Вы тут

Які хлеб любяць у Беларусі?


У савецкія часы гандаль прапаноўваў пакупніку абмежаваны асартымент хлебабулачных вырабаў. У 1980-я нават у буйных крамах было ўсяго 3-4 найменні хлеба. А часцей за ўсё — яшчэ прасцей: хлеб і батон. Адпраўляючы па хлеб, маці казала: купі чорнага. І ўсё зразумела: чорны — ён і ёсць чорны, якія тут могуць быць акалічнасці?


Но­выя га­тун­кі хле­ба рас­пра­цоў­ва­юц­ца з улі­кам нор­маў зда­ро­ва­га хар­ча­ван­ня. Па­куп­ні­кам сён­ня пра­па­ноў­ва­ец­ца без­драж­джа­вы хлеб, га­тун­кі з цэль­ным зер­нем, іль­ня­ным на­сен­нем, з му­кой з та­пі­нам­бу­ра, спе­цы­я­мі, вот­руб'­ем, аў­ся­ны­мі, жыт­ні­мі і гра­ча­ны­мі шмат­ка­мі і ін­шы­мі ка­рыс­ны­мі да­баў­ка­мі. І на­ват з мар­ской ка­пус­тай!

Потым часы змяніліся, і айчынная пякарная прамысловасць прынялася адраджаць нацыянальныя традыцыі хлебапячэння і распрацоўваць новыя гатункі з улікам узніклай моды на здаровае харчаванне. Былі створаны дзясяткі найменняў чорнага і белага хлеба (у буйных гандлёвых цэнтрах іх можа быць у асартыменце па 40 і больш), і штогод да гэтага спісу дадаюцца новыя.

Беларускі хлеб — своеасаблівы брэнд: яго любяць не толькі беларусы, але і нашы суседзі. Напрыклад, расіяне часам купляюць яго ў падарунак, як сувенір з Беларусі. Аб гатунках-«доўгажыхарах» і самых запатрабаваных рэцэптурах, аб тым, ці шмат хлеба ядуць у нашай краіне і ці можна «зрабіць касу» на гэтым прадукце, мы вырашылі спытаць у прадаўцоў хлеба на «Камароўцы».

Чорны vs белы

Цэны на хлеб прыемна здзіўляюць. Рубель сорак, рубель шэсцьдзесят, нават рубель дзевяноста — лічбы заспакойваюць: ну хоць хлеб пакуль усім па кішэні.

— Самы дарагі хлеб у нас — 3,40 за кілаграм, называецца «Беларускі падарунак». Я і сама яго люблю, ён з вострымі прыправамі, бездражджавы. Вельмі пасуе да мясных прысмакаў — паляндвіцы, каўбаскі «пальцам піханай», — «смачна» расказвае прадавец Ала. — А наогул, цану трэба суадносіць з вагой хлеба. Вось, напрыклад, хлеб з разынкамі і курагой раней добра куплялі, а цяпер атрымліваецца дарагавата — 300 грамаў за тры рублі...

— Цяпер многія імкнуцца правільна харчавацца. А дыетолагі кажуць, хлеб есці не надта карысна…

Ды­е­то­ла­гі ра­яць ес­ці менш хле­ба. Але хлеб лю­дзі бя­руць і бу­дуць браць заў­сё­ды, упэў­не­ны пра­даў­цы хлеб­ных кра­маў на «Ка­ма­роў­цы».

— Можа, і «не карысна», але хлеб людзі бяруць і будуць браць заўсёды. У нас людзі прывыклі есці з хлебам усё. Так, многія страюцца выбіраць хлеб з пункту гледжання правільнага харчавання — папулярнасцю карыстаюцца гатункі з вотруб'ем, бездражджавыя, зерневыя. Але дастаткова і тых пакупнікоў, каму проста важна, каб у доме быў хлеб — яны кансерватыўныя ў сваіх перавагах. Таму «Водар» мы заўсёды маем у запасе.

Ала кажа, што ў яе маленькай крамцы ў гандлёвым павільёне крытага рынку на «Камароўцы» практычна ўсе пакупнікі — пастаянныя.

— «Залётных» мала, у асноўным тыя, хто прыходзіць амаль кожны дзень. Я бачу чалавека і тут жа ўспамінаю, які хлеб ён любіць. Вось мая пастаянная пакупніца ідзе. У яе сям'я любіць «Благодатный».

Ала не памыляецца — жанчына купляе менавіта гэты хлеб.

— А вось гэтыя любяць «Хутарок», — «прарочыць» суразмоўніца. І зноў мае рацыю.

— «Хутарок» — вельмі папулярны хлеб. Ён пшанічна-зерневы. На ўпакоўцы пішуць «дыетычны». Не скажу, што ён такі ўжо дыетычны, але ён вельмі смачны. Ну, і досыць карысны — у ім мука першага гатунку, а не вышэйшага, і зерне. А з больш светлых асабіста мне падабаецца «Альгерд».

Яшчэ адзін вельмі папулярны гатунак, расказваюць прадаўцы хлебных ларкоў на «Камароўцы», — «Сучасны Віцебск» (без дражджэй і цукру, з дабаўкай ільняной клятчаткі):

— Ён яшчэ раніцай скончыўся, заўтра атрымаем.

Ала кажа, што ў будні дзень прадаецца прыкладна 200 боханаў хлеба. У выхадныя — больш.

— Цяпер, вядома, выручкі ўпалі. У нас раней чатыры пункты было, што гандлююць хлебам. Адзін зачыніўся...

Беларускія пакупнікі, расказвае суразмоўніца, аддаюць перавагу чорнаму хлебу. Дарэчы, тое, што чорнага хлеба няма ў Заходняй Еўропе, не больш чым міф. Жытні хлеб выпякаецца (хоць не ў такой колькасці, як у нас) у Латвіі, Літве, Германіі, Фінляндыі, Нарвегіі, Швецыі, Даніі, Польшчы, Францыі і Чэхіі. Праўда, толькі ў нас бабулі павучальна кажуць унукам, што «без хлеба няма абеду» (зразумела, маючы на ўвазе хлеб жытні).

— Чорнага хлеба шмат ядуць у Польшчы, — кажа прадавачка. — Я там часта бываю: дачка мая там жыве. У іх ён «жытні» таксама называецца, як і ў нас. Але калі ў нас пакупнікам прапануецца і ў крамах, і на рынку пераважна прадукцыя хлебазаводаў (у нас у магазіне, напрыклад, з прыватных пякарань толькі лавашы), там вельмі шмат хлеба пякуць прыватнікі. Раніцай пекары-фермеры прывозяць свежы, цёплы хлеб з уласнай пякарні і распрадаюць. Гадзін у 11—12 дня закрываюць хлебныя крамкі і з'язджаюць дадому. І людзі ведаюць: перад работай заўсёды заязджаюць і купляюць гарачы хлеб.

— Ну, а ў нас навошта ехаць на «Камароўку» па хлеб, калі ён і на рынку, і ў найбліжэйшай да дома краме — з хлебазавода?

— Не скажыце, у харчовай краме ўсё трошкі па-іншаму. Гэта не галоўны іх тавар, для іх важней мяса, каўбасы, спіртное — тое, на чым яны «касу робяць». А хлеб — што прывязуць, то і добра. А ў нас хлеб — галоўны тавар, таму мы выбіраем найлепшае: па цэнах, па саставу. Я ўжо восем гадоў прадаю менавіта хлеб. А гаспадары гэтага гандлёвага пункту ўжо, напэўна, гадоў 20 з хлебам працуюць і ўсе пра яго ведаюць. Словам, прыходзьце да нас на «Камароўку» за сапраўды смачным хлебам! — не прапускае магчымасці зрабіць «рэкламу» сваей крамы субяседніца. — А на Вялікдзень у нас будзе шмат розных кулічоў!

Выбар пакупнікоў

Паcля размовы з прадаўцамі можна скласці спіс найбольш папулярных найменняў беларускага хлеба.

  • «Нарачанскі» — яго лічыць смачным большасць пакупнікоў. Дарэчы, гэта гатунак-доўгажыхар: яму ўжо больш за 30 гадоў. Рэцэптуру распрацавалі мінскія пекары: упершыню ён пачаў выпякацца ў Мінску ў 1986 годзе.

— Тады за «Нарачанскім» людзі ў чарзе стаялі, — успамінае Таццяна, адна з прадаўцоў хлеба на «Камароўцы». — А каштаваў ён ажно 54 капейкі, у той час як любы іншы чорны хлеб можна было купіць за 18-20 капеек. Сёння гэта ўжо не самы дарагі хлеб, але па-ранейшаму вельмі папулярны.

Выпякаецца «Нарачанскі» з жытняй і пшанічнай мукі, у рэцэптуры прысутнічаюць жытні солад, кмен, патака і бульбяное пюрэ.

Дарэчы, пра «доўгажыхарства» рэцэптур хлеба. Яно непасрэдна звязана з попытам, распавялі на Камароўцы. Калі попыту няма, гатунак здымаецца з вытворчасці; калі попыт высокі і на гатунак пастаянна паступаюць заяўкі, аб'ёмы выпечкі паступова растуць. «Доўгажыхарамі» ў прадаўцоў хлеба, акрамя «Нарачанскага», лічацца «Барадзінскі» і шэраг іншых.

  • «Браслаўскі край» — у ім сухая ячная і соладавая сумесь, кмен. Цеста для яго замешваюць у некалькі этапаў, і гэта займае каля 14 гадзін. Пякуць яго на кляновым лісці (не ўсе, але многія партыі гэтага віду хлеба).
  • «Альгерд» — хлеб, названы ў гонар вялікага князя Літоўскага, складаецца з жытняй і пшанічнай мукі: па колеры мякішу ён святлейшы за «Нарачанскі». Дадаюцца яшчэ кунжут, насенне сланечніку, мёд, пшанічнае вотруб'е. Пякуць яго ў Віцебску, а любяць есці — па ўсёй краіне.
  • «Старая Вільня» — заварны хлеб па старадаўніх літоўскіх рэцэптах: у ім жытняя і пшанічная мука 1-га гатунку, жытні солад, крухмальная патака, ячменная і соладавая мука, кмен, вада і бульбяное пюрэ. Гэты хлеб можна есці «без нічога», і будзе смачна.
  • «Несцерка» — пякуць яго ў Браславе. І ў Віцебску таксама. Наогул, гатункі, якія сталі брэндамі, ёсць у кожнай вобласці нашай краіны. «Знатны сувенір» — робіць Баранавіцкі хлебазавод, «Дзвінскі» — «Віцебскхлебпрам», «Губернатарскі» — з Магілёва... Хлеб «Несцерка» — своеасаблівы сімвал Беларусі. У яго рэцэптуры — жытняя і пшанічная мука першага гатунку, кмен, павідла і букет прыпраў.
  • «Радзівіл» — хлеб з квасам. Рэцэптура ўключае ў сябе таксама льняную муку і мёд. Бохан, як і ў сорта «Несцерка», важыць 2 кг, прадаюць такі хлеб часцей за ўсё чацвярцінамі.
  • «Старажытны Полацк» — гатунак, які таксама можна прылічыць да «доўгажыхароў». У складзе, акрамя іншых інгрэдыентаў, — мёд і кмен.
  • «Траецкі» вядомы, напэўна, кожнаму мінчаніну. Рэцэптура створана ў Мінску, як можна меркаваць па назве.

— У гэтага хлеба класічны «вясковы» састаў — мінімум інгрэдыентаў, нічога лішняга, — кажа прадавец Таццяна. — Жытняя мука, вада, дрожджы, соль-цукар. Ну, хіба што, яшчэ дададзены бэта-карацін (у арганізме ён ператвараецца ў вітамін А), але гэта прыродны антыаксідант, які ачышчае ад шлакаў і павышае імунітэт. Смак у «Траецкага» саладкаваты, гэта яго фірменнае адрозненне: некаторым гэтая слодыч не падабаецца, але ў гатунку значна больш прыхільнікаў, чым тых, хто яго не любіць. Як для мяне, гэта ідэальны хлеб для ўсёй сям'і: і да супу, і да другой стравы.

  • «Беларускі скарб» пякуць у Слоніме: жытняя мука, мёд і вострыя прыправы забяспечваюць яго насычаны смак. Прадаўцы кажуць, гэты хлеб асабліва смачны, калі яго злёгку падсмажыць на вогнішчы: менавіта яго варта браць на прыроду.
  • «Дар Прыдзвіння» — адзін з самых чорных. У рэцэпт уваходзяць па некалькі гатункаў жытняй і пшанічнай мукі, вострыя прыправы і семачкі сланечніку. Дарэчы, ён ідэальны са свежым вясновым зяленівам і з маладымі агурочкамі-памідорчыкамі.
  • «Адвячорак» — брэнд гарадзенскіх пекараў. Хлеб заварны, у саставе мёд і мука з тапінамбура. Гэты хлеб асабліва смачна есці з салам.
  • «Хутарок» — хлеб з Віцебска, пшанічна-зерневы, дыетычны. У рэцэптуры таксама аўсяныя шматкі і сланечнікавы алей.
  • «Благодатный» — таксама папулярны хлеб, рэцэптура якога распрацавана адносна нядаўна. Хлеб створаны па ўсіх канонах правільнага харчавання: у яго саставе насенне лёну і жытняя заквашаная мука.

У кожным доме

Норма спажывання хлеба, якую рэкамендуюць медыкі для дарослага працаздольнага насельніцтва, складае ад 200 да 250 г у суткі. У сярэднім, паводле статыстыкі, спажыванне хлеба на душу насельніцтва ў суткі ў нашай краіне меншае за рэкамендаваныя лічбы.

— Сёння людзі стараюцца прытрымлівацца правільнага харчавання, а хлеб, як вядома, досыць каларыйны прадукт, — разважае прадавец. — Зноў жа, рытм жыцця паскараецца, і часу на паўнавартасны абед у будныя дні проста няма. Людзі перакусваюць на бягу, вось і спажываецца менш хлеба. А хлеб — гэта ўсё ж такі грунтоўная трапеза з першай і другой стравамі. І ўсё ж хлеб ёсць і заўсёды будзе ў кожным доме — бо гэта традыцыя.

Як выбіраць хлеб? Суразмоўніца кажа, часцей за ўсё ў гэтым пытанні людзі кансерватыўныя. Але, як і ў любой гастранамічнай сферы, і ў яе ёсць пакупнікі, якія любяць спрабаваць новыя гатункі.

Выбіраючы хлеб, пачытайце яго склад на этыкетцы, не абыдзіце ўвагай тэрмін захоўвання і тое, за кошт чаго ён дасягаецца, — з дапамогай кансервантаў або натуральных інгрэдыентаў і спосабу прыгатавання. А лепш за ўсё — спытайце, калі будзеце купляць яго на рынку, у прадаўца. Вам і аб складзе кожнага наймення хлеба распавядуць, і пра яго смак, і параяць той, што абавязкова вам спадабаецца.

Аляксандра АНЦЭЛЕВІЧ

Загаловак у газеце: Жывём, хлеб жуём

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Лукашэнка: Беларусь і Расія сур'ёзна рушылі наперад у пытанні ўзгаднення саюзных праграм

Лукашэнка: Беларусь і Расія сур'ёзна рушылі наперад у пытанні ўзгаднення саюзных праграм

У Маскве адбылася сустрэча і перагаворы кіраўніка нашай краіны з яго калегам Уладзімірам Пуціным.

Эканоміка

За якія парушэнні могуць прыпыніць работу магазінаў?

За якія парушэнні могуць прыпыніць работу магазінаў?

МАРГ час ад часу прыпыняе работу магазінаў.

Грамадства

Еш ананасы, яблыкі жуй! Як падтрымаць імунітэт без аптэчкі?

Еш ананасы, яблыкі жуй! Як падтрымаць імунітэт без аптэчкі?

З авітамінозам у нас прынята змагацца па-старому...

Грамадства

Брагінскія кавуны з прыстаўкай «эка-»

Брагінскія кавуны з прыстаўкай «эка-»

На Гомельшчыне актыўна рэалізоўваюцца праекты па развіцці тэрыторый, пацярпелых у выніку катастрофы на ЧАЭС.