Вы тут

Ветэрынар з Ліды ставіць хатніх гадаванцаў на новыя лапы і рыхтуе праект прытулку-гасцініцы для жывёл


Павел Жульпа за апошні год атрымаў вядомасць у краіне сваімі незвычайнымі аперацыямі. Ён першы ў Беларусі правёў пратэзіраванне адразу двух лап у ката і зараз рыхтуецца да падобнай аперацыі ў сабакі. Гэта таксама будзе першы такога роду вопыт. Між тым яго планы даволі маштабныя. Ветэрынар марыць адкрыць у Лідзе цэлы комплекс для чатырохногіх спадарожнікаў чалавека з прытулкам для бяздомных жывёл.


Мы пазнаёміліся з Паўлам падчас нядаўняй прэзентацыі ў Гродне маладзёжных праектаў. Ён прыехаў са сваімі памочнікамі-валанцёрамі. Але самым незвычайным было ўбачыць іх выхаванку — кошку па мянушцы Лапа. Яна хадзіла на двух сваіх і на двух «новых» лапках. Некалькі месяцаў таму ёй паставілі пратэзы, да якіх яна паступова прывыкае. Валанцёры расказалі, што траўміраваную Лапу падабралі на вуліцы. Адразу два пратэзы ў кошкі — такое ў Беларусі зрабілі ўпершыню. Усяго лідскі доктар правёў некалькі падобных аперацый.

— Гэтыя жывёлы бяздомныя, хаця першы коцік па мянушцы Філя быў гаспадарскі. Ён пайшоў гуляць і атрымаў тэрмічны апёк, яму прыйшлося ампутаваць лапку. Мы прапанавалі гаспадару ката зрабіць пратэз, ён пагадзіўся. Паспрабавалі — і ўсё атрымалася, — успамінае Павел Жульпа.

Год таму пратэз замяніў заднюю лапку бяздомнай аўчарцы. Сабаку таксама падабралі, выхадзілі, далі мянушку Хоўп (з англ. — «надзея»). Потым пачалі рыхтаваць да аперацыі. Павел дэманструе мне відэакадры, дзе Хоўп ужо з дапамогай пратэзу носіцца па двары і нават ганяе мясцовага ката.

Усе гэтыя цуды магчымыя дзякуючы сучасным тэхналогіям. Біянічныя пратэзы вырабляюцца пры дапамозе 3D-прынтара з тытанавага сплаву. Важаць яны некалькі грамаў. Кожны робіцца па канкрэтным замеры косці, куды потым ужыўляецца і становіцца яе працягам. Паступова біянічны пратэз зрастаецца з целам жывёлы.

Мяне зацікавіла, як рэагуюць жывёлы на іншароднае цела? Ці не імкнуцца пазбавіцца ад яго, напрыклад, адкусіць зубамі?

— Нармальна рэагуюць, бо ёсць кропка апоры, яна не баліць, жывёла можа бегаць. Бяздомная аўчарка з заднім пратэзам, якая зараз жыве ў мяне, наўрад ці адчувае псіхалагічныя праблемы ад таго, што гэта лапка не пакрытая шэрсцю, для яе гэта паўнавартасная апора. Тут фішка ў тым, што пратэз урастае ў косць і становіцца з ёй адным цэлым, — паясніў Павел.

Пакуль жывёлы апіраюцца на сіліконавыя наканечнікі, але ў хуткім часе яны атрымаюць пушыстыя лапкі, якія будуць выглядаць як сапраўдныя. Тэхналогію друку пратэзаў асвоілі ў Новасібірску, кожны канкрэтны выраб робіцца па індывідуальным заказе. І гэта нятанна. Па словах майго суразмоўніка, цана пратэза, які заказваецца ў Расійскай Федэрацыі, каля 500 долараў. Не кожны гаспадар гатовы заплаціць за свайго траўміраванага выхаванца такую суму. Хутчэй згаджаецца на крайнюю меру — усыпіць жывёлу.

— Таму мы пачалі шукаць іншыя магчымасці. У нас, у Беларусі, ёсць 3D-прынтэр, які можа друкаваць такія пратэзы, і яны ў разы таннейшыя за расійскія аналагі. Гэта значны крок да развіцця новай паслугі, якая будзе даступная. Да таго ж гарантуе яшчэ і хуткасць, бо з Расіі даводзіцца чакаць некалькі месяцаў, а то і паўгода, а для атрымання беларускіх пратэзаў спатрэбіцца 2-3 тыдні, — дадае Павел.

Павел Жульпа мае 20 гадоў практычнага стажу. Працаваў напачатку ў сельгасгаспадарцы, пазней — у прыватнай клініцы, а праз некаторы час адкрыў уласны цэнтр з вясёлай назвай «Кот Бегемот». Паралельна працуе з дзецьмі ў праекце «Заалагічны доктар» сумесна з раённым цэнтрам экалогіі і краязнаўства. Праект мае некалькі ступеняў знаёмства з прафесіяй ветэрынара. Тэарэтычны курс школьнікі праходзяць у самім цэнтры, а вось практыка адбываецца ў ветэрынарнай клініцы. Старшакласнікі назіраюць за лячэннем жывёл і працуюць як валанцёры. Гэта, на думку Паўла Жульпы, дазваляе вызначыцца з выбарам прафесіі ветэрынарнага доктара альбо ўвогуле зацікавіцца медыцынай.

— Мы праз інавацыі стараемся паказаць новыя магчымасці, каб дзецям было цікава займацца. Акрамя таго, падлеткі бачаць работу, якая суправаджае ветэрынара. Тыя, хто застаецца і не сыходзіць з праекта, стануць добрымі спецыялістамі, — не сумняваецца суразмоўнік. — Многія па-іншаму сталі глядзець на жывёл.

Лідскія старшакласніцы Злата Субоціна і Дар'я Рулько даведаліся аб ветэрынарным цэнтры «Кот Бегемот» з сацыяльных сетак і вырашылі паспрабаваць сябе ў гэтай справе. Усё лета хадзілі на практычныя заняткі, аказвалі дапамогу траўміраваным катам, сабакам, буслам, нават голубам і трусам. Большасць жывёл, кажуць дзяўчаты, альбо выпадалі з вокнаў альбо аказваліся збітымі машынамі.

Напрыклад, дваровы сабака Джэк трапіў пад цягнік, і яму адрэзала дзве пярэднія лапы, зараз ён не можа хадзіць, знаходзіцца ў валанцёраў і, што называецца, у «лісце чакання» на аперацыю. Яму зрабілі ўсе неабходныя замеры і заказалі пратэзы. Пакуль у Беларусі не пратэзавалі адразу дзве лапы сабаку. Такая аперацыя стане яшчэ адным прарывам у ветэрынарнай хірургіі, заўважае Павел.

На сёння «Кот Бегемот» — адзіны ў краіне ветэрынарны цэнтр, дзе створана і падтрымліваецца такая ініцыятыва, як пратэзаванне. Доктар не тоіць свае інавацыі, наадварот, шырока прапагандуе новыя магчымасці для жывёл. Зараз у яго планах — правесці майстар-клас на факультэце ветэрынарнай медыцыны Гродзенскага аграрнага ўніверсітэта. Ён правядзе аперацыю кату Персіку, у якога траўміравана задняя лапка. На ёй няма падушачак, таму ступіць на гэту лапу кот не можа. Каб дапамагчы Персіку, яму ў галёнку будзе ўжыўлены пратэз. Жывёлы-інваліды маюць права на дапамогу. Зараз, напрыклад, рыхтуецца пратэз для... вароны. Лапу сканіравалі і надрукавалі ў Гродзенскім тэхнапарку, каб паказаць, што і такое магчыма. Варона жыве ў сваіх гаспадароў і ў хуткім часе будзе з новай лапай.

— Раней гэта праблематыка не была зразумелай у грамадстве, — кажа доктар. — Няма ў жывёлы лапы і няма. Цяпер іншы падыход. Няма лапы — давайце яе зробім. Таму што гэта выратоўвае жыццё, папярэджвае захворванні, якія развіваюцца пры адсутнасці лап, у тым ліку апорна-рухальнай сістэмы. Немалаважны і сацыяльны аспект. Усё ж такі жывёла на пратэзах выклікае меншы псіхалагічны дыскамфорт, чым жывёла без лапак. Прыйшоў час разумець, што пратэз — адзін з метадаў лячэння. Неабавязкова ўсыпляць, калі няма адной ці двух лапак. Як паказаў першы вопыт, амаль кожную жывёлу, якая атрымала траўму, можна выратаваць.

Лідскі Айбаліт марыць аб шырокамаштабнай дапамозе хворым жывёлам. І такая перспектыва ёсць. Ён плануе стварыць вялікі рэабілітацыйны цэнтр для жывёл рэспубліканскага маштабу, дзе будзе аказвацца і медыцынская, і сацыяльная дапамога. Праект скіраваны яшчэ і на тое, каб палепшыць умовы ўтрымання бяздомных жывёл і знайсці ім новых гаспадароў.

Мяркуецца, што гэта будзе цэлы комплекс будынкаў з гасцініцай, медыцынскім цэнтрам, рэабілітацыяй, нават басейнам для жывёл. Такі глабальны праект, лічыць Павел, дазволіць убачыць праблему суіснавання чалавека і жывёльнага свету пад іншым ракурсам — праз канкрэтную справу, якая намнога важнейшая, чым звычайнае спачуванне.

Маргарыта УШКЕВІЧ

фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

У разгары сезон журавін. Менавіта цяпер самы час назапасіць гэтых ягад на доўгі перыяд халадоў і прастуд.

Грамадства

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Янка Купала дакладна чуў беларускія калыханкі ад сваёй маці, Бянігны Іванаўны, лежачы ў калысцы ў Вязынцы.

Грамадства

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Банда рабаўнікоў «трапілася» дзякуючы адбіткам спецыяльнай прылады.

Грамадства

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Экспедыцыю ў Малінаўку арганізаваў навуковы супрацоўнік музея гісторыі Магілёва ветэран пошукавага руху Пётр Хаванскі.