выйшаў. Ён часта прыязджаў да мяне ў Фларыду. Жыў у доме для гасцей пры каплічцы, якую я пабудаваў. Службаў там няма, людзі прыходзяць, каб пабыць у адзіноце, пагаварыць з Богам. У каплічцы заўсёды рады сябрам, якіх у мяне шмат.

З Яўгенам Еўтушэнкам мы праводзілі паэтычныя сустрэчы ў Амерыцы, быў я на яго творчай вечарыне ў Маскве ў канцэртнай зале імя Чайкоўскага, арганізаваў сустрэчу з  Прэзідэнтам. Памятаю, Еўтушэнка хацеў пачытаць вершы Прэзідэнту, але забыўся свае старыя акуляры, дык Аляксандр Рыгоравіч падарыў яму новыя.

— Вы член Саюза пісьменнікаў Украіны, жывяце і пішаце ў Амерыцы… Там таксама ў Саюзе?

— У Амерыцы няма Саюза пісьменнікаў. У штатах гэтаму не ўдзяляюць такой увагі, як на постсавецкай прасторы, але ў Амерыцы шмат чытаюць, праўда, у асноўным у інтэрнэце. А ў сеціве самі ведаеце як пішуць: тэзісна… Я нічога не маю супраць кароткіх выказванняў, але кароткасць павінна быць з сэнсам. Я ўпэўнены, што рана ці позна цікавасць да друкаванай кнігі вернецца, бо кніга — для разумных.

— Вы аўтар такіх зборнікаў прозы, як «Сны майго жыцця», «Прытча аб добрым самараніне», «Крыж і Любоў», «Што самае страшнае?» і шмат якіх іншых. А вершы не спрабавалі пісаць?

— Я добра разумею, што вершы — гэта не проста зарыфмаваныя радкі: слёзы, мімозы. Вершы — гэта стан душы, тое, што пасылаецца з Неба. Ёсць паэзія, якая ў памяці на ўсё жыццё, напрыклад, як у Еўтушэнкі: «Дай, Бог, чтобы моя страна меня не пнула сапожищем. Дай Бог, чтобы моя жена меня любила даже нищим».

— Адна з вашых кніг мае назву «Туга па раі». Пра што яна?

— Гэта маленькі раман пра каханне і любоў. У кнізе прасочваецца ідэя таго, што кожны чалавек свядома ці падсвядома марыць узнавіць страчаную сувязь з раем. У кнізе апавядаецца пра каханне мужчыны і жанчыны, пра тое, як яно пераасэнсоўваецца пасля дакранання Бога. Наогул, усе мае творы выдуманыя, але ўсё ж, як і ў любога аўтара, ёсць кропелька сябе, сваіх перажыванняў, стаўлення да жыцця і свой пошук рая.

Даведка ЛіМа: Міхаіл Маргуліс нарадзіўся 1 кастрычніка 1942 года ў Кіеве. З 1977-га жыве ў ЗША. Пісьменнік, палітолаг, Ганаровы консул Беларусі ў Злучаных Штатах Амерыкі. Сустракаўся з шасцю прэзідэнтамі ЗША: Джымі Картэрам, Рональдам Рэйганам, Джорджам Бушам, Білам Клінтанам, Баракам Абамам і Дональдам Трампам. Кансультаваў Джорджа Буша-малодшага па пытаннях, звязаных з Украінай, Расіяй і Беларуссю. Аўтар 10 кніг прозы. Кніга «Вяртанне на Чырвоную планету» ўвайшла ў спіс сусветных бестселераў.

— Цяжка пісаць манументальна?

— Я не думаю пра цяжкасці… Праўда, бывае, што ўсе перашкаджаюць. Здаецца, фізічна не назаляюць, але прысутнасць часам, нават родных, раздражняе. У мяне ёсць жонка і трое дзяцей — дачка і два сыны.

— Як вы пішаце? З’язджаеце куды-небудзь ці ноччу?

— Збольшага ноччу. У мяне асобны кабінет. Я — сава. Але пасля таго, як перанёс аперацыю на сэрцы, стаў слабейшы. Раней жа да 3—4 гадзін ночы працаваў.

— І колькі за гэты час можна паспець?

— Значна больш, чым напісаў. Проста паралельна займаўся іншымі справамі. Зараз, калі Бог дасць, хачу выдаць кнігу «Танец адзінокага воўка», адлюстраваць у ёй сваё жыццё, унутраны свет чалавека без маскі. Ёсць ужо занатоўкі, зробленыя на сурвэтках у рэстаранах ці самалётах.

У гэтай кнізе я хачу сказаць пра тое, што чалавек  — кіраўнік таго жыцця, якое стварыў Бог. Праўда, кіруе ён надта кепска — шмат крыві праліваецца. Усе навучыліся прыгожа гаварыць пра любоў, але вельмі часта словы гэтыя пустыя. Ні ў адной царкве свету вы не пачуеце заклікаў да кровапраліцця, гвалту, але ўсё гэта адбываецца. Чаму?..

Чаму мы працягваем сумаваць па раі? Біялагічна мы моцныя, а душа засталася як у часы Майсея, Хрыста. Сёння мы крычым: «Слава Табе, слава», а заўтра — «Распні Яго, распні»…

— Ці бывае такі стан, што пісаць не хочацца? Альбо даводзіцца сябе прымушаць?

— Пісьменніцтва — гэта рамяство. Я нават не задумваўся: прымушаю, не прымушаю... Мне здаецца, гэта нечаканае адчуванне, якое патрэбна занатаваць, каб не знікла. Гэта азарэнне. Сеў пісаць — і яно пішацца. Часта я і сам не ведаю, чым скончыцца твор.

— У 1990 годзе вы стварылі фонд «Духоўная дыпламатыя». Што гэта за рух?

— Канцэпцыя «Духоўнай дыпламатыі» — супыніць канфлікты ў свеце (ваенныя, рэлігійныя, міжасабовыя і ўнутры краіны), але з дапамогай не традыцыйнай дыпламатыі, а духоўных каштоўнасцяў.

Вось, напрыклад, у В’етнаме была напалову грамадзянская вайна, канфліктавалі будысты, хрысціяне і мусульмане. Мы бралі Трыпітаку, Біблію і Каран і знаходзілі выказванні пра мір, любоў. Так і вырашылі непаразуменне. Бываюць, вядома, і правалы. Нават брацкія народы часам немагчыма прымірыць.

— Яшчэ вы стварылі арганізацыю «Хрысціянскі мост». Чым яна адрозніваецца ад «Духоўнай дыпламатыі»?

— Мэта «Хрысціянскага моста» — наладжваць паміж краінамі масты любові і даверу. Адзін з галоўных кірункаў  — асвета. Я адкрыў «Славянскае хрысціянскае выдавецтва», быў яго галоўным рэдактарам. Мы надрукавалі каля 15 мільёнаў кніг, у тым ліку «Біблію», «Новы Запавет». Займаліся перакладамі на рускую мову, як мне здавалася, найлепшых пісьменнікаў свету. Пераклалі 114 аўтараў.

Асветніцкія праекты мы ладзілі ў  Чачні і іншых гарачых пунктах. Дапамагалі дзецям. Але прыязджаем не толькі ў праблемныя краіны. Займаемся дабрачыннасцю ў Расіі, Украіне. У Беларусі дапамагалі інтэрнатам у Гомелі, Чэрвені, Івянцы... І гэтая справа будзе працягвацца!..

Гутарыў Зміцер АРЦЮХ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.