Вы тут

Спрыяльнае навакольнае асяроддзе ствараецца там, дзе над гэтым працуюць на месцах — у гарадскіх мікрараёнах ці на вясковых падворках і вуліцах


Маленькі прынц у аднайменнай казцы кожны дзень пачынаў з таго, што прыводзіў у парадак сваю планету. На жаль, сярод жыхароў Зямлі такога прынцыпу прытрымліваюцца пакуль не ўсе. Таму і ўзнікаюць дзе-нідзе смеццевыя звалкі, ламаюцца дрэвы, забруджваюцца азёры і рэкі... Але многія экалагічныя праблемы можна вырашыць, працуючы на месцах.


Парадак — ад слова «раіцца»

Каб пытанні добраўпарадкавання тэрыторый вырашаліся комплексна, у краіне штогод рэалізуюцца Рэспубліканскі план мерапрыемстваў па навядзенні парадку на зямлі і адпаведныя мясцовыя планы.

— Работа па навядзенні парадку шматпланавая: гэта і азеляненне тэрыторый, і знос састарэлых пустуючых дамоў, і ўцягванне вызваленых зямель у гаспадарчы абарот, і догляд грамадзянскіх і воінскіх пахаванняў, — кажа начальнік галоўнага ўпраўлення экалагічнай палітыкі, міжнароднага супрацоўніцтва і навукі Мінпрыроды Таццяна КАНАНЧУК. — З удзелам грамадскасці прыводзяцца ў парадак засмечаныя раней тэрыторыі, збіраецца смецце ў ахоўнай зоне рэк і азёр, праводзяцца суботнікі па азеляненні і іншыя акцыі ў рамках кампаніі «Добраўпарадкуем малую радзіму». Важную ролю ў гэтым працэсе адыгрываюць дэпутаты мясцовых Саветаў — яны не проста ўдзельнікі, а разам з тэрытарыяльнымі органамі Мінпрыроды галоўныя дзеючыя асобы.

Дзякуючы пастаяннаму кантакту з насельніцтвам праз сходы, прыёмы грамадзян дэпутаты ведаюць асноўныя праблемы ў сваіх рэгіёнах і могуць паспрыяць іх вырашэнню. Напрыклад, за сродкі Саветаў і органаў тэрытарыяльнага самакіравання праводзіцца добраўпарадкаванне дваровых тэрыторый, ствараюцца спартыўныя пляцоўкі, месцы для адпачынку, да гэтай работы прыцягваюцца і мясцовыя жыхары.

Па словах спецыяліста, мясцовай уладзе трэба больш абмяркоўваць з насельніцтвам актуальныя праблемы, разам шукаць шляхі іх вырашэння — ад арганізацыі збору смецця да рэалізацыі мясцовых ініцыятыў.

У апошнія гады значная ўвага ў краіне звяртаецца на развіццё экалагічнага турызму. Саветы дэпутатаў разам з органамі тэрытарыяльнага самакіравання ствараюць ініцыятыўныя групы, бяруць удзел у розных конкурсах па прыцягненні сродкаў міжнароднай тэхнічнай дапамогі. Так, у парадак прыводзяцца мясцовыя крыніцы ці вадасховішчы, а затым гэтыя аб'екты ўключаюцца ў экалагічныя маршруты раёна.

— Калі я была дэпутатам Нацыянальнага сходу па Быхаўскай выбарчай акрузе, была відавочцам рэалізацыі многіх падобных праектаў у Быхаўскім, Краснапольскім, Касцюковіцкім, Слаўгарадскім раёнах, — кажа Таццяна Кананчук. — І цяпер на асабліва ахоўных прыродных тэрыторыях, дзе гэта магчыма, працягвае стварацца інфраструктура. Гэта не толькі дапамагае прыцягваць экатурыстаў, але спрыяе сацыяльна-эканамічнаму развіццю тэрыторый.

У краіне налічваецца 4615,7 гектара зямель, занятых баршчэўнікам Сасноўскага. Менш за ўсё гэтай расліны ў Брэсцкай вобласці (12,99 гектара), больш за ўсё — на Віцебшчыне (3974,4 гектара). Меншыя плошчы і іншыя фактары дапамаглі паўднёва-заходняму рэгіёну краіны і Мінску перавыканаць планы па апрацоўцы гэтых плошчаў, у адрозненне ад паўночнай часткі краіны. Усяго ж, паводле звестак на канец мая, мерапрыемствы па рэгуляванні праведзены на тэрыторыі 1988,3 гектара (59,5 % ад плана).

Схема — усяму галава

Непасрэдна на мясцовым узроўні вырашаецца і пытанне абыходжання з цвёрдымі камунальнымі адходамі. Так, на працягу некалькіх гадоў у краіне вядзецца работа па скарачэнні колькасці аб'ектаў захавання адходаў, якія не адпавядаюць сучасным патрабаванням бяспекі. З 2016 года колькасць міні-палігонаў дзякуючы іх закрыццю і рэкультывацыі скарацілася ў тры разы (з 1750 да 556). У эксплуатацыі таксама знаходзіцца 159 палігонаў ЦКА. Да 2022 года плануецца закрыць усе міні-палігоны. Іх месца зоймуць аб'екты па сартаванні і выкарыстанні цвёрдых камунальных адходаў і сучасныя палігоны для іх захавання.

