Вы тут

Як медыятары дапамагаюць зразумець сапраўдную прычыну канфлікту?


Прынцып паспяховасці перагавораў — уменне размаўляць на ўзроўні інтарэсаў, а не пазіцый, сцвярджаюць медыятары. Зразумець, што ў чалавека — пазіцыя, а што — інтарэс, і што ён пераследуе, калі ўступае ў канфлікт з іншым бокам, і ёсць задача медыятара — спецыяліста па дасудовым урэгуляванні спрэчак. Менавіта гэтыя людзі за некалькі сустрэч са спрачальнікамі, а часам і за адну, дапамагаюць людзям пачуць адзін аднаго і зразумець, што насамрэч ім патрэбна, за што яны, здараецца, не адзін год б'юцца ў судах. Як шляхам простых пытанняў адкрыць людзям вочы на іх сапраўдныя, а не надуманыя інтарэсы, Алеся ПУХАВА, бізнес-юрыст, медыятар Цэнтра медыяцыі і перагавораў, прапанавала разабрацца на прыкладах.


«Хачу мільён долараў!» Навошта ён вам?

 

Пазіцыя — гэта тое, з чым да медыятара прыходзіць чалавек. Ён кажа «мяне падманулі», «у мяне ўкралі», «я не згодны», «я хачу вось так». І напачатку незразумела, гэта факт ці меркаванне. Пакуль гэта тое, што ён найперш заяўляе ўсяму свету, — пэўныя факты і меркаванні. Адны з іх абгрунтаваць можна, іншыя — не. Напрыклад калі чалавек кажа «мне здаецца, мяне не паважаюць» або «я хачу мільён долараў, бо ён мне вінен», трэба капаць глыбей і выходзіць на ўзровень інтарэсаў, сцвярджае Алеся Пухава.

Інтарэсы — гэта тое, што схавана за словамі, якія чалавек кажа на перагаворах у першую чаргу, акрэсліваючы сваю пазіцыю. У межах інтарэсаў можа быць недахоп інфармацыі. За перакананнем «мяне падманулі» можа стаяць мноства варыянтаў развіцця падзей. Падманулі таму, што сказілі інфармацыю, не далі яе...

Гэта можа быць звязана з паводзінамі, бо ўсе прывыклі да пэўнага алгарытму: вітацца пэўным чынам, святкаваць нешта, а гэты парадак раптам парушаецца. Адносіны бакоў існуюць у пэўных звыклых межах. Напрыклад, муж заўсёды прыносіць дадому зарплату, і гэтая практыка — бах! — парушаецца. Інтарэсы — гэта ж яшчэ і каштоўнасці: вера, погляды і многае іншае.

— Пры разыходжанні інтарэсаў і ўзнікае канфлікт. І даведацца, які інтарэс крыецца за жаданнем «я хачу мільён», і ёсць задача медыятара. Калі ў адказ на словы «я хачу мільён» задаць пытанне «навошта ён вам?», вы пераходзіце на прыступку ніжэй — звяртаецеся да інтарэсаў. І тут можа быць мільярд адказаў. Напрыклад: «Ён мне вінен. Узяў грошы, хай аддае. Ён павінен трымаць сябе як мужык». У гэтым выпадку зразумела, што мільён патрэбны не для набыцця чагосьці, а чалавеку важна, каб партнёр прытрымліваўся пэўных правілаў — напрыклад, узяў — аддаў; яму важна, як праявіць сябе партнёр, а не само валоданне мільёнам. Яшчэ адзін варыянт: мільён патрэбны яму, каб разлічыцца са сваімі даўгамі, інакш ён згубіць уласных кліентаў. Тут таксама інтарэс у захаванні адносін са сваімі партнёрамі, а не ў валоданні мільёнам. За інтарэсамі стаяць патрэбы. І калі спытаць, «навошта вам захоўваць партнёрскія адносіны?», можна яшчэ больш паглыбіцца ў праблему. Бо чалавек скажа, напрыклад, што яму важна заставацца паважаным у сваёй сферы, быць прызнаным як надзейны гулец. І гэта яго сацыяльныя патрэбы. Разумеючы сітуацыю ўжо на такім узроўні, можна далей і яшчэ больш паспяхова распрацоўваць варыянты рашэнняў. Напрыклад, дапамагчы стварыць версію, пры якой чалавек захавае аблічча перад партнёрамі, а не проста верне свой мільён. Пры разборы сітуацыі ў гэтым кірунку той, хто спаганяе доўг, сам можа прапанаваць выйсце, накшталт «хай тады іншы бок пакіне гарантыю, што гэта не я дрэнны, а ён не аддае грошы ў сувязі з чым я не магу накіраваць сродкі, куды мне трэба».

