Вы тут

Каму шкодзiць Чортаў камень?


Беларускiя класiкi выдатна выкарыстоўвалi мiфалагiчныя вобразы ў сваiх творах — узгадаем Купалу, Багдановiча, Караткевiча. Некаторыя даследчыкi наогул жартуюць, што такi жанр лiтаратуры, як «фэнтэзi» быў прыдуманы ў Беларусi, бо яшчэ не было Толкiена, а ў нас Янам Баршчэўскiм ужо былi напiсаны чароўныя сюжэты. Мiфiчныя вобразы сустрэнем i ў творах Якуба Коласа, больш за тое, сёння можна нават i паглядзець на адно з апiсаных iм цудаў — Чортаў камень. Гэты прыродны аб'ект класiк згадаў у «Новай зямлi» i нават прысвяцiў яму адну з «Казак жыцця».


Засталiся сведчаннi таго, што ў сям'i Мiцкевiчаў (сапраўднае прозвiшча пiсьменнiка), легенды, звязаныя з зачараваным месцам, дзецi чулi ад дзядзькi Антося. Напрыклад, ён распавядаў малым пра музы̀ку, што заблукаў, у цемры выйшаў да каменя, а там яго чэрцi прымусiлi іграць на музычным iнструменце.

Супрацоўнiкi фiлiяла музея Якуба Коласа, што знаходзiцца на Стаўбцоўшчыне, збiраюць гiсторыi, звязаныя з незвычайным месцам. I адзiн з iх, Аляксандр Крыжэвiч, нават асобнае даследаванне прысвяцiў гэтай тэме, усё ж камень запатрабаваны ў турыстаў, якiя наведваюць коласаўскiя мясцiны. Ды i чаму б не зазiрнуць у той чароўны, загадкавы свет, якi натхняў класiка беларускай лiтаратуры?

Ляжыць авеяны легендамi i засвечаны ў лiтаратуры камень на радзiме паэта — памiж вёскамi Сверынава i Мiкалаеўшчына. У «Новай зямлi» Колас пiсаў, што «чортаў камень» памерам з хату, хоць сёння валун урос у зямлю, у вышыню ўсяго каля метра, а ў шырыню каля двух з паловай. I тым не менш бед ад яго хапае...

Пасля таго, як калгас праклаў новую дарогу, камень апынуўся на ўзбочыне. А раней шлях праходзiў якраз побач з зачараваным месцам i, як пiсаў Колас: «Колькi людскiх калёс i восей пабiта i паламана аб камень! Колькi пакалечана рук i ног! А гузоў колькi набiлi тут людскiя голавы!» Але аказалася, што i ў наш час Чортаў камень не перастае шкодзiць. Гадоў з дзесяць таму сюды пачалi ездзiць маладыя, толькi вельмi хутка вясельная традыцыя сышла: у гэтым месцы перакульвалiся i ламалiся машыны.

Невыпадкова месцiчы завуць гэтыя мясцiны Чартавiцай, расказваюць, што раней тут было балота, а менавiта ў такiх глухiх кутках па ўяўленнях нашых продкаў i сялiлiся нячысцiкi. I камень яны выносiлi, каб перакрыць людзям дарогу. Ёсць i iншыя паданнi: быццам валун валок чорт, а пасля цi то стамiўся, цi нечага спужаўся ды кiнуў.

Таксама месцiчы казалi, быццам чорт заваблiваў людзей да каменя i пасля цi марозiў iх, цi здзекаваўся, насмiхаўся. Калi якiя небаракi тут доўга блукалi, лiчылi, што iх чэрцi водзяць па балоцiстых мясцiнах. Можа, таму даследчыкi з этнагiстарычнага клуба «Явар», што вывучаюць сакральную геаграфiю падчас канферэнцыi «Таямнiчая Беларусь», пацвердзiлi, што нават з праваднiком камень, апiсаны Коласам, давялося iм шукаць вельмi доўга?

Хочацца верыць, што пакуль старажытны камень абрастае гiсторыямi, не перавядуцца людзi, якiя захапляюцца родным краем, i будуць стварацца пiсьменнiкамi новыя «Казкi жыцця».

Алена ДЗЯДЗЮЛЯ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

На свята Узнясення Крыжа Гасподняга, падчас вячэрняй службы ў Мінскім кафедральным саборы.

Грамадства

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Каб адчуць, чым organіc food адрозніваецца ад звыклых для сучаснага гараджаніна прадуктаў, дастаткова пакаштаваць памідоры ў Савічах і параўнаць іх з таматамі з гіпермаркета.

Грамадства

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

На працягу многіх дзесяцігоддзяў пошта асацыіравалася з традыцыйным наборам паслуг — лістамі, пасылкамі, газетамі, пенсіямі... Але сучасныя тэхналогіі ўсё больш уваходзяць у наш побыт.