Але закрыццё міні-палігона, на жаль, не заўсёды праходзіць гладка, у тым ліку для прыроды. Добра ілюструюць сітуацыю несанкцыянаваныя звалкі, якія часам з'яўляюцца ў мясцовых лясах і хмызняках, уздоўж дарог і на прыпынках грамадскага транспарту. Так, за першы квартал 2020 года ў краіне зафіксавана 5038 фактаў размяшчэння адходаў па-за санкцыянаванымі месцамі. Да адказнасці прыцягнута 138 юрыдычных і 271 фізічных асоб на агульную суму штрафаў 135 691 рубель.

Таццяна Кананчук, начальнік галоўнага ўпраўлення экалагічнай палітыкі, міжнароднага супрацоўніцтва і навукі Мінпрыроды:

— Мясцовыя выканкамы, дэпутаты мясцовых Саветаў — важнае звяно ў працэсе ўдасканалення прыродаахоўнага заканадаўства. Яны першыя сутыкаюцца з недахопамі і прабеламі пры практычнай рэалізацыі заканадаўчых актаў, таму могуць указаць на іх у сваіх штогадовых справаздачах аб забеспячэнні жыццядзейнасці насельніцтва.

Менавіта яны праводзяць вялікую практычную работу, у тым ліку растлумачальную — з насельніцтвам, на карысць прыродзе і для развіцця беларускіх тэрыторый.

У Дзень аховы навакольнага асяроддзя я хачу павіншаваць з гэтым святам усіх, хто звязаны з рэалізацыяй экалагічнай палітыкі краіны, і падзякаваць за значны ўнёсак у справу аховы прыроды.

Калі ў рэгіёне шмат несанкцыянаваных звалак — значыць, дрэнна працуе схема абыходжання з адходамі, лічаць у Мінпрыроды.

— Мясцовыя органы ўлады, Саветы дэпутатаў сумесна з органамі тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання павінны своечасова ініцыяваць унясенне змен у адпаведныя дакументы, — упэўнена Таццяна Кананчук. — Гэтае пытанне трэба абмяркоўваць з людзьмі на сходах, праз старастаў, старэйшын і іншых — каб кожны жыхар ведаў, якія змены будуць уносіцца; працаваць разам з арганізацыямі ЖКГ, тэрытарыяльнымі органамі Мінпрыроды.

Так, яшчэ да запланаванага закрыцця міні-палігона трэба вызначыць, як будзе арганізаваны збор смецця: магчыма, варта паставіць дадатковыя кантэйнеры, у тым ліку для другасных матэрыяльных рэсурсаў, ці часцей вывозіць адходы.

— Калі ў населеных пунктах схемы добра не працавалі, то ў некаторых садаводчых таварыствах і гаражных кааператывах з-за адсутнасці праўлення схемы нават не распрацоўваліся. Адпаведна, належным чынам не быў арганізаваны збор і вываз адходаў, — лічыць начальнік галоўнага ўпраўлення рэгулявання абыходжання з адходамі, біялагічнай і ландшафтнай разнастайнасці Мінпрыроды Вольга САЗОНАВА. — Дзякуючы зменам у Закон «Аб абыходжанні з адходамі» цяпер парадак абыходжання з адходамі, якія ўтвараюцца ў гэтых структурах, уключаецца ў схемы абыходжання з ЦКА, што распрацоўваюцца і зацвярджаюцца мясцовымі органамі ўлады. Паколькі дачны сезон толькі пачаўся, эфектыўнасць гэтых змен мы зможам убачыць у найбліжэйшы час.

Каб вырашыць гэтыя і іншыя праблемы, звязаныя з арганізацыяй сістэмы збору і вывазу камунальных адходаў, Мінжылкамгасам распрацоўваецца ТКП «Ахова навакольнага асяроддзя і прыродакарыстанне. Адходы. Правілы абыходжання з камунальнымі адходамі». Па словах Вольгі Сазонавай, у дакуменце плануецца замацаваць агульныя правілы — як увогуле наконт сістэмы абыходжання з ЦКА, так і канкрэтныя патрабаванні па колькасці кантэйнераў, маркіроўцы і г. д. Усе яны будуць абавязковыя да выканання. Цяпер дакумент дапрацоўваецца з улікам правак Мінпрыроды.

За першы квартал 2020 года тэрытарыяльныя органы Мінпрыроды выявілі 676 парушэнняў выканання схем абыходжання з камунальнымі адходамі. Да адказнасці прыцягнута 4 юрыдычныя, 6 службовых і 5 фізічных асоб на суму 3604,5 рубля.

Гаспадарлівасць выратуе ад інвазій

Распаўсюджванне інвазійных раслін — яшчэ адна праблема, якую немагчыма вырашыць без узаемадзеяння мясцовых улад, насельніцтва і землекарыстальнікаў.

