Вы тут

Анколагi расказалi пра самы распаўсюджаны ў жанчын вiд раку, генетычныя паломкi i iмунатэрапiю


Штогод у Беларусi каля пяцi тысяч жанчын захворвае на рак грудзей. Чаму гэта адбываецца, якiя ў анкапацыентак шанцы паправiцца i чаму паступова рак са смяротнага захворвання пераўтвараецца ў хранiчнае, расказалi журналiстам у РНПЦ анкалогii i медыцынскай радыялогii iмя М. М. Аляксандрава. Сустрэча была прымеркавана да Сусветнага месячнiка барацьбы з ракам грудзей, якi з 1993 года праходзiць у кастрычнiку.


Рак грудзей у жанчын — на першым месцы

Па прагнозах Сусветнай арганiзацыi аховы здароўя, у 2020 годзе на такі від анкалогіі ў свеце захварэе каля 15 мiльёнаў жанчын, шэсць мiльёнаў з якіх загiне. Рак менавiта гэтай лакалiзацыi ў жанчын у многiх краiнах свету знаходзiцца на першым месцы. I Беларусь у гэтай тэндэнцыi — не выключэнне.

— Агульная захваральнасць на рак малочнай залозы сярод жанчын знаходзiцца на першым месцы. Штогод мы рэгiструем каля пяцi тысяч новых выпадкаў, i так было ў 2019 годзе. Рак грудзей займае 10 % у агульнай структуры анкалагiчных хвароб, — расказвае дырэктар РНПЦ анкалогii i медыцынскай радыялогii, доктар медыцынскiх навук Сяргей Палякоў. — Важна адзначыць, што праграмы ранняга выяўлення, скрынiнгi дапамагаюць выявiць захворванне ў большай часткi пацыентак у пачатковай форме. На 1-2-й стадыях рак малочнай залозы знаходзяць у 75 % пацыентак. Больш за 90 % такiх жанчын цалкам вылечваюцца i пераадольваюць пяцiгадовы парог выжывальнасцi. Пры запушчаных формах, а iх, на жаль, пакуль яшчэ шмат, толькi 17 % жанчын удаецца пражыць пяць i больш гадоў. Гэта малая лiчба, але дзякуючы новым метадам лячэння i сiстэмнай тэрапii гэты працэнт таксама паступова павялiчваецца. Нават познiя стадыi мы лечым добра.

Разам з тым аднагадовая лятальнасць (суадносiны памiж колькасцю памерлых на першым годзе з моманту ўстаноўленага дыягназу i агульнай колькасцю хворых з такiм дыягназам) пры раку малочнай залозы складае 4,6 % (а агульная лiчба для ўсiх анкалагiчных захворванняў — 21 %).

— Пры выяўленнi хваробы на ранняй стадыi жанчына можа быць вылечана з захаваннем органа i добрым касметычным эфектам, — падкрэслiў Сяргей Палякоў.

Сярод прычын, з-за якiх узнiкае рак грудзей, хiрург-анколаг, загадчык лабараторыi рэканструкцыйна-аднаўленчай хiрургii i анкамамалогii РНПЦ анкалогii i медыцынскай радыялогii iмя М. М. Аляксандрава, кандыдат медыцынскiх навук Антон Хораў назваў умовы жыцця, на якiя можна паўплываць (харчаванне, гарманальныя змены, колькасць цяжарнасцяў, грудное выкормлiванне), а таксама спадчыннасць.

— Сярод найбольш вывучаных прычын — спадчынныя фактары. Такiя пухлiны, якiя звязаны з генетычнымi паломкамi, узнiкаюць у раннiм узросце i вызначаюцца цяжкiм цячэннем, — адзначыў Антон Хораў.

Пры гэтым ён звярнуў увагу, што ўзровень дыягностыкi ў нас можна супаставiць з краiнамi-лiдарамi ў гэтым кiрунку.

— Малекулярна-генетычная лабараторыя, ПЭТ, МРТ, КТ, марфалагiчная служба дазваляюць вызначыць асаблiвасцi пухлiны, што ўплывае на выбар тактыкi. На сёння любая лячэбная тактыка не прымяняецца нi да аднаго пацыента ў цэнтры, пакуль цалкам не атрымана iнфармацыя пра статус пухлiны i яе распаўсюджанасць. I толькi пасля гэтага кансiлiум у складзе анколага, хiмiятэрапеўта, радыёлага i марфолага прымае рашэнне аб пачатку лячэння. Лячэнне многiх пухлiн пачынаецца сёння не з хiрургiчнай аперацыi, а з так званай лекавай тэрапii, якая ёй папярэднiчае. Гэта дазваляе дасягнуць лепшых вынiкаў.

Хiрург-анколаг расказаў, што магчымасцi хiрургiчнага лячэння апошнiм часам таксама пашырылiся.

— Пры выяўленнi на раннiх стадыях мы абмяжоўваемся маленькай аперацыяй, калi ёсць магчымасць захаваць малочную залозу ў поўным аб'ёме. Таксама мы валодаем усiм спектрам пластычных, рэканструкцыйных аперацый з выкарыстаннем уласных тканак — перамяшчаючы ласкуты, тлушчавыя комплексы, а таксама выкарыстоўваючы iмпланты. Усё гэта садзейнiчае хутчэйшай сацыяльнай i псiхалагiчнай рэабiлiтацыi пацыенткi. Яна не губляе прыгажосць i адаптаванасць да жыцця.

