Вы тут

Пра што расказала старая паштоўка


Супрацоўнікам Літаратурнага музея Максіма Багдановіча апошнім часам шанцуе на прыемныя сустрэчы і цікавыя знаходкі. Зусім нядаўна да нас прыязджалі родзічы паэта па лініі яго цёткі Марыі Ягораўны Галаван (Багдановіч). Супадзенне ці не, але ў хуткім часе пасля гэтай сустрэчы прыйшла навіна з Ніжняга Ноўгарада, ад нашчадкаў другой цёткі М. Багдановіча — Магдаліны Ягораўны Гапановіч (Багдановіч).


Дом, у якім жылі цёткі Максіма Багдановіча. Фота з фондаў Літаратурнага музея Максіма Багдановіча

На сувязь выйшаў даўні сябра музея Максім Аркадзьевіч Бараховіч, унучаты пляменнік Максіма Багдановіча, захавальнік сямейнага архіва. Многія каштоўныя дакументы і здымкі ўжо перададзены ў фонды Літаратурнага музея Максіма Багдановіча, але пошукі працягваюцца. І вось новы, выяўлены Максімам Бараховічам дакумент  — паштоўка зводнага брата пісьменніка Паўла Адамавіча Багдановіча з Яраслаўля да стрыечнай сястры Веры Іванаўны Кунцэвіч, якая жыла ў Ніжнім Ноўгарадзе.

Датуецца паштоўка 1 чэрвеня 1944 года. Ішла вайна, таму ёсць штамп «Праверана ваеннай цэнзурай». Павел цікавіцца ў сястры жыццём сям’і, паведамляе скупыя звесткі пра сябе, маці і брата Мікалая. Пасля разводу ён жыве разам з маці Аляксандрай Апанасаўнай Багдановіч, працуе выкладчыкам у Яраслаўскім хіміка-механічным тэхнікуме. Па стане здароўя Паўла Адамавіча на фронт не ўзялі, а вось яго малодшы брат Мікалай пайшоў ваяваць — пра гэта таксама згадваецца ў паштоўцы. У фондах музея беларускага паэта захоўваюцца дакументальныя сведкі гэтага — франтавыя здымкі Мікалая Адамавіча і намаляваны алоўкам яго партрэт у  ваеннай форме. Павел піша таксама пра цяжкія ўмовы жыцця сям’і, адсутнасць ацяплення, асвятлення. Выказвае клопаты пра маці, якая знаходзіцца ў сталым веку і вымушана днямі быць у холадзе і голадзе альбо стаяць на рынку, спрабуючы прадаць хатнія рэчы, каб купіць крыху бульбы.

Звяртаем увагу на адрасы, пазначаныя на паштоўцы, і адзін з іх — Яраслаўль, Флоцкі зав., д. 4, кв. 2. Сям’я Багдановічаў засялілася ў гэтую кватэру ў другой палове 1920-х. Тут дажываў свой век Адам Багдановіч, менавіта сюды прыходзілі лісты ад яго пляменніц, Вацлава Ластоўскага, Кацярыны Пешкавай. Сёння частка з іх у фондах музея, як і чарнавыя варыянты лістоў Паўла Адамавіча да К.  Пешкавай, дзе ён распавядае пра апошнія дні жыцця бацькі і яго адыход у вечнасць. Лісты напісаны ў красавіку 1940 года, паштоўка — на чатыры гады пазней, але почырк Паўла не пераблытаць — тонкі, бісерны. Пазней ён поўнасцю страціць зрок, і шматлікія лісты да беларускіх навукоўцаў, даследчыкаў і музейных супрацоўнікаў па яго просьбе будуць пісаць знаёмыя і суседзі.

Адрас Веры Гапановіч — Ніжні Ноўгарад, вул. Заломава, д. 36/3, кв.  4 — таксама добра знаёмы супрацоўнікам музея. Вуліца размяшчаецца ў гістарычнай частцы горада, раней яна насіла назву Пахвалінская. Дом меў падвойны нумар, таму што знаходзіўся на рагу Пахвалінскай вуліцы (д. 36) і Піваварнага завулка (д. 3). Дом не захаваўся — тут пабудаваны жылыя шматпавярховыя дамы і гасцініца «Ніжагародская». На працягу доўгага часу менавіта ў гэтым доме, толькі ў розных кватэрах, жылі сем’і цётак Максіма Багдановіча, тут неаднаразова бываў і ён сам. Пасля заканчэння ў 1916 годзе Дзямідаўскага юрыдычнага ліцэя паэт пакінуў бацькоўскі дом і прыехаў у Мінск, але папярэдне разам са стрыечным братам Пятром Гапановічам разглядаў розныя варыянты месцажыхарства, у тым ліку і Ніжні Ноўгарад.

Паштоўка П. А. Багдановіча да В. І. Кунцэвіч, 01.06.1944. З архіва сям’і М. Бараховіча.

Калі б Максім выбраў не Мінск, а горад на Волзе, няма сумненняў, што жыў бы ён па гэтым адрасе альбо здымаў кватэру дзесьці побач. Бо так было і раней. Адам Багдановіч і яго сёстры пасля пераезду ў Ніжні Ноўгарад нават геаграфічна імкнуліся быць бліжэй адно да аднаго. Яны выбіралі кватэры ў  адным раёне, а  сем’і сясцёр доўгі час жылі ў адным доме па вуліцы Пахвалінскай: Гапановічы — на другім паверсе, Галаваны — на першым. Нашчадкі цёткі Марыі перабраліся ў Маскву, а дзеці цёткі Магдаліны засталіся ў Ніжнім Ноўгарадзе — Пеця, Наталія, старэйшая Вера з дочкамі. Яны беражліва захоўвалі сямейны архіў  — фотаздымкі, лісты, прадметы побыту. Менавіта Вера, а потым яе дачка Наталля захоўвалі рукапісны сшытак перакладаў М. Багдановіча «Зеленя» і яго фатаграфіі. Цяпер гэта каштоўныя музейныя прадметы. Сёння важную справу па захаванні сямейнага архіва і папаўненні фондаў музея працягвае ўнук Веры  — Максім Бараховіч.

Паштоўка — толькі першая ластаўка з восеньскіх знаходак Максіма Аркадзьевіча. Якія яшчэ незвычайныя рэчы знойдзены ім у сямейным архіве, распавядзём у найбліжэйшы час. Спадзяёмся, што сяброўства з нашчадкамі Максіма Багдановіча працягнецца далей. Новыя пакаленні яго родзічаў гэтак жа ўважліва будуць ставіцца да спадчыны паэта, дапамагаць у папаўненні фондаў каштоўнымі матэрыяламі.

Ірына МЫШКАВЕЦ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Амаль кожны дзень на пажарах гінуць людзі. Як не стаць ахвярай агню?

Амаль кожны дзень на пажарах гінуць людзі. Як не стаць ахвярай агню?

З пачаткам ацяпляльнага сезона ў камунальных службаў работы дадаецца ў разы.

Грамадства

Як у маладой рэспубліцы ўвасаблялі амбіцыйны праект універсітэцкага гарадка...

Як у маладой рэспубліцы ўвасаблялі амбіцыйны праект універсітэцкага гарадка...

Асобнае месца займае будынак гімназіі Зубакіна і Фальковіча.

Эканоміка

Баляслаў Пірштук: Будучыня — за «зялёнай» эканомікай

Баляслаў Пірштук: Будучыня — за «зялёнай» эканомікай

З кожным днём на нашых дарогах усё больш электратранспарту.

Грамадства

Добраўпарадкаванне. У гарадах, на сельгаспрадпрыемствах, могілках, уздоўж трас і ў дварах

Добраўпарадкаванне. У гарадах, на сельгаспрадпрыемствах, могілках, уздоўж трас і ў дварах

Да канца года ў краіне павінны ліквідаваць усе міні-палігоны для адходаў.