Увогуле, каб, як той казаў, дакапацца да ісціны і зразумець, чаго хоча чалавек, медыятар можа выкарыстоўваць тэхніку «пяці навошта». Калі задаваць гэтыя пытанні, яны дапамагаюць медыятару пачуць чалавека і даць дапамагчы яму зразумець, чаго ён хоча. На прыкладзе з мільёнам долараў гэта будзе дзейнічаць прыкладна так. «Мне патрэбны мільён долараў. — «Навошта ён вам? — Я хачу купіць вялікі дом. — Навошта вам вялікі дом? — Я хачу, каб туды прыходзілі шмат гасцей і мы добра бавілі час. — А навошта вам шмат гасцей і весялосці? — Для мяне важна камунікаваць і быць часткай пэўнай групы, якая можа шмат сабе дазволіць і дапамагчы мне вырашыць нейкія мае праблемы. І вось пасля выслухоўвання гэтага адказу становіцца зразумела, што сапраўдная патрэба чалавека, які хоча мільён долараў, знаходзіцца нават ніжэй за яго інтарэс — ён проста хоча быць часткай пэўнай групы. І на любым з гэтых узроўняў можна шукаць нейкія рашэнні, патлумачыла медыятар. Такім чынам грошы могуць быць пазіцыяй, аднак не інтарэсам і не патрэбай. Хіба што, за выключэннем выпадку, калі валоданне грашыма зніжае ўзровень страху — грошы ляжаць на рахунку і ствараюць пачуццё бяспекі тым, што яны проста ёсць.

«У яго ёсць палюбоўніца. Нам трэба разводзіцца»

«Я абсалютна ўпэўнена, што ў яго ёсць каханка, таму нам трэба скасаваць шлюб. Іншага выйсця я не бачу». Гэта пазіцыя жонкі, з якой яна прыходзіць да медыятара, — яшчэ адзін прыклад, які прапанавала разабраць Алеся Пухава, задаючы гераіні пытанні, што дапамогуць высветліць, чаго ж яна насамрэч жадае.

«Чаму вы так у гэтым упэўнены? Якія факты пацвярджаюць, што ёсць палюбоўніца?»

«Ён штомесяц прыносіў дадому заробак, а цяпер — толькі яго палову. Куды ён дзявае грошы?! Вядома ж, на маладых жанчын!»

«Ці пыталіся вы ў мужа, на што менавіта ён траіць грошы?»

«Яшчэ не, але мне здаецца, што на жанчын!»

— Бачна, што дакладнага адказу тут няма. Магчыма, муж збірае грошы на цудоўны падарунак для жонкі, і ніякай каханкі ўвогуле не існуе, — пракаменціравала спецыяліст.

«Ці змянілася стаўленне мужа да вас?»

«Здаецца, не, але мяне пужае, што ён пусціць усё на каханку, і я буду жыць горш».

«Як на вас уплывае наяўнасць каханкі ў вашага мужа?»

«Ну як? Калі ў яго ёсць маладая і ён на яе траціць грошы, мы развядзёмся і я застануся ні з чым?! Не! Мне трэба разумець, што дом, машына і іншыя матэрыяльныя даброты застануцца са мной».

«Развод — адзіны спосаб вырашыць праблему?»

«Калі мы будзем разводзіцца цяпер, то ў мяне будуць паперы, згодна з якімі мне застанецца палова, што належыць мне. Я не магу чакаць, пакуль ён спусціць усё на сваіх жанчын, мне трэба забраць сваю палову цяпер, захаваць яе!»

— Атрымаўшы такія адказы, мы высветлілі патрэбу жонкі ў матэрыяльным забеспячэнні сваёй будучыні. Яна баіцца не разводу і не наяўнасці каханкі, а будучыні без даброт, якія ў яе ёсць зараз. І пасля ўжо можна пераходзіць да пошуку інтарэсаў жонкі, звярнуўшыся да яе эмоцый. Пакуль чалавеку няма чаго есці і няма дзе жыць, ніякія эмоцыі не будуць на першым месцы. Таму, задаючы пытанні, трэба пачынаць з базавых патрэб, якія ёсць у людзей, — удакладніла медыятар.

«Якім чынам, акрамя разводу, вы можаце атрымаць для сябе гэтую бяспеку?» — такім можа быць наступнае пытанне ў разборы падобнай сітуацыі.

«Ну, можам, напэўна, падпісаць шлюбны дагавор».

«Ці можна гэта абмеркаваць з вашым мужам? Каб ён задаволіў вашы патрэбы ў бяспецы, перапісаў кватэру, вызначыў суму аліментаў, каб вам стала спакайней і вы маглі далей падумаць над вашымі адносінамі».

— Такім дыялогам вы дапамагаеце жонцы выдыхнуць і задумацца, што рабіць, бо дагэтуль яна бачыла адно выйсце — тэрмінова скасоўваць шлюб. А вы дапамаглі зразумець, навошта ёй гэта, і як інакш можна вырашаць праблему. І калі да сустрэчы пазней далучыцца муж, то можна ўжо будзе весці гаворку і пра іх адносіны, — патлумачыла Алеся Пухава.

Вось прыкладна так і працуе медыятар, каб высветліць, што за інтарэсы пераследуе чалавек, кіруючыся сваёй пазіцыяй, і знайсці дзейсныя рашэнні, якія могуць задаволіць патрэбы ўсіх. І гэта толькі адзін маленечкі навык. Ім авалодвае чалавек, які вырашае стаць прафесійным медыятарам і ідзе вучыцца ў Цэнтр медыяцыі і перагавораў. Міністэрствам юстыцыі, якое выдае пасведчанне медыятара, вызначаны дакладная праграма і тэрмін навучання: 140 гадзін для тых, хто мае вышэйшую юрыдычную адукацыю, і 170 — для ўсіх астатніх. Спецыялісты кажуць, што ў аснову навучання ў Цэнтры пакладзены трэнінг, які дзейнічае згодна з выслоўем вялікага Канфуцыя: «Скажы мне — і я забудуся, пакажы мне — і я запомню, дай мне зрабіць — і гэта стане маім назаўжды».

Сапраўды, паспрабаваць выкарыстоўваць падобную практыку перагавораў і задаваць пытанні пры жаданні можа кожны, каб захаваць адносіны з блізкімі. Тыя, хто прайшоў навучанне, нават не збіраючыся пасля станавіцца медыятарам, кажуць, што іх паўсядзённыя ўзаемадачыненні з людзьмі якасна змяніліся. І яны зразумелі сутнасць выслоўя: «самыя шчаслівыя — тыя, хто змог выбудаваць добрыя адносіны з іншымі людзьмі».

Ірына СІДАРОК

Загаловак у газеце: Тэхніка «пяці навошта»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

28 лістапада 2020 года спаўняецца 105 гадоў з дня нараджэння вядомага рускага пісьменніка, ваеннага карэспандэнта і журналіста Канстанціна Сіманава. 

Грамадства

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

І аднавяскоўцаў людзей, якія ў час вайны ратавалі сям'ю яе бабулі, жонкі афіцэра Чырвонай Арміі.

Спорт

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

Гродна — горад з багатай не толькі культурнай, але і баскетбольнай гісторыяй. 

Грамадства

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

Такога кшталту справа ў судзе Кастрычнiцкага раёна Гродна разглядаецца ўпершыню.