Вы тут

У Любанскім раёне пякуць хлеб па бабуліных рэцэптах


Хлеб на стале — дабрабыт у доме. Менавіта так лічаць людзі старэйшага пакалення, што перажылі цяжкія часіны. А калі яшчэ пакаштаваць пахучы бохан, зроблены сваімі рукамі, які толькі што вынялі з вясковай печы! Менавіта свойскі хлеб па старадаўніх рэцэптах выпякаюць у вёсцы Жораўка Любанскага раёна. А слава аб прадукцыі мясцовых майстрых грыміць па ўсёй краіне. Іх рамяство ацанілі па заслугах: у лютым 2020 года гэты хлеб унесены ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь.


Падрыхтоўка да выпякання хлеба — працэс складаны.

Жораўскі дом народных традыцый лічыцца цэнтрам, дзе адрадзілі хлебапячэнне нашых продкаў. Знешне будынак нагадвае звычайную вясковую хату.

— Калісьці тут жылі людзі. У спадчыну ўступіла іх дачка. Яна мела сваё жыллё ў іншым населеным пункце. Дом у яе выкупіла ААТ «Забалацкі» для пражывання сваіх работнікаў, але ён так і стаяў незапатрабаваны, — расказала старшыня Рачэнскага сельвыканкама Святлана Швед. — І сельгасарганізацыя перадала яго ў Любанскі аддзел культуры, які падтрымаў ідэю стварэння тут Дома народных традыцый, дапамог адрамантаваць будынак.

— Мы прыбралі сцены, навялі парадак, — канстатуе загадчыца дома народных традыцый Ірына Жудрык. — Мноства цікавых прадметаў быту адшукалі ў старых дамах, якія пайшлі пад знос. Яны ўпрыгожылі памяшканне. Шмат рэчаў, што засталіся ад продкаў, прынеслі вяскоўцы.

Ну і вядома, якая ж вясковая хата без галоўнага атрыбута — печы. Яе адрамантавалі, пераклалі. Цяпер тут пякуць хлеб.

— У нашай радні ўсе займаюцца хлебам: і мае цёткі, і мама, у якой за плячыма 89 гадоў. Сямейны рэцэпт яго прыгатавання перадаваўся з пакалення ў пакаленне, — кажа Ірына Міхайлаўна. — У суседнюю з Жораўкай вёску Барок я пераехала ў 1982-м, а праз год выйшла замуж. Мне напачатку здалося, што тут няма традыцыі хлебапячэння. Але аказалася, што пяклі хлеб па сваіх сямейных рэцэптах дзве жанчыны.

У дзяцінстве Ірына Міхайлаўна назірала за сваёй матуляй. Тая пякла хлеб па рэцэптах, якія прыдумала сама, бо яе маці рана пайшла з жыцця і дзяўчынцы не было ў каго вучыцца. А хлеб у сям'і пяклі пастаянна, ніколі не куплялі яго ў краме. Іншых дзяцей бацькі адпраўлялі ў магазін, а на рэшту, якая заставалася з рубля, тыя маглі купіць падушачак (невялікія квадратныя цукеркі без абгорткі, якія формай нагадвалі невялічкую падушку).

Выпечка хлеба — гэта сапраўдны рытуал, які патрабаваў цішыні. Калі падыходзіла цеста і хлеб саджалі ў печ, нельга было шумець, гучна размаўляць. Таму малых часта праганялі на вуліцу або зачынялі ў іншым памяшканні. А яшчэ лічылася, што калі нехта зойдзе ў хату, калі хлеб ставіцца ў печ, то сям'я можа пазбавіцца дабрабыту.

Хлеб пяклі звычайна ў выхадныя ў разліку на тыдзень, бо ў будныя дні людзі былі занятыя гаспадаркай. У вёсцы не ва ўсіх было дастаткова блях для выпечкі. А хлеба патрабавалася шмат — вялікія сем'і. Выручалі вяскоўцы: сёння напякуць удосталь хлеба для сябе, назаўтра перадаюць посуд іншым. А яшчэ раней гатавалі выпечку на адчышчаных да глянцу гарачых цаглінах, высланых кляновым, дубовым лісцем, аерам. Усімі гэтымі рэцэптамі валодае Ірына Міхайлаўна і папаўняе іх спіс ад іншых жанчын.

— Сямейныя рэцэпты трымаеце ў тайне? — пацікавілася ў яе.

— Не шкадую дзяліцца імі з іншымі, вучу пячы хлеб усіх ахвотных, — запэўніла загадчыца.

Хлеб Ірыны Жудрык не толькі вылучаецца выдатным смакам, яркім водарам, але і захоўваецца доўга.

— Тыдзень не чарсцвее, не зацвітае, — сцвярджае мая суразмоўніца.

А сакрэт у тым, што яго выпякалі са свойскіх прадуктаў, якія вырошчвалі ў гаспадарцы. Цяпер, канешне, такога няма, але Ірына Міхайлаўна для прыгатавання купляе толькі муку і соль, усе астатнія інгрэдыенты — натуральныя: кіслае малако, яйкі. Жанчына не выкарыстоўвае ніякіх штучных дабавак. Толькі тыя, што дорыць прырода: гарбузовыя семачкі, кмін, ягады, сушаныя грушы і яблыкі — менавіта яблыкі надаюць хлебу асаблівы смак з кіслінкай. Ды і ад закваскі таксама шмат залежыць. Неабходна вытрымліваць працэс. Летам, калі цёпла, майстрыха можа не дабаўляць у закваску дражджэй, а калі на вуліцы холадна, то крыху іх дадае, каб цеста лепш падыходзіла. Хлеб у печы павінен знаходзіцца, як правіла, паўтары гадзіны. Але гэта таксама залежыць ад многіх фактараў: напрыклад, ад таго, закрытая ці адкрытая ў печы юшка.

Ірына Міхайлаўна праводзіць у доме народных рамёстваў майстар-класы для ўсіх ахвотных, ладзіць выстаўкі-дэгустацыі — у тым ліку і падчас разнастайных раённых, абласных мерапрыемстваў. Не абыходзяцца без яе «Зажынкі», «Дажынкі», свята горада. А да Дня Перамогі яна выпякае «партызанскі» хлеб. Людзі старэйшага пакалення, якія зведалі вайну, нястачу, голад, помняць смак таго ваеннага хлеба. Жанчыны пяклі яго з усяго магчымага, што мелі пад рукой. Часта ў хлебе была толькі жменька мукі, усё астатняе — дабаўкі. Напрыклад, кара, каб цеста склеілася, перамолатыя гарох, кукуруза, ільняная кастрыца.

Ірына Міхайлаўна з жанчынамі нават прыгатавалі такі хлеб для турыстаў. І ім ён вельмі спадабаўся — усе хвалілі.

Таццяна ЛАЗОЎСКАЯ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Як абараняцца ад рыэлтараў, якія не хочуць працаваць па законе

Як абараняцца ад рыэлтараў, якія не хочуць працаваць па законе

Лiцэнзiя агенцтва «Гатовыя рашэннi» скасавана, «Iмперыi нерухомасцi» — прыпынена, а «Тваёй сталiцы» выпiсана прадпiсанне.

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка: Гэта адна з самых складаных выбарчых кампаній

Аляксандр Лукашэнка: Гэта адна з самых складаных выбарчых кампаній

Кіраўнік дзяржавы прагаласаваў на выбарах Прэзідэнта.

Грамадства

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

А наведвальнiкаў крамы кансультуе выява спецыялiста.