Генетычныя «паломкi» ў беларусак iншыя, чым у расiянак

Спадчынны рак складае каля 10 %. Гэта дэфармацыя ў генах BRSА1 i BRSА2, якая перадаецца з пакалення ў пакаленне.

— Навошта вызначаць наяўнасць геннай мутацыi для тых, каму ўжо ўстаноўлены дыягназ? Гэта магчымасць скарэктаваць лячэнне. Такiм пацыенткам хiрургiчная аперацыя будзе прапаноўвацца ў пашыраным аб'ёме — з выдаленнем i другой малочнай залозы. Да таго ж такiя пухлiны маюць адчувальнасць да пэўных хiмiяпрэпаратаў, — тлумачыць загадчык анкалагiчнага аддзялення (генетыкi) РНПЦ анкалогii i медыцынскай радыялогii iмя М. М. Аляксандрава Алена Субач. — У нас вялiкi вопыт тэсцiравання i мы змаглi вывучыць асноўныя мутацыi i паломкi BRSА1 i BRSА2, якiя характэрныя для беларускiх жанчын. Яны нават адрознiваюцца ад тых, што пераважаюць у расiянак.

Прычым спадчынныя паломкi ў гэтых генах могуць правакаваць не толькi рак малочнай залозы, але i рак яечнiкаў, прастаты i падстраўнiкавай залозы.

Магутнасцi РНПЦ дазваляюць праводзiць такое генетычнае тэсцiраваннне (на наяўнасць мутацый у генах BRSА1 i BRSА2) для ўсiх рэгiёнаў краiны. Ведаць свой генетычны статус важна i для сваякоў, каб своечасова папярэдзiць хваробу цi выявiць яе на ранняй стадыi.

На выжывальнасць уплывае якасць жыцця

Паколькi рак малочнай залозы з'яўляецца самай распаўсюджанай лакалiзацыяй у жанчын ва ўсiх развiтых краiнах, то менавiта гэтага захворвання датычыцца найбольшая колькасць навуковых даследаванняў ва ўсiм свеце. Супастаўляльная iх колькасць — хiба што па раку прастаты.

— Вынiкi лячэння раку малочнай залозы паляпшаюцца, i са смяротнага захворвання яно паступова пераходзiць у разрад хранiчных. Таму акцэнты ў навуковых даследаваннях паступова змяшчаюцца на якасць жыцця, каб яна была не горшай, чым у астатнiх жанчын. У прыватнасцi, як зменшыць пухлiну да такога памеру, каб правесцi органазахавальную аперацыю або паставiць iмплант, каб захавалася якасць жыцця, — кажа намеснiк дырэктара па навуковай рабоце РНПЦ анкалогii i медыцынскай радыялогii iмя М. М. Аляксандрава, доктар медыцынскiх навук, прафесар, член-карэспандэнт НАН Беларусi Сяргей Красны.

Ён адзначыў, што якасць жыцця ўплывае на аддаленую выжывальнасць анкапацыентак. У дзвюх групах такiх жанчын было праведзена даследаванне. У адной з груп мужчыны пакiнулi сям'ю, у другой сем'i захавалiся. Рознiца ў выжывальнасцi ў гэтых групах адрознiвалася на 30 %.

Вядуцца навуковыя пошукi i ў метадах лячэння. У прыватнасцi, мяняюцца падыходы да лячэння так званага трыпл-негатыўнага раку, якi з'яўляецца самым агрэсiўным вiдам раку малочнай залозы. Тут выкарыстоўваецца iмунатэрапiя. Яе сутнасць у тым, як патлумачыў Сяргей Палякоў, каб разбурыць «сценку» памiж пухлiнай i ўласным iмунiтэтам — i ён пачне распазнаваць i знiшчаць шкодныя клеткi. У Беларусi даступная як iмунатэрапiя, так i некаторыя iншыя новыя метады дыягностыкi i лячэння.

— Таргетныя прэпараты i iмунатэрапiя ў лекавай тэрапii, ПЭТ-КТ у дыягностыцы, якое нам вельмi дапамагае, стэрэатаксiчнае апраменьванне ў прамянёвай тэрапii — усё гэта ёсць у нашым цэнтры, нашай краiне i спрыяе таму, што з году ў год паляпшаюцца вынiкi лячэння, — рэзюмаваў Сяргей Палякоў.

Алена КРАВЕЦ

Фота Яна ХВЕДЧЫНА

Загаловак у газеце: «Нават самыя запушчаныя формы паспяхова лечацца»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

28 лістапада 2020 года спаўняецца 105 гадоў з дня нараджэння вядомага рускага пісьменніка, ваеннага карэспандэнта і журналіста Канстанціна Сіманава. 

Грамадства

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

І аднавяскоўцаў людзей, якія ў час вайны ратавалі сям'ю яе бабулі, жонкі афіцэра Чырвонай Арміі.

Спорт

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

Гродна — горад з багатай не толькі культурнай, але і баскетбольнай гісторыяй. 

Грамадства

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

Такога кшталту справа ў судзе Кастрычнiцкага раёна Гродна разглядаецца ўпершыню.