Вы тут

Асаблівасці нацыянальнай «рыбалкі»


Асаблівасці нацыянальнай «рыбалкі». Колькі каштуе самаўпэўненасць і боязь паказацца дурнем

Учора мне нарэшце патэлефанавалі віртуальныя махляры. Чаму нарэшце? Проста апошнім часам столькі давялося пра іх чуць і чытаць, што нават дзесьці прыкра было, што яны мяне сваёй увагай абмінаюць. Я ўжо і падрыхтавалася як мае быць — пытаннечкі ўсякія цікавыя задаць, а яны ўсё ніяк. І вось акурат пад стары Новы год — гэткі «падарунак» вырашылі зрабіць — загаласіў на смартфоне выклік у вайберы. Звоніць мне ў гэтым месенджары толькі сяброўка з Германіі, а тут — цэлы BELARUSBANK на сувязі! Так і напісана было на экране, і аватарка адпаведная — зялёна-белая з жоўтым эмблема гэтага самага банка. Сур'ёзныя людзі, значыць, звоняць.


Глыбей удыхнуўшы і ўспомніўшы ўсе свае падрыхтаваныя фразы, зняла трубку. «Добры дзень. Служба бяспекі «Беларусбанка» вас непакоіць. Па дынаміцы вашага рахунку відаць, што ў вас спрабуюць спісаць усю суму...» — голас строгі, крыху занепакоены. «Чакайце-чакайце. А чаму вы тэлефануеце праз вайбер?» — «Справа ў тым, што мы званілі вам на мабільны, але з сувяззю нейкія праблемы. А дзейнічаць трэба тэрмінова, бо камп'ютарныя зладзеі спішуць вашы грошы беззваротна». — «Які жах! І што рабіць?» — «Хуценька паведаміце даныя вашай карткі, і мы яе заблакіруем». — «Малады чалавек, а вы не той самы махляр, які сам крадзе грошы?» — «Паслухайце, жанчына, пакуль вы тут сумняваецеся, мы губляем час. У такім выпадку ўсё пад вашу адказнасць. І пасля прэтэнзіі банку прад'яўляць не трэба». — «Добра. Яшчэ адно пытанне — і пайду па картку. Чаму ў вас вайбер на расійскім нумары? Вы што, з расійскага філіяла «Беларусбанка» тэлефануеце?» — «Як вы...» (далей адбой і кароткія гудкі).

З расійскім нумарам на вайберы, які і «дабіў» майго ветлівага і настойлівага суразмоўцу, што так клапаціўся аб захаванасці маіх грошай, я, канешне, тыцкала пальцам у неба. Нумар мог быць і ўкраінскі, і літоўскі, і з вострава Бора-Бора. Калі прымаеш званок, бачыш толькі імя, нумар не высвечваецца. Толькі пасля заканчэння размовы ў гісторыі званкоў стаў відаць і нумар. +7... Вось тут вы, галубкі, і пракалоліся. А мне проста пашанцавала ўгадаць. Карацей, нумар гэты я ў чорны спіс адправіла. Праўда, не думаю, што ў іх яшчэ з'явіцца ахвота мне тэлефанаваць.

Але ведаеце, што дзіўна? Пасля гэтай займальнай размовы я цэлы вечар правярала смс-паведамленні — ці не піша мне банк пра спісанне грошай. Было ў голасе таго, хто званіў, нешта такое, чаму вельмі хацелася верыць. І калі б не першапачатковая ўпэўненасць, што гэта «развод» і не пытанне, якое прымусіла махляра абарваць размову, хто ведае, можа, праз хвіліну я ўжо б дыктавала яму рэквізіты сваёй карткі...

Як адна мая знаёмая, якая працуе, скажам так, вельмі блізка ад сферы высокіх тэхналогій. Сітуацыя была падобная: званок увечары праз вайбер, паведамленне ад «службы бяспекі банка» аб спробе невядомых скрасці грошы з карткі. Пастаяннае прыспешванне — маўляў, яшчэ трохі памарудзіце — і вярнуць не атрымаецца. Яна таксама сумнявалася, задавала пытанні. Ёй прапанавалі зайсці па спасылцы, якую яны (!) прышлюць («так хутчэй»), зайсці на старонку банка і пераканацца, што ніхто не хлусіць. І яна зайшла на сайт, і ўбачыла лагатып банка і знаёмае афармленне, і «пераканалася», і ўвяла ўсю інфармацыю... І толькі калі ўбачыла, што з карткі зніклі шэсцьсот рублёў — усё, што было, разгледзела: адрас старонкі банка, спасылку на якую ёй дасылалі, мае зусім не беларускі (by), а ўвогуле невядома чый дамен. Прыкладна ў тым жа напрамку зніклі і яе грошы. Засталося толькі здзіўлена пытаць саму сябе: як магла так «павесціся»?

Зрэшты, нічога дзіўнага тут няма. Як і ў любой злачыннай прыбытковай і рызыковай справе, пастаўленай на паток, тут працуюць падрыхтаваныя прафесіяналы. Вішынг (калі адвольна перакладаць з англійскай — рыбная лоўля па тэлефоне) — распаўсюджанае міжнароднае махлярства. Яго ахвяр і ў Беларусі — ужо сотні, калі не тысячы. Прыводзіцца мноства прыкладаў, але, думаю, яшчэ больш застаецца за кадрам, бо многім, як і маёй знаёмай, сорамна прызнавацца, што вось так па-дурному «павяліся»...

Я вось яшчэ думаю пра тое, што для гэтых «рыбакоў»-прафесіяналаў з добра пастаўленымі натрэніраванымі галасамі, з выдатнай псіхалагічнай падрыхтоўкай беларусы — ці не самы лёгкі «ўлоў». Мяркуйце самі: колькі ўжо пра гэты вішынг расказваюць, колькі папярэджваюць, а падманутых ахвяр чамусьці не менее. Асабліва лёгка трапляюць «на вуду» маладыя пенсіянеры. І прычына тут, мне здаецца, менавіта ў нацыянальных асаблівасцях характару. Чалавек, які прычыніўся да высокіх тэхналогій спачатку ў «Аднакласніках», а пасля — праз мабільны банкінг, навучыўшыся аплачваць паслугі, пачынае лічыць сябе сябрам «клуба выбраных». І калі яму звоняць, як ён думае, з гэтага «клуба», замест таго, каб задаваць пытанні і сумнявацца, ён спяшаецца пацвердзіць свой статус, паказаць сваю дасведчанасць. (Бо звоняць жа з банка і па вайберы. А вось каб быў я «дзярэўня», каб не было ў мяне вайбера, дык і спісаліся б мае грошыкі, і ніхто б не папярэдзіў.) І наша звычайная асцярожнасць тут саступае таксама нашаму звычайнаму жаданню быць «не дурнейшым за іншых» і нашай зноў жа звычайнай боязі паказаць сваё няведанне ў нейкім пытанні (хаця што ў гэтым страшнага?). Я думаю, што «рыбакі» ўжо даўно ўсё пра нас зразумелі. Таму і гавораць так нахабна-ўпэўнена, і бяруць нас на «хутчэй-хутчэй» (бо гэта ж толькі «лохі» бескамп'ютарныя будуць марудзіць, а мы ж выдатна ўсё ведаем)...

Мы не такія? Дык і скажыце гэта тым, хто будзе званіць (або пісаць) і настойліва расказваць, як вас спрабуюць падмануць, скажыце, што ў вас ім няма чаго лавіць. Дакажыце гэта ім, але найперш самім сабе.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Спецыялісты расказалі пра асаблівасці функцыянавання АЭС

Спецыялісты расказалі пра асаблівасці функцыянавання АЭС

Пра кантроль за станам АЭС расказалі эксперты Дзяржатамнагляда.