20 кастрычніка, аўторак

Вы тут

Васіль Ткачоў. Жыццёвінкі


ВЕЧНЫ КЛIЧ

«КАРМIЛЕЦ»

Я прыехаў у сталiцу да былой суседкi Кацярыны Сяргееўны. Некалi жылi ў адным доме ў Гомелi, нават кватэры нашы былi побач, а потым яна пад уплывам — я так разумею — свайго сына Вiктара, якi скончыў у Мiнску акадэмiю мастацтваў i лiчыўся неблагiм маладым скульптарам, прадала сваю двухпакаёвую кватэру i набыла ў сталiцы, канешне ж, аднушку. Больш за ўсiх радаваўся Вiктар — цяпер у яго ёсць кут, а ў Мiнску работа для скульптара знойдзецца.

Ёсць у Кацярыны Сяргееўны i яшчэ адзiн сын — Санька, якi з'явiўся на свет Божы, калi мацi яго было крыху за сорак. Так атрымалася, што ўжо тут зробiш. З першым мужам жыццё не склалася, выпiваў i распускаў рукi, таму шлюб давялося скасаваць. Добра яшчэ, што ў таго на другiм канцы абласнога цэнтра жыла мацi — то вярнуўся да яе, не стаў лiшнi ў кватэры. Там зусiм распiўся i неўзабаве сканаў.

Жыццё працягвалася, Кацярына Сяргееўна працавала лабаранткай на заводзе, а ў вольны ад работы час хадзiла ў мясцовы тэатр на прэм'еры — не прапускала нiводнай. А калi спектакль «браў» за сэрца, калi надта спадабаўся, то праз колькi часу зноў набывала бiлет на яго прагляд.

У тэатры яна i пазнаёмiлася з чалавекам, iмя якога сёння не любiць называць. Быццам прыехаў ён з Вiльнюса па чарнобыльскай праграме (а так, хутчэй за ўсё, i было) у рэабiлiтацыйны цэнтр, назваўся доктарам. Успыхнула каханне. Ад яго i нарадзiўся Санька. А вось замежнiк у белым халаце знiк, як толькi даведаўся, што жанчына цяжарная.

На месцы работы Кацярыну Сяргееўну не асуджалi, наадварот, шкадавалi, i нават знайшлiся жынчыны, якiя дапамагалi ёй усiм, чым только можна было. Прыбягуць, пацiкавяцца: што трэба, Каця, не саромейся, кажы, усё зробiм. Гасцiнцаў прынясуць. Аб справах у калектыве раскажуць.

Санька вырас дужым i разумным хлопцам. Атрымаў сярэднюю спецыяльную адукацыю. Вiктар на той час жыў асобна, у яго нарадзiлася двое дзяцей, у сям'i быў лад i дастатак, чым асаблiва ганарылася мацi. Сама ж яна неўзабаве стала пенсiянеркай. Саньку ў армiю не забралi — адзiн жа кармiлец у сям'i. Апора i надзея. Тыл.

I ў той дзень я ўбачыў Саньку ў катушку аднапакаёвай кватэры. Ён сядзеў за камп'ютарам. Пачакайце, дык я калi нi зазiрну да былой суседкi, той усё ў адной позе. Цi ўстае хоць з-за столiка, каб схадзiць на тую ж кухню цi па iншай патрэбе куды? Цi не прырос? На маё пытанне, дзе працуе сын, Кацярына Сяргееўна махнула рукой i паўшэптам адказала: «Нiдзе. Нi дня яшчэ не працаваў. На маю пенсiю жывём. Лепш бы ў армiю забралi...»

Пакiдаючы кватэру Кацярыны Сяргееўны, я пажадаў «усяго добрага» i Саньку.

«Кармiлец» не зрэагаваў.

Ён быў надта заняты...


РАЗУМНIЦА

Ведаеце беларускую народную казку «Верабей i мыш»? Калi не супраць — нагадаю.

Жылi па суседстве верабей i мыш: верабей пад страхою, а мыш у норцы пад падрубаю. Жывiлiся тым, што ад гаспадароў перападала. У асноўным галадалi. Надакучыла iм так жыць, задумалi яны збажыну сеяць. Назбiралi зерня ды пасеялi пшанiцу.

— Што тваё будзе? — пытаецца мыш у вераб'я. — Карэнне цi вяршкi?

— Сам не ведаю.

— Бяры карэнне, — параiла мыш.

— Добра, няхай будзе карэнне.

Прыйшло лета. Паспела пшанiца. Мыш зжала каласы, а вераб'ю пакiнула салому. Напякла яна пiрагоў ды есць сабе зiмою. А верабей пакаштаваў салому — нясмачная!

Давялося яму на сметнiку галоднаму зiмаваць.

Потым яны моркву пасадзяць. На гэты раз вяршкi возьме верабей — i зноў прагадае, недарэка.

А ўспомнiлася мне гэтая казка, калi пачуў надоечы ад адной маладой жанчыны, якая, мабыць, толькi-толькi выйшла замуж, аповед. На прыпынку гэта было. Чакаючы транспарт, тая хвалiлася сяброўцы, раз-пораз кiдаючы на мяне шматзначныя позiркi, — хацела,
вядома ж, каб i мне было чуваць яе, бо «вам, мужчынам, гэта карысна будзе»:

— А з Толiкам, як толькi пажанiлiся, рашылi так... Я ж дзеўка не дурная, ты ж ведаеш — мяне не так проста ашукаць. Рашылi легкавiк набыць. Набылi. Запiсалi на Толiка. Ён рады-радзёшанькi. Набылi потым i гараж. Прытым — гараж-цуд! Цагляны. З падвалам. На каго, думаеш, запiсалi? На мяне! А Толiк i радуецца — падумаеш, гараж, у мяне вунь машына, гэта рэч, а гараж — так сабе... На iм жа не паедзеш. Ды не, Толiчак, дарэмна ты радуешся, дурненькi. Машына праз тры-чатыры гады згнiе, купiш ты новую цi не — гэта яшчэ пытанне, а гараж у мяне навечна. Што з iм зробiцца? Якая карозiя яго возьме?..

Падышоў аўтобус, жанчынкi скокнулi ў салон, а я застаўся на прыпынку чакаць свой. А сам падумаў: «Бач ты, якая разумнiца! I не паспрачаешся з ёй!»


СЁСТРЫ

Сёстры Лiдка i Ганна, а яны амаль равеснiцы, дажывалi свой век. Дажывалi адны, бо жыццё склалася так, што замуж афiцыйна яны не выходзiлi, хоць з прымакамi справу мелi. Ганна нават нарадзiла сына. Ён жыў у суседняй вёсцы i нядаўна памёр. У Лiдкi ж, акрамя пляменнiц, дачок старэйшай сястры Вольгi, раднi не было, ды i тыя жылi далёка. Наведвалiся, праўда, не забывалi цётку, асаблiва калi абжывалiся, станавiлiся на ногi: Лiдка ўмела сэканомiць капейку-другую i, што дзiўна, не шкадавала грошай для сваячак. Чаму дзiўна? Бо ўсе ў вёсцы ведалi яе як добрую жмiнду, якая шмат у чым сабе адмаўляла. А, бач ты, у дачыненнi да пляменнiц прачыналася ў яе пачуццё роднасцi. Мусiць, таму, што блiжэй па крывi ў жанчыны нiкога не было.

Лiдка жыла ў цэнтральнай частцы калгаса, а Ганна ў аддаленай вёсачцы, у якой — сама не заўважыла як — засталася зусiм адна. Нявыгадна адной. I ў краму трэба, i на фельчарска-акушэрскi пункт зазiрнуць iншым разам, каб на здароўе паскардзiцца i атрымаць неабходныя лекi. А ногi не ходзяць. Гады ж. За восемдзесят. Не жартачкi.

Тады i параiла Лiдка сястры:

— Перабiрайся да мяне, Ганначка, месца ж хопiць. Выбiрай любы ложак. Ды i весялей нам будзе разам. Весялей i лягчэй.

Ганна пагадзiлася, вядома ж, i неўзабаве перавезла свае клункi да сястры.

Толькi пражылi яны пад адным дахам мала. Неўзабаве Ганна прыдбала сабе невялiкую хатку ў самым цэнтры вёскi, а суседцы, якая пацiкавiлася, чаму сёстры разбеглiся, адказала шчыра:

— Ай, адной лепей! А то купiм той батон у краме, i кожная з нас баiцца, каб лiшнi кавалак не з'есцi. А так я куплю батон, павiдлам намажу ўздоўж... як Тоська ў кiно пра дзяўчат... i так адвяду душу, што ажно спяваць хочацца...


НЕЧАКАНЫ ПРЫЁМ

Была субота. Цёплы летнi сонечны дзень. Вольга Якаўлеўна, настаўнiца-пенсiянерка, вырашыла праведаць сваю сяброўку i равеснiцу Вольгу Кандратаўну, з якой некалi разам пачыналi працаваць у мясцовай васьмiгодцы. Будынка школы, праўда, тады не было, класы размяшчалiся ў хатах вяскоўцаў, калi яны цi не ў адзiн дзень прыехалi на працу ў Iскань. На iх вачах пабудавалi школу, на iх вачах яе i разбурылi — на дровы, кажуць. Вёска амаль што вымерла, старыя дажываюць тут век, то адкуль набярэцца школьнiкаў? Тыя рэдкiя вучнi, што засталiся, ходзяць з заплечнiкамi ў суседнiя Абiдавiчы, туды ж перавялi i некалькi настаўнiкаў.

Вольга Якаўлеўна i Вольга Кандратаўна гаманiлi пра ўсё, што хвалявала. Даўно не бачылiся, хоць i жывуць побач. Не абмiнулi i школу, у якой прайшло ўсё iх працоўнае жыццё. Пашкадавалi, што тая вымерла. Нядоўгi аказаўся яе век. Хаця, калi заглянуць у летапiс, ёй магло б споўнiцца дзевяноста гадоў...

Не споўнiлася.

— Мне ўчора Мiша з Масквы патэлефанаваў, пра сваю ўнучку Аню распавёў, — пахвалiлася Вольга Якаўлеўна. — Разумная, кажа, дзяўчынка расце. Любiць яна мульцiк пра паштальёна Печкiна, пра Прастаквашына. Штораз глядзiць — не адарваць ад тэлевiзара. А каб не пераключылi праграму, узяла i цiшком выкiнула пульт у вядро са смеццем. Гэта ж трэба даўмецца да такога! Я нiколi б не здагадалася.

Вольга Кандратаўна пагаджаецца:

— Малая-малая, а глядзi ты!.. Праўда, разумныя цяпер дзецi, нiчога не скажаш.

— Не гавары, маладзiца.

А Юрый Трафiмавiч, муж Вольгi Якаўлеўны, зачакаўся сваю палавiну. Ужо б i абедаць пара, а яе ўсё няма i няма. Раз-пораз паглядаў ён у акно: не вiдаць. Можна было б i самому залезцi ў печ, выцягнуць гаршчок з варывам, аднак не адважыўся, рашыў усё ж пачакаць кабету. Адзiн не прывык сiлкавацца. За кампанiю, лiчыў, страва заўсёды смачнейшая.

Ён бы мог схадзiць да Вольгi Кандратаўны, тут жа блiзка, аднак прыдумаў нечаканы прыём. Яго малодшыя сыны-блiзнюкi жылi ў Мiнску, але яшчэ перад армiяй пасля заканчэння будаўнiчага вучылiшча працавалi на газавым промысле ў Расii i няблага зараблялi, таму прыдбалi для сябе магнiтафон i вялiкiя — як панесцi — дзве калонкi. Калi iх уключыць на поўную моц — чуваць далёка. Пасля службы асвойталiся хлопцы ў Мiнску, а музычную апаратуру ўсё неяк у iх не атрымоўвалася забраць. Але ўжо калi прыедуць ды запусцяць яе, то ўся вёска ведае: Воўка з Сашкам прыехалi, i сцякаецца тады адвячоркам да iхняй хаты з розных куткоў вёскi моладзь.

Юрый Трафiмавiч падключыў магнiтафон да калонак...

У самы разгар бяседы Вольга Якаўлеўна пачула мелодыю, якая даносiлася з яе хаты, устрапянулася:

— Чаго гэта я сяджу?! Хлопцы ж прыехалi!..

I яна подбегам пашыбывала да падворка.

Вось бачыш ты, стары — а даўмеўся... Не горш за тую малую з пультам.

Васiль ТКАЧОЎ

Выбар рэдакцыі

Культура

Франтавiк Мiхаiл Чэпiк эксперыментаваў з аэражывапiсам

Франтавiк Мiхаiл Чэпiк эксперыментаваў з аэражывапiсам

Як хлапчук з беларускай глыбiнкi здолеў паступiць у Маскоўскае мастацкае вучылiшча iмя Калiнiна?

Грамадства

Экс вiцэ-прэм'ер Уладзiмiр Дражын: Галоўнае — не разбурыць, а захаваць i працягнуць работу

Экс вiцэ-прэм'ер Уладзiмiр Дражын: Галоўнае — не разбурыць, а захаваць i працягнуць работу

Аб альтэрнатыве клайпедскаму порту, рэканструкцыi Нясвiжскага палаца i роднай мове падчас сямейных сустрэч.

Грамадства

Заразіцца прафесіяналізмам. Чаму трапіць на неканферэнцыю настаўнікаў EdCamp лічыцца вялікай удачай?

Заразіцца прафесіяналізмам. Чаму трапіць на неканферэнцыю настаўнікаў EdCamp лічыцца вялікай удачай?

Чацвёртая педагагічная неканферэнцыя прайшла ў мінулыя выхадныя з нязменным аншлагам і сабрала больш як тры сотні педагогаў з розных куткоў нашай краіны.