Штогод да 15 красавіка мясцовыя выканаўчыя і распарадчыя органы зацвярджаюць раённыя планы мерапрыемстваў па рэгуляванні распаўсюджвання і колькасці інвазійных відаў раслін. Папярэдне спецыялісты вывучаюць, ці з'явіліся на іх тэрыторыі новыя месцы, ацэньваюць, наколькі эфектыўна былі апрацаваны раней выяўленыя папуляцыі. Пры гэтым асноўныя мерапрыемствы па рэгуляванні распаўсюджвання і колькасці інвазійных раслін павінны праводзіць карыстальнікі зямельных участкаў.

На асаблівым кантролі знаходзяцца папуляцыі сумніку канадскага і баршчэўніку Сасноўскага.

— З раней выяўленымі папуляцыямі атрымалася дасягнуць пэўных вынікаў, у тым ліку з дапамогай шырокай хімічнай апрацоўкі, — адзначыла Вольга Сазонава. — З імі на працягу двух-трох гадоў вядзецца работа, многія з іх былі ліквідаваныя. Але за кошт таго, што ў пачатку 2019 года прайшла шырокая кампанія па выяўленні новых месцаў, плошча, дзе зафіксаваныя інвазійныя расліны, значна ўзрасла.

На 1 студзеня 2020 года сумнік канадскі займаў 2863,29 гектара тэрыторыі Беларусі. Найлепшая сітуацыя з гэтай раслінай у Гомельскай (25,63 гектара) і Брэсцкай (54,84 гектара) абласцях, найгоршая — у Мінскай (679,25 гектара) і Гродзенскай (1141,41 гектара).

Але знішчэнне інвазійных раслін — толькі першы крок. Вельмі важна пасля правядзення работ уцягнуць вызваленыя землі ў гаспадарчы абарот — засеяць іх рознымі травасумесямі, правесці лесаразвядзенне ці пачаць выкарыстоўваць у сельскай гаспадарцы. У адваротным выпадку шкодныя расліны зноў могуць з'явіцца там праз нейкі час.

Па словах Таццяны Кананчук, акрамя вялікіх тэрыторый, важна звяртаць увагу і на кветнікі мясцовых жыхароў, адкуль часта распаўсюджваюцца ў прыроду інвазійныя расліны. Мясцовыя органы ўлады і Саветы дэпутатаў у рамках навядзення парадку на зямлі праводзяць шырокую растлумачальную работу з насельніцтвам, чаму нельга вырошчваць сумнік і іншыя шкодныя расліны.

Каб барацьба з інвазіямі была больш сістэмная, у краіне распрацоўваецца ТКП «Ахова навакольнага асяроддзя і прыродакарыстанне. Раслінны свет. Патрабаванні да правядзення работ па абмежаванні распаўсюджвання і колькасці інвазійных раслін (баршчэўніку Сасноўскага, сумніку канадскага, эхінацысцісу лопасцевага і іншых) рознымі метадамі».

— ТКП будзе ўтрымліваць патрабаванні да правядзення работ па абмежаванні распаўсюджвання і колькасці інвазійных раслін, тэхналогіі, самі мерапрыемствы па рэгуляванні і прафілактыцы і, галоўнае, — ацэнку эфектыўнасці такіх мерапрыемстваў, — падсумоўвае Вольга Сазонава. — Мяркуецца, што сёлета дакумент будзе ўведзены ў дзеянне.

Фота Веранікі Коласавай.

Парадак на зямлі ў лічбах

У рамках Рэспубліканскага плана мерапрыемстваў па навядзенні парадку на зямлі за чатыры месяцы 2020 года ў краіне:

  • у населеных пунктах і на тэрыторыях уздоўж аўтамабільных дарог высаджана 215 тысяч дрэў і 99 тысяч кустоў (план — 48 067 і 21 648 адпаведна);
  • усталявана і адрамантавана 7655 кантэйнераў для збору адходаў (план — 3750), у тым ліку 4315 — для паасобнага збору (план — 3142);
  • знесены 931 пустуючы і састарэлы жылы дом (план — 420);
  • узарана і ўцягнута ў гаспадарчы абарот 2387 гектараў пустуючых сельскагаспадарчых зямель;
  • праведзены ліквідацыйны тампанаж 41 свідравіны, якія не выкарыстоўваліся (план — 3);
  • рэкультываваны 42 выведзеныя з эксплуатацыі міні-палігоны (план — 12) і 54 адпрацаваныя ўнутрыгаспадарчыя кар'еры (план — 11);
  • на ААПТ устаноўлены 171 інфармацыйны знак (план — 118), добраўпарадкаваныя існуючыя зоны і месцы адпачынку, турыстычныя стаянкі ў нацыянальных парках і заказніках, устаноўлены 121 кантэйнер для збору адходаў (план — 23) і іншае.

Вераніка КОЛАСАВА

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Загаловак у газеце: Ад чыстай зямлі да чыстай планеты

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…