Вы тут

Сяргей Шаматульскi. «Забiтыя дзесяцiгоддзi»


«Твае, мае, яго, нашы i, несумненна, чужыя: дзевяностыя — згубная настальгiя», — так пачынае свае разважаннi пра страчаны час аўтар калонкi з назвай, якая менавiта да гэтых разваг больш за ўсё i пасуе, — «Артэфакты памяцi».


Рай заканчваўся за футбольным полем. Там, на доўгiм пероне, кiнутым шэрай стужкай памiж пуцямi, была яго мяжа. Чыгуначны канец усяго. Рыса. Маўклiвая бездань са з'едлiвымi гудкамi прыгарадных i хуткiх — «Заляцiць мяч — не шукай» — ды вусцiшнымi вочкамi-лямпачкамi, сiнiмi i бяздушнымi. Мы туды не хадзiлi. Пазбягалi перасякаць гэтую каменную мяжу, за якой i чорная рука, i марскi крыважэрны спрут, i знiклы суседскi хлопчык з папяровым, аблезлым ад летняга сонца тварыкам — памятым, няшчасным, — i iншае страшнае, усё. Усё там.

А тут — рай. Цi зусiм не тут, а ў нейкiм iншым, цудоўным свеце, якi мы, пасталеўшы, адважылiся пакiнуць назаўжды?

Але свiст. Цягнiк зрушыўся. Хiба было ўсё гэта на самай справе, цi перон i мяч — не што iншае, як iлюзiя ды гульня пад назвай «Шчаслiвае дзяцiнства — iнстытут — тое самае лета», створаная мозгам у якасцi абароны перад невядомасцю? Цяпер ужо не дазнацца. У плацкарце нам выдалi не бялiзну i не гарбату, а самую небяспечную рэч, якая ўваходзiць у кошт квiтка.

Прасцей кажучы, нам выдалi настальгiю.

Такi кампактны сусвет утульнай журбы, да краёў набiты суб'ектыўнай памяццю. Цэлафанавы пакет, з якога мы, грэбуючы iнструкцыяй, бралi занадта шмат — i ў вынiку страцiлi час. Падобна нянькам, што забiвалi чужых дзяцей з надзеяй вярнуцца на радзiму, мы, заблытаўшыся ў бясконцай рэфлексii, прымудрылiся забiваць цэлыя дзесяцiгоддзi.

Пахабныя малiнавыя пiнжакi, бландзiнкi, iнфляцыя i мерседэсы, «твае-мае» i кiнематаграфiчна крыштальныя дзевяностыя — ужо не эпоха. Дзевяностыя — чорная дзiрка, якая паглынула нулявыя i дзясятыя. Што адбываецца з намi сёння, адбываецца адначасова i ўчора, а дваццаты год — не больш чым лiчба. На хуткасцях, калi пакаленнi змяняюцца амаль iмгненна, мы з цяжкасцю можам згадаць двухтысячныя, затое лёгка пераказваем гiсторыi «апошнiх гадоў ХХ стагоддзя».

Свет стаў iншы пасля падзення вежаў-блiзнят? Здаецца, тут пра гэта нават не чулi. Масавая культура працягвае карыстацца састарэлымi кодамi. I калi вы скажаце, што дзевяностыя — усяго толькi мода, то я скажу, што гэта ўжо традыцыя. Так i не ўсвядомiўшы атрыманы вопыт, мы, як заўзятыя iпахон-дрыкi, зрабiлi з яго нацыянальную траўму — хранiчную «хваробу», якую ўжо немагчыма аналiзаваць. Таму што фальклор, вядома, не падлягае рэфлексii.

Сталае жаданне вярнуцца назад, выправiць цi хоць бы растлумачыць тое, што здарылася, толькi ўскладняе мiфы i далей адводзiць нас ад праўды. Так, сентыментальная настальгiя мiрыць мiнулае i сучаснасць, але яна ў сваёй татальнасцi яшчэ i пазбаўляе нас будучынi.

Футбольнае поле зарасло, перон абвалiўся, а мячык так i не быў знойдзены. Чорная рука не трапiла ў твой горад, ды i канца, як аказалася, не iснуе. Цягнiк едзе наперад i, гледзячы праз каламутнае акно вагона, раптам усведамляеш: рай знаходзiўся зусiм не там — ён заўсёды быў тут, проста мы гэтага не заўважалi.

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

У Мінску прадаецца больш за 10 тысяч кватэр

У Мінску прадаецца больш за 10 тысяч кватэр

На другасным рынку жыллё працягвае таннець (у глабальным плане без перапынкаў) ужо з верасня мінулага года.

Грамадства

Падмануць Альцгеймера. Як захаваць ясны розум да глыбокай старасці?

Падмануць Альцгеймера. Як захаваць ясны розум да глыбокай старасці?

Няўжо гэтую цяжкую хваробу так лёгка абвесці вакол пальца?

Калейдаскоп

Разбіраем модныя мастхэвы надыходзячага сезона: чым папоўніць гардэроб?

Разбіраем модныя мастхэвы надыходзячага сезона: чым папоўніць гардэроб?

Мода вясны — 2021 прапануе некалькі глабальных кірункаў: мінімалізм, унісекс і 1990-я.