Вы тут

Ад стану атмасфернага паветра i паверхневых вод залежыць здароўе i чалавека, i навакольнага асяроддзя


За гэтымi паказчыкамi больш чым 25 гадоў сочаць у рамках Нацыянальнай сiстэмы манiторынгу навакольнага асяроддзя (НСМНА).


На свежым паветры

— Калi ў 1993 годзе манiторынг атмасфернага паветра праводзiўся ў 13 прамысловых цэнтрах Беларусi на 47 стацыянарных станцыях, то сёння ён ахоплiвае 19 буйных гарадоў краiны, дзейнiчае 67 пунктаў назiранняў, — расказвае начальнiк службы экалагiчнай iнфармацыi дзяржаўнай установы «Рэспублiканскi цэнтр па гiдраметэаралогii, кантролi радыеактыўнага забруджвання i манiторынгу навакольнага асяроддзя» Мiнпрыроды Алена БАГАДЗЯЖ. — Шматгадовыя даныя паказваюць, што паступова канцэнтрацыi як асноўных, так i спецыфiчных забруджвальных рэчываў у большасцi гарадоў знiжаюцца. Якасць паветра ў цяперашнi час стабiльна добрая.

Так, па словах спецыялiста, у параўнаннi з 2001 годам утрыманне аксiду вугляроду ў атмасферным паветры зменшылася ў 2,4—3,5 раза ў Мiнску, Вiцебску, Гродне, Магiлёве. Аднак у Брэсце i Гомелi назiраецца пэўнае павелiчэнне ўзроўню забруджвання паветра гэтым рэчывам.

У некаторых раёнах гарадоў у асобныя перыяды года бываюць перавышэннi па паказчыках пэўных забруджвальнiкаў. Напрыклад, дэфiцыт ападкаў i вецер, якiя ў апошнiя гады часта назiраюцца вясной, правакуюць павелiчэнне ўтрымання ў паветры цвёрдых часцiц.

— Але паколькi метэаралагiчныя ўмовы змяняюцца ў нас даволi часта, перыяды з павышанай канцэнтрацыяй шкодных рэчываў непрацяглыя, — адзначае Алена Пятроўна.

Хто забруджвае ваду?

У 1993 годзе ў краiне налiчвалася 128 пунктаў назiрання паверхневых вод. Сёння за iх якасцю сочаць на 297 пунктах, размешчаных на 160 водных аб'ектах (86 вадацёках i 74 вадаёмах).

Тэндэнцыi, якiя мы назiраем апошнiм часам, сведчаць пра знiжэнне ўтрымання злучэнняў азоту i фосфару ў паверхневых водах у тры i больш разы ў параўнаннi з пачаткам 1990-х гадоў, адзначае спецыялiст. У цэлым стан паверхневых водных аб'ектаў добры.

Найбольшую антрапагенную нагрузку зазнаюць яны ў басейнах Заходняга Буга, Дняпра i Прыпяцi. Асноўныя крынiцы забруджвання паверхневых вод — сцёкавыя воды i дыфузны сцёк (тое, што трапляе з паверхневым змывам з тэрыторый гарадоў, палёў, жывёлагадоўчых ферм). Самыя ж чыстыя водныя аб'екты знаходзяцца ў басейнах Заходняй Дзвiны i Нёмана.

Акрамя антрапагенных фактараў, на стан паверхневых вод уплываюць i гiдраметэаралагiчныя ўмовы. Так, у межанны перыяд, пры нiзкiх узроўнях вады ў рэках i азёрах узрастае бiягеннае забруджванне водных аб'ектаў. Моцныя лiўнi ў перыяд гарачынi спрыяюць павелiчэнню тэмпературы вады, знiжэнню ў ёй канцэнтрацыi кiслароду i павелiчэнню бiягенных i арганiчных рэчываў.

Стаўка на экатэхналогii

— Планамернае ўкараненне на прадпрыемствах экалагiчных тэхналогiй, якiя ўплываюць на якасць паверхневых вод i атмасфернага паветра, змена транспартнага парку, прыродаахоўная палiтыка дзяржавы — усё гэта разам паўплывала на паляпшэнне стану навакольнага асяроддзя, — кажа Алена Багадзяж. — Што датычыцца паверхневых вод, то цяпер наша краiна паступова адыходзiць ад практыкi, калi ў якасцi прыёмнiкаў сцёкавых вод выкарыстоўвалiся азёры. Разам з павышэннем эфектыўнасцi ачысткi гэта паспрыяла i паляпшэнню стану водных аб'ектаў.

Сiстэма манiторынгу таксама развiвалася. За апошнiя 25-30 гадоў сетка назiранняў значна пашырылася, асаблiва ў пачатку 2000-х гадоў, калi дзяржаўныя праграмы па функцыянаваннi i падтрымцы развiцця НСМНА былi накiраваны на пашырэнне сетак i развiццё тэхналогiй.

Сёння ў гэтай сiстэме выкарыстоўваюцца больш дасканалыя тэхналогii, высокадакладныя прыборы i адпаведныя методыкi, аўтаматызаваныя сiстэмы манiторынгу паветра. Усе лабараторыi, што праводзяць манiторынг паверхневых вод i атмасфернага паветра, акрэдытаваныя на адпаведнасць патрабаванням мiжнароднага стандарту ISO 17025.

Многiя вiды назiранняў у нашай краiне праводзяцца даволi даўно. Так, за станам атмасфернага паветра сочаць з 1965 года, за якасцю паверхневых вод — з 1940-х гадоў, радыяцыйны манiторынг праводзяць з 1980-х. У 1993 годзе ўсе вiды экалагiчнага манiторынгу, якiя iснавалi тады, былi ўключаны ў Нацыянальную сiстэму манiторынгу навакольнага асяроддзя. Арганiзацыю i каардынацыю яе функцыянавання ажыццяўляе Мiнпрыроды.

Веранiка КОЛАСАВА

Прэв’ю: momo78.ru

Загаловак у газеце: Празрыстыя, чыстыя, бяспечныя

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне. 

Грамадства

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

«Лічбавыя жулікі», якія здымаюць грошы з чужых банкаўскіх карт, звычайна маскіруюцца пад інтэрнэт-рэсурсы, вартыя